Kỹ thuật cao: Hiểu đúng để tránh lạm dụng

Bệnh nhân hoặc thân nhân có quyền yêu cầu giải thích rõ những ưu, nhược điểm và chi phí của phương pháp chẩn đoán và điều trị

Có thể nói lợi ích mà kỹ thuật cao trong y tế mang lại cho người bệnh, gia đình và xã hội là không thể chối cãi được. Nó giúp chẩn đoán nhanh và chính xác, từ đó điều trị thành công rất nhiều loại bệnh mà trước đây y học khó có thể can thiệp; giúp rút ngắn thời gian nằm viện; giảm các biến chứng trong điều trị; đạt được yếu tố thẩm mỹ... Tuy nhiên, vấn đề chính của việc áp dụng kỹ thuật cao là chi phí cho chẩn đoán và điều trị quá cao. Đây là gánh nặng cho bệnh nhân.

Chạy đua kỹ thuật

Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại như CT scan, MRI, nội soi chẩn đoán, các phương pháp siêu âm ba chiều... có vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay, giá chẩn đoán và điều trị còn quá cao là do:

- Các máy móc trong ngành y tế đòi hỏi độ chính xác cao, thời gian nghiên cứu và thực nghiệm cho đến khi được áp dụng trên con người rất dài, có khi đến hơn 10 năm. Giá bản quyền của phát minh cao.

- Trong việc mua sắm máy móc và trang thiết bị, do chúng ta còn nghèo, kinh phí ít nên đều mua qua phương thức trả chậm, chịu lãi suất ngân hàng và có trường hợp giá máy đội lên gấp đôi so với thực tế vì phết phẩy, trung gian.

- Chi phí đào tạo những thầy thuốc chuyên sử dụng các phương tiện này cũng khá cao.

Hiện nay, đang hình thành một khuynh hướng “chạy đua kỹ thuật” giữa các cơ sở y tế với nhau. Rất nhiều bệnh viện coi kỹ thuật cao là bộ mặt  của mình trong quan hệ giao tiếp. Mặt khác, áp lực phải chẩn đoán đúng, điều trị đúng và dư luận đè nặng lên vai của người thầy thuốc cũng là động lực chạy đua. Ở những nước tiên tiến, tại các phòng cấp cứu có tỉ lệ chẩn đoán đúng bệnh ngay từ những lần khám đầu tiên là 25% và tại các phòng khám ngoại chẩn là 30%. Việc chẩn đoán và điều trị bệnh là một quá trình cần có thời gian để theo dõi sát và nắm các diễn tiến của bệnh. Ở nước ta, rất nhiều người đã cố tình bỏ qua quy luật này.

Có thể nói sự hiểu biết về các phương tiện chẩn đoán và điều trị mới của bệnh nhân chưa thật đầy đủ. Không phải ai cũng biết mỗi loại bệnh, mỗi giai đoạn của bệnh có một phương pháp chẩn đoán và điều trị khác nhau. Do đó, người bệnh và thân nhân thường có áp lực về tâm lý và truyền áp lực đó sang cả thầy thuốc. Trong vấn đề này, cần đề cao vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng trong việc làm cho người dân hiểu rõ hơn nữa giá trị, chỉ định và kết quả của từng phương pháp điều trị mới; cần có những cố vấn chuyên môn về lĩnh vực y học khi xét đăng tải những tin, bài viết về chuyên môn...

Chụp cộng hưởng từ (MRI) tại một cơ sở y tế. (Ảnh chỉ có tính minh họa)Ảnh: Hoàng Triều
Chụp cộng hưởng từ (MRI) tại một cơ sở y tế. (Ảnh chỉ có tính minh họa)Ảnh: Hoàng Triều

Phương thuốc nào để chữa?

Hiện trạng ngành y tế nói chung ở nước ta là nếu nhìn riêng rẽ từng cơ sở y tế thì rất đẹp, rất hoành tráng, chủ nhân của nó đã cố gắng hết sức mình bằng mọi nguồn lực kể cả vay mượn, trả chậm... để biến cơ sở do mình phụ trách thành những trung tâm, những mũi nhọn. Nhưng nếu nhìn chung thì thấy thiếu sự cân xứng và có nhiều điều bất hợp lý. Đơn cử, có những bệnh viện trình độ của đội ngũ thầy thuốc chưa đủ để thông tim, nong mạch vành nhưng cũng cố “chạy” cho ra một cái máy DSA rồi trùm mền để đó, thỉnh thoảng có đoàn khách nước ngoài đến lại mang ra “biểu diễn” trên vài bệnh nhân, suốt năm chỉ có vài lần như vậy!

