Thăm nơi được mệnh danh "Đồi thịt băm" trên đỉnh Trường Sơn

(Dân trí) - Di tích cấp quốc gia Địa điểm đồi chiến thắng A Biah (Huế) - nơi cách đây hơn 57 năm từng được mệnh danh là “đồi thịt băm” nay trở thành biểu tượng lòng yêu nước, ý chí độc lập của dân tộc Việt Nam.

Di tích lịch sử cấp quốc gia Địa điểm đồi chiến thắng A Biah nằm ở khu vực giáp ranh giữa Việt Nam và Lào trên đỉnh Trường Sơn, nay thuộc địa bàn thôn Lê Lộc, xã A Lưới 2, thành phố Huế.

A Biah cao 937m so với mực nước biển, gần đó còn có 2 điểm cao 916 và 903, cách nhau 300-400m. Ba cao điểm này kết hợp lại hình thành thế chân vạc. Trong thời kỳ chiến tranh, khi phát hiện một đơn vị chủ lực bộ đội giải phóng đang đồn trú tại đây, quân đội Mỹ đã quyết định mở cuộc tấn công nhằm kiểm soát cao điểm này.

Từ ngày 10/5 đến ngày 20/5/1969, tại đồi A Biah từng diễn ra nhiều trận giao tranh ác liệt giữa Quân đội nhân dân Việt