Vụ 100 tấn thực phẩm chức năng giả: Chi 1,5 tỷ đồng “gỡ” thủ tục hải quan

Trong vụ án xảy ra tại Công ty CP Dược phẩm liên danh MediPhar và các đơn vị, tổ chức liên quan, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã làm rõ hành vi Đưa hối lộ, Nhận hối lộ tại Cục Giám sát quản lý về Hải quan Tổng cục Hải quan.

Những vấn đề xoay quanh nguyên liệu nhập khẩu

Theo kết luận điều tra, từ năm 2020 đến tháng 4/2025, để chủ động nguồn nguyên liệu cho hai nhà máy MediPhar và MediUSA sản xuất thực phẩm chức năng, Nguyễn Năng Mạnh, Phó giám đốc Công ty MediPhar, sử dụng Công ty Hùng Phương mở tờ khai hải quan (TKHQ) nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài, chủ yếu từ Trung Quốc.

Việc nhập khẩu nguyên liệu sản xuất thực phẩm chức năng được thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính và Nghị định 15/2018/NĐ-CP. 

Ngày 15/3/2023, Công ty Hùng Phương mở TKHQ số 105329594363/A11 tại Chi cục Hải quan Phú Thọ, khai báo nhập khẩu nguyên liệu thực phẩm Chondroitin Sulfate Sodium 90% và Chondroitin Sulfate Sodium 80%.

Chi cục Hải quan Phú Thọ lấy mẫu gửi phân tích và phân loại. Kết quả giám định xác định mặt hàng Chondroitin Sulfate Sodium 92,3%, Chondroitin Sulfate Sodium 82,5% và cho thông quan.

Trong quá trình kiểm soát chống buôn lậu, ngày 24/4/2023, Cục Điều tra chống buôn lậu Tổng cục Hải quan có văn bản gửi Cục Hải quan Hà Nội, nêu rõ theo quy định nguyên liệu bán thành phẩm Chondroiti là dược chất và bán thành phẩm làm thuốc đã được xác định mã số hàng hóa theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.

Theo đó, Công ty Hùng Phương khai báo mặt hàng trên khi nhập khẩu là nguyên liệu thực phẩm Chondroitin Sulfate Sodium 90% và Chondroitin Sulfate Sodium 80% là không đúng theo quy định.

Sau khi kiểm tra, Cục Hải quan Hà Nội có văn bản báo cáo Tổng cục Hải quan về nội dung sai phạm.

Văn bản nêu rõ, mặt hàng Chondroitin Sulfate Sodium phù hợp với mã số 3913.90.90, thuộc danh mục 7 Thông tư số 06/2018/TT-BYT.

Tuy nhiên, tại thời điểm làm thủ tục nhập khẩu, doanh nghiệp khai báo là hàng hóa nguyên liệu thực phẩm. Hàng hóa nhập khẩu có “thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu” hoặc “xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm” do cơ quan kiểm tra chuyên ngành của Bộ Y tế cấp như Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia, Cục An toàn thực phẩm.

Do đó, Tổng cục Hải quan đề nghị Bộ Y tế ban hành văn bản hướng dẫn về chính sách quản lý đối với mặt hàng này.

Doanh nghiệp chi tiền để “gỡ vướng” thủ tục nhập khẩu

Ngày 17/11/2023, Cục Điều tra chống buôn lậu đề nghị Cục Hải quan Hà Nội có ý kiến với Cục Giám sát quản lý về Hải quan liên quan đến chính sách quản lý đối với mặt hàng Chondroitin Sulfate Sodium.

Ngày 29/12/2023, Cục Hải quan TP Hà Nội có văn bản gửi Cục Giám sát quản lý về Hải quan về vướng mắc nhập khẩu mặt hàng khai báo là nguyên liệu thực phẩm.

Sau khi bị kiểm tra và cảnh báo, tháng 11/2023, Công ty Hùng Phương tiếp tục nhập khẩu 4 lô hàng khai báo nguyên liệu thực phẩm chức năng (trong đó có một lô chứa Chondroitin Sulfate Sodium) nhưng không được thông quan.