Cần phát huy vai trò của các hội chuyên khoa. Các hội này nên có ý kiến mạnh mẽ về một số trường hợp thổi phồng thông tin, dẫn đến hiểu sai tác dụng, chỉ định của một phương pháp chẩn đoán và điều trị, nhất là với các kỹ thuật cao; cần đề nghị công nhận kết quả xét nghiệm, kết quả điều trị của nhau trên cơ sở các quy chuẩn, từ đó tránh tình trạng bệnh nhân phải làm nhiều lần các loại xét nghiệm đắt tiền.

Đối với thầy thuốc: Cần mạnh dạn từ chối những yêu cầu không chính đáng của bệnh nhân, thân nhân bệnh nhân, thậm chí của những nhà quản lý về việc áp dụng kỹ thuật cao trong chẩn đoán và điều trị. Chỉ thực hiện những kỹ thuật này khi xác định đúng chỉ định và tùy thuộc vào hoàn cảnh kinh tế - xã hội của từng người bệnh. Người thầy thuốc giỏi là người chỉ định đúng, không lạm dụng dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Với bệnh nhân và thân nhân bệnh nhân: Nên trang bị cho mình những kiến thức y học tối thiểu, nhất là khi bị mắc những bệnh mạn tính. Việc này có thể thông qua sách, báo, truyền hình hay những buổi nói chuyện của các câu lạc bộ y học. Không nên tạo áp lực tâm lý cho thầy thuốc khi khám chữa bệnh. Khi thầy thuốc đề nghị một phương pháp chẩn đoán và điều trị, bệnh nhân hoặc thân nhân có quyền yêu cầu giải thích rõ những ưu, nhược điểm và giá của phương pháp đó, thậm chí đề nghị thầy thuốc trình bày nhiều phương pháp điều trị để mình chọn lựa.

Theo tiêu chuẩn của thế giới, một phương pháp chẩn đoán và điều trị được xem là có hiệu quả khi đạt các yêu cầu: Phải đại chúng, nghĩa là áp dụng được cho nhiều người, nhiều đối tượng; không xâm lấn hoặc xâm lấn tối thiểu; giá rẻ.

Theo PGS-TS Nguyễn Hoài Nam

Người lao động

MỚI NHẤT
Viêm loét dạ dày: Không thể xem thường
Viêm loét dạ dày: Không thể xem thường

Viêm loét dạ dày ngày càng gia tăng trong xã hội hiện đại, gây suy giảm sức khỏe, khả năng làm việc và dễ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Đây là căn bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi và nếu không chữa trị sẽ tăng nguy cơ dẫn đến ung thư dạ dày.

Thứ ba, 06/10/2015 - 07:09

Bất ngờ với lợi ích của hạt trái bơ
Bất ngờ với lợi ích của hạt trái bơ

(Dân trí) - Hạt của trái bơ có nhiều chất chống ô xi hóa hơn phần lớn các loại trái cây và rau.

Thứ ba, 06/10/2015 - 05:18

30 giây biết ngay thực phẩm chức năng chính hãng
30 giây biết ngay thực phẩm chức năng chính hãng

Bằng cách ghé thăm website của nhà sản xuất, trong vòng chưa đầy một phút, bạn có thể dễ dàng xác định sản phẩm mình đang dùng có phải hàng chính hãng hay không. Đây là một trong vài cách kiểm tra nguồn gốc xuất xứ sản phẩm được gợi ý bởi Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) dành cho người tiêu dùng trên toàn thế giới.

Thứ ba, 06/10/2015 - 04:35

Người thử thuốc rụng hết răng nhận Nobel Y học
Người thử thuốc rụng hết răng nhận Nobel Y học

Mang nhiệm vụ tìm ra thuốc chống sốt rét trong một dự án bí mật liên quan chiến tranh Việt Nam, nhà khoa học nữ Trung Quốc Tu Youyou tự mình dùng các loại thuốc đến mức rụng hết răng. Hôm qua, bà Tu cùng hai nhà khoa học Ireland và Nhật Bản thắng giải Nobel Y học 2015.

Thứ ba, 06/10/2015 - 03:00

Chưa rõ nguyên nhân khiến 2 bé tử vong sau khi ăn cá lóc nướng
Chưa rõ nguyên nhân khiến 2 bé tử vong sau khi ăn cá lóc nướng

(Dân trí) - Cuối tháng 9 vừa qua, tại tỉnh Đồng Tháp nhiều người dân hoang mang khi hay tin có hai trẻ tử vong sau khi ăn thịt cá lóc nướng. Tuy nhiên, theo ngành chức năng, chưa đủ căn cứ để kết luận đây là vụ ngộ độc thức ăn.

