3 ngày sau sinh con đầu lòng, người mẹ 32 tuổi thấy mình "không xứng đáng"

Được quan tâm nhưng vẫn thấy cô đơn 

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ThS Hoàng Quốc Lân, chuyên gia tâm lý lâm sàng, cho biết từng tiếp nhận một trường hợp sản phụ sinh năm 1994, đã kết hôn và vừa sinh con đầu lòng.

Theo chuyên gia, người phụ nữ phát hiện mang thai vào tháng 10/2024. Giai đoạn đầu thai kỳ, sức khỏe thể chất của chị tương đối ổn định. Tuy nhiên, từ khoảng tháng 2/2025, sản phụ bắt đầu xuất hiện cảm giác áp lực và căng thẳng gia tăng.

Qua khai thác tâm lý, chuyên gia ghi nhận chồng của sản phụ thường xuyên làm việc xa nhà. Trong thời gian mang thai, chị chủ yếu sinh hoạt cùng gia đình chồng. Người thân quan tâm nhiều đến sức khỏe thai nhi, thường nhắc nhở về chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và chăm sóc thai kỳ.

“Những lời nhắc này có thể xuất phát từ mong muốn em bé phát triển tốt. Tuy nhiên, trong cảm nhận của sản phụ, các cuộc trò chuyện hằng ngày dần tập trung nhiều vào đứa trẻ, trong khi trạng thái cảm xúc của người mẹ ít được hỏi đến”, ThS Lân cho biết.

Theo lời kể của sản phụ, những câu nhắc như “ăn vào cho con khỏe”, “không ăn thì con suy dinh dưỡng” xuất hiện khá thường xuyên. Với một số người, đó có thể là cách thể hiện sự quan tâm.

Tuy nhiên, trong bối cảnh người mẹ đang nhạy cảm về tâm lý, các câu nói này khiến cảm giác áp lực tăng lên.

Từ tháng 4 đến tháng 6/2025, sản phụ thường xuyên buồn bã, tủi thân, dễ xúc động và bật khóc khi ở một mình. Khi gia đình bàn bạc một số vấn đề liên quan đến em bé, chị cảm thấy ý kiến cá nhân chưa được tiếp nhận như mong muốn. Một số suy nghĩ tiêu cực về vai trò làm mẹ và vị trí của bản thân trong gia đình bắt đầu xuất hiện.

Sản phụ nhiều lần chia sẻ với chồng qua điện thoại. Người chồng động viên vợ theo hướng giải thích rằng mọi người chỉ muốn tốt cho mẹ và bé, đồng thời khuyên vợ đừng suy nghĩ nhiều.

Theo vị chuyên gia, cách phản hồi này có thể xuất phát từ mong muốn trấn an, nhưng ở thời điểm đó chưa đáp ứng được nhu cầu được lắng nghe của sản phụ.

Tháng 7/2025, người phụ nữ sinh con đầu lòng bằng phương pháp sinh mổ. Sau sinh, chị mất ngủ, lo âu, thường xuyên khóc, cảm thấy bất lực và tội lỗi.

Đến ngày thứ ba hậu sản, chị rơi vào khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng và được chuyển đến đơn vị tâm lý, tâm thần để đánh giá, điều trị chuyên sâu.

Qua khai thác, chuyên gia ghi nhận sản phụ từng lớn lên trong gia đình có biến cố. Bố mẹ ly hôn khi chị còn nhỏ. Trong quá trình trưởng thành, chị có xu hướng kìm nén nhu cầu cá nhân, cố gắng làm hài lòng người khác và dễ tổn thương khi cảm xúc không được ghi nhận.

Nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường 

Theo ThS Lân, không ít người cho rằng khi người mẹ xuất hiện những suy nghĩ tiêu cực sau sinh, điều đó đồng nghĩa với việc họ không yêu con. Chính quan niệm này khiến không ít sản phụ ngại chia sẻ những khó khăn về tinh thần mà mình đang trải qua. 

Chuyên gia tâm lý lâm sàng cho biết, ở một số trường hợp trầm cảm sau sinh, nhất là khi đi kèm lo âu hoặc biểu hiện loạn thần, người mẹ có thể xuất hiện những suy nghĩ sai lệch về bản thân, về khả năng làm mẹ hoặc về sự an toàn của em bé.

Đây là lý do các vụ việc đau lòng liên quan đến mẹ và con sau sinh thường tạo ra nhiều tranh luận. Không ít người nhìn sự việc dưới góc độ đạo đức hoặc trách nhiệm cá nhân. Tuy nhiên, từ góc nhìn sức khỏe tâm thần, một số sản phụ có thể đã rơi vào khủng hoảng bệnh lý trước khi xảy ra hành vi nguy hiểm.

“Trong thực hành lâm sàng, tôi nhận thấy nhiều phụ nữ mang thai không chỉ đối diện với thay đổi nội tiết, thiếu ngủ và áp lực chăm con mà còn chịu tác động từ cảm giác cô đơn, khó chia sẻ”, ThS Lân nói.

Chuyên gia khuyến cáo, khi sản phụ chia sẻ cảm xúc tiêu cực, người thân nên lắng nghe trước khi giải thích hoặc khuyên nhủ. Những câu như “đừng suy nghĩ nhiều”, “ai sinh con cũng vậy”, “cố lên vì con” có thể xuất phát từ ý tốt, nhưng đôi khi khiến người mẹ cảm thấy cảm xúc của mình chưa được nhìn nhận.

Trong giai đoạn thai kỳ và hậu sản, người chồng giữ vai trò quan trọng. Sự hiện diện, lắng nghe và chia sẻ trách nhiệm chăm sóc trẻ có thể trở thành yếu tố bảo vệ sức khỏe tinh thần đối với người mẹ. 

Trong trường hợp người chồng phải làm việc xa nhà, việc duy trì liên lạc thường xuyên, lắng nghe cảm xúc của vợ và cùng gia đình thống nhất cách hỗ trợ phù hợp có thể giúp sản phụ giảm cảm giác đơn độc trong giai đoạn thai kỳ và sau sinh.

ThS Lân khuyến cáo, khi sản phụ mất ngủ kéo dài, khóc nhiều, lo âu, né tránh chăm con, thường xuyên cảm thấy vô dụng, tội lỗi hoặc xuất hiện suy nghĩ tiêu cực liên quan đến bản thân và em bé, gia đình cần sớm tìm kiếm hỗ trợ từ bác sĩ sản khoa, chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa tâm thần.