Để tìm cách tháo gỡ, Nguyễn Năng Mạnh chỉ đạo Nguyễn Thị Thu Hòa, Trưởng phòng Xuất nhập khẩu Công ty Hùng Phương, tìm người giúp. Hòa gặp Nguyễn Hữu Tuấn, Phó Trưởng phòng Giám quản 5, Cục Giám sát quản lý về Hải quan, vào đầu tháng 12/2023 để trao đổi vướng mắc thủ tục hải quan.

Sau khi trao đổi, Tuấn gặp Nguyễn Thế Việt, Phó Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về Hải quan, để nhờ giúp. Việt xem văn bản của Công ty Hùng Phương và nói có thể giúp, đồng thời yêu cầu Tuấn hỏi doanh nghiệp mức chi phí.

Khoảng vài ngày sau, Tuấn gọi điện cho Hòa, hẹn gặp lãnh đạo Công ty Hùng Phương tại quán Cà phê Skyline (số 36 Hoàng Cầu, Hà Nội) để trao đổi cụ thể.

Tại đây, Tuấn gặp Nguyễn Năng Mạnh và trao đổi mức chi 1,5 tỷ đồng để Tuấn giúp có văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế giải quyết vướng mắc cho Công ty Hùng Phương.

Sau khi gặp Mạnh, Tuấn trao đổi với Việt và thống nhất số tiền doanh nghiệp đồng ý chi là 800 triệu đồng. Việt yêu cầu Tuấn nói doanh nghiệp đưa trước 300 triệu đồng để làm việc với Cục Quản lý dược, Bộ Y tế.

Ngày 14/12/2023, Mạnh đưa cho Tuấn 300 triệu đồng tại trụ sở Tổng cục Hải quan (số 9 Dương Đình Nghệ, Hà Nội).

Ngày 20/12/2023, Văn thư Cục Quản lý dược nhận được văn bản của Cục Giám sát quản lý về Hải quan. Lãnh đạo Cục Quản lý dược phân công Phan Công Chiến duyệt, chuyên viên Trần Thị Thùy Linh xử lý.

Chiều cùng ngày, Nguyễn Thế Việt chuyển khoản 50 triệu đồng vào tài khoản của Lê Hoàng Hà, cán bộ Phòng Giám quản 5, Cục Giám sát quản lý về Hải quan, nhờ đưa cho Chiến. Sau khi nhận tiền, Chiến duyệt văn bản do Linh dự thảo.

Ngày 28/12/2023, ông Lê Việt Dũng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược, ký văn bản số 10591/QLD-KD thông báo cho Cục Giám sát quản lý về Hải quan.

Sau khi có văn bản, Tuấn đưa cho Việt 300 triệu đồng. Ngày 4/1/2024, Tuấn nhận tiếp 1,2 tỷ đồng còn lại từ Nguyễn Năng Mạnh tại quán cà phê Cộng (số 101 Hoàng Cầu, Hà Nội).

Sau khi nhận tiền, Tuấn đưa cho Việt 400 triệu đồng, giữ lại 100 triệu đồng.

Trên cơ sở các văn bản số 10591/QLD-KD của Cục Quản lý dược và số 11/GSQL-GQ1 của Cục Giám sát quản lý về Hải quan, Chi cục Hải quan quản lý hàng đầu tư gia công Hà Nội đã cho Công ty Hùng Phương thông quan hàng hóa tồn đọng và nhập khẩu các lô hàng mới là nguyên liệu thực phẩm có Chondroitin Sulfate Sodium.

Trong tổng số 1,5 tỷ đồng doanh nghiệp đưa, Nguyễn Hữu Tuấn giữ 800 triệu đồng và đưa cho Nguyễn Thế Việt 700 triệu đồng. Việt đưa Phan Công Chiến 50 triệu đồng và đưa Nguyễn Thị Kim Quế 30 triệu đồng.