Thứ hai, 05/10/2015 - 05:54

Mất mạng vì thuốc nam trôi nổi
Mất mạng vì thuốc nam trôi nổi

(Dân trí) - Đang điều trị bệnh về gan, nhưng với suy nghĩ “có bệnh vái tứ phương” không ít bệnh nhân đã dừng điều trị để đi tìm các loại thuốc nam, thuốc đông y của thầy lang trôi nổi trên thị trường. Đến khi thuốc nam cũng bó tay họ mới quay trở lại viện thì đã hết cơ hội điều trị.

Thứ hai, 05/10/2015 - 03:38

Bệnh viện quá tải kỷ lục vì dịch bệnh "cấp tập"
Bệnh viện quá tải kỷ lục vì dịch bệnh "cấp tập"

(Dân trí) - Bệnh nhân nội trú tại bệnh viện Nhi đồng đã xô đổ mọi kỷ lục quá tải trước đây và thiết lập kỷ lục mới với 2.099 ca bệnh (sáng 5/10) và đang tiếp tục gia tăng, chưa có dấu hiệu chững lại. Đại diện bệnh viện khẳng định, trước đó,chưa bao giờ số bệnh nhân điều trị nội trú tại đây lên tới 2.000 ca.

Thứ hai, 05/10/2015 - 02:34

Mụn rộp ở mép
Mụn rộp ở mép

Chứng bệnh mụn rộp ở mép trong y khoa còn gọi là Herpes mép. Đây là loại bệnh do nhiễm siêu vi Herpes simplex. Người bệnh lúc đầu thấy ngứa ở môi, mép miệng, sau đó nổi nhiều mụn nhỏ li ti, mọng nước trong rồi có cảm giác rất đau.

Thứ hai, 05/10/2015 - 01:22

Bổ sung canxi để dự phòng gãy xương: lợi bất cập hại?
Bổ sung canxi để dự phòng gãy xương: lợi bất cập hại?

(Dân trí) - Hàng triệu người Anh đang dùng những viên bổ sung canxi với hy vọng tăng cường sức khỏe xương. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo bổ sung nhiều canxi có thể có hại nhiều hơn lợi.

Thứ hai, 05/10/2015 - 11:32

Viêm đại tràng mạn tính – Hậu quả của thói quen xấu
Viêm đại tràng mạn tính – Hậu quả của thói quen xấu

Thói quen ăn uống không điều độ, thức ăn không hợp vệ sinh, sinh hoạt thiếu lành mạnh… là những thủ phạm chính gây nên bệnh viêm đại tràng mạn tính, căn bệnh phổ biến ở nước ta. Nếu không điều trị triệt để, bệnh không chỉ gây ảnh hưởng trầm trọng tới sức khỏe mà còn có thể dẫn tới ung thư đại tràng.

Thứ hai, 05/10/2015 - 09:00

Ôm bệnh do tin ‘bác sĩ’… Google
Ôm bệnh do tin ‘bác sĩ’… Google

Bài thuốc “dân gian”, “gia truyền” trên mạng đều không có chứng cứ khoa học là trị được bệnh.

Thứ hai, 05/10/2015 - 08:07

Bố mẹ đang "đầu độc" con trẻ bằng nước ngọt đóng chai
Bố mẹ đang "đầu độc" con trẻ bằng nước ngọt đóng chai

Mặc dù biết tác hại của nước ngọt đóng chai nhưng không ít các ông bố bà mẹ vẫn cho trẻ uống hàng ngày. Lý do đơn giản là: “Vì chúng thích”.

Thứ hai, 05/10/2015 - 07:29

ĐÁNG QUAN TÂM
Cây đinh lăng - Dược liệu quý bồi bổ sinh lực và trí lực
Cây đinh lăng - Dược liệu quý bồi bổ sinh lực và trí lực

Cây Đinh lăng được Hải Thượng Lãn Ông – nhà đại danh y của dân tộc ta ví như “nhân sâm”.  Có tên gọi như vậy vì Đinh lăng là dược liệu quí có tác dụng bồi bổ sinh lực và trí lực.

Thứ hai, 05/10/2015 - 05:22

Bệnh động kinh – Vì sao khó chữa?
Bệnh động kinh – Vì sao khó chữa?

Động kinh theo dân gian còn gọi là kinh phong, phong xù, kinh giật. Đó là một trạng thái bệnh lý của não bộ do sự phóng điện đột ngột quá mức của tế bào thần kinh gây ra các cơn co giật cục bộ hoặc lan tỏa trong thời gian từ vài giây đến vài phút, có tính chất lặp đi lặp lại.

