Bác sĩ chỉ thói quen khiến trẻ dễ cận thị, nhiều gia đình đang mắc phải

Trong những năm gần đây, tỷ lệ học sinh, sinh viên mắc các tật khúc xạ như cận thị, loạn thị và viễn thị có xu hướng gia tăng. Đặc biệt, cận thị học đường đang trở thành một vấn đề sức khỏe đáng báo động.

Việt Nam chưa có điều tra chính thức trên quy mô toàn quốc, tuy nhiên, theo các chuyên gia, tỷ lệ cận thị gia tăng mạnh. Đánh giá ở một số TP lớn như Hà Nội, TPHCM, tỷ lệ này có thể lên đến hơn 50%.

Thông tin được chia sẻ tại tọa đàm “Giải pháp nâng cao thị lực thời hiện đại” diễn ra ngày 6/8, do báo Nhân dân tổ chức.

Theo TS.BS Bùi Hữu Toàn, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), sự gia tăng nhanh chóng của cận thị liên quan chặt chẽ đến lối sống và điều kiện học tập. Điển hình là thói quen sử dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng và các thiết bị điện tử trong thời gian dài để học tập và giải trí; sử dụng máy tính ở khoảng cách gần.

Đặc biệt, trẻ thiếu các hoạt động ngoài trời, ít tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, trong khi ánh sáng tự nhiên được xem là "liều thuốc" giúp bảo vệ mắt và làm chậm tiến triển cận thị.

Bên cạnh đó, các em cũng chưa có thói quen bảo vệ mắt đúng cách như ngồi học sai tư thế, học trong điều kiện thiếu ánh sáng hoặc không cho mắt nghỉ ngơi hợp lý. Các yếu tố về môi trường như ánh sáng phòng học chưa đạt chuẩn cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng này. Qua báo cáo của các địa phương năm 2024, gần 23% phòng học không đảm bảo chiếu sáng.

Nhận thức của học sinh, phụ huynh và giáo viên về phòng ngừa, phát hiện sớm và quản lý tật khúc xạ còn chưa đầy đủ.

Nhiều học sinh chưa được khám mắt định kỳ, sử dụng kính không đúng số hoặc chưa hình thành các thói quen bảo vệ mắt như hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử, nghỉ ngơi mắt hợp lý và tăng hoạt động ngoài trời. Điều này làm chậm quá trình phát hiện, can thiệp và kiểm soát suy giảm thị lực.

Cận thị nặng nếu không được chỉnh kính hoặc quản lý tốt có thể dẫn đến các bệnh lý nguy hiểm gây suy giảm thị lực không thể phục hồi như glôcôm, bong võng mạc, hoặc bệnh hoàng điểm. Do đó, việc phát hiện sớm và kiểm soát tiến triển cận thị ngay từ lứa tuổi học đường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Để bảo vệ mắt trẻ, TS Toàn khuyến cáo trẻ em, gia đình cần được nâng cao nhận thức về chăm sóc mắt.

Mỗi học sinh cần xây dựng thói quen học tập khoa học: ngồi học đúng tư thế, giữ khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 30-35cm, đảm bảo ánh sáng đầy đủ và nghỉ ngơi hợp lý.

Có thể áp dụng quy tắc 20-20-20, cứ sau khoảng 20 phút nhìn màn hình thiết bị điện tử, trẻ nghỉ ít nhất 20 giây và tập trung mắt vào một vật cách xa hơn 20 feet (khoảng 6m) để giúp mắt thư giãn.

Đồng thời, trẻ cần hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử. Chỉ sử dụng điện thoại, máy tính khi thật sự cần thiết; giảm thời gian giải trí bằng màn hình và tránh sử dụng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ.

“Các em cũng cần tăng cường hoạt động ngoài trời và rèn luyện thể chất. Dành ít nhất 1-2 giờ mỗi ngày tham gia các hoạt động ngoài trời giúp mắt được điều tiết tự nhiên, đồng thời nâng cao sức khỏe toàn diện.

Bên cạnh đó, cần tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A, C, E, omega-3, lutein và kẽm như cà rốt, bí đỏ, rau xanh đậm, cá hồi, trứng, sữa và các loại trái cây tươi”, TS Toàn lưu ý.