Thứ hai, 05/10/2015 - 05:03

Phẫu thuật thành công ca ruột thừa và thận trái nằm trong lồng ngực
Phẫu thuật thành công ca ruột thừa và thận trái nằm trong lồng ngực

(Dân trí) - Bác sĩ La Văn Phú, Trưởng khoa ngoại Tổng hợp Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, cho biết, các bác sĩ của khoa này vừa phẫu thuật thành công cho bệnh nhân bị thoát vị hoành phức tạp, ruột thừa và thận trái nằm trong lồng ngực.

Thứ hai, 05/10/2015 - 04:04

Hàng ngàn sinh viên tham gia ngày hội hiến máu “Sắc đỏ dòng Lam”
Hàng ngàn sinh viên tham gia ngày hội hiến máu “Sắc đỏ dòng Lam”

(Dân trí) - Hàng ngàn bạn trẻ TP.Vinh, tỉnh Nghệ An sôi nổi tham gia ngày hội hiến máu tình nguyện mang tên “Sắc đỏ dòng Lam” hưởng ứng khẩu hiệu “Hiến máu cứu người - một nghĩa cử cao đẹp”.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 05:00

Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ bị suy giảm testosterone
Những dấu hiệu cảnh báo phụ nữ bị suy giảm testosterone

(Dân trí) - Testosterone được coi là một loại hormone nam giới, được sản xuất ra từ tinh hoàn nam giới. Nhưng trên thực tế loại hormone này cũng được sản suất ra từ buồng trứng và tuyến thượng thận của phụ nữ và đóng vai trò quan trong trong cuộc sống của họ.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 03:59

Khánh Hòa lo ngại sốt xuất huyết diễn biến phức tạp vào những tháng cuối năm
Khánh Hòa lo ngại sốt xuất huyết diễn biến phức tạp vào những tháng cuối năm

(Dân trí) - Theo Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa, tính đến cuối tháng 9/2015, địa phương này đã ghi nhận hơn 2.700 ca mắc sốt xuất huyết (SXH) Dengue, tăng hơn 322% so với cùng kỳ năm ngoái.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 01:52

Cẩn thận với đồ ăn chiên, nướng
Cẩn thận với đồ ăn chiên, nướng

Các dẫn chất của HCAs hình thành từ quá trình chiên, nướng thực phẩm giàu protein có thể gây ung thư trực tràng, ruột, tuyến vú và đặc biệt là gan

Chủ nhật, 04/10/2015 - 10:32

Phát hiện trứng gà chuyển màu đen gây hoang mang
Phát hiện trứng gà chuyển màu đen gây hoang mang

Luộc trứng ăn, một phụ nữ bàng hoàng phát hiện trứng màu trắng chuyển màu đen. Sự việc này sau khi được chia sẻ đã khiến đông đảo người sử dụng tỏ ra vô cùng hoang mang.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 08:05

Làm sao có thêm trái tim phòng hờ?
Làm sao có thêm trái tim phòng hờ?

Uổng ghê vì ai cũng có hai trái tim nhưng ít người biết dùng! Tại sao khi còn khỏe mạnh lại không mượn sức của trái tim thứ hai để trái tim thứ nhất nhẹ gánh ưu phiền?

Chủ nhật, 04/10/2015 - 07:34

Cà Mau: Bệnh sốt xuất huyết tăng gần 100%
Cà Mau: Bệnh sốt xuất huyết tăng gần 100%

(Dân trí) - (Dân trí)- Ngành y tế tỉnh Cà Mau cho biết, bệnh sốt xuất huyết đang có chiều hướng diễn biến khá phức tạp. Trong 9 tháng năm 2015 số ca mắc bệnh đã tăng gần 100% so với cùng kỳ năm 2014.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 07:00

Phát hiện một trại nuôi heo sử dụng chất tăng trọng
Phát hiện một trại nuôi heo sử dụng chất tăng trọng

“Trạm Thú y huyện Củ Chi (TP.HCM) đang phối hợp cơ quan chức năngcủa huyện lập hồ sơ và đề xuất mức xử phạt theo đúng quy định đối vớitrại nuôi heo Minh Ngọc (huyện Củ Chi) do sử dụng thức ăn có chứa chấtcấm (chất tạo nạc)”.

Chủ nhật, 04/10/2015 - 04:58

Nước uống collagen có thể gây hại cho sức khỏe
Nước uống collagen có thể gây hại cho sức khỏe

(Dân trí) - Các loại nước uống collagen - còn gọi là đồ uống “sắc đẹp”- thường hứa hẹn sẽ mang lại làn da rạng rỡ không tì vết và mái tóc bóng mượt. Tuy nhiên sự thực là chúng không đem đến cho bạn vẻ trẻ trung như mong muốn và việc dùng quá liều còn có thể dẫn đến những vấn đề sức khỏe về lâu dài.

Thứ bảy, 03/10/2015 - 02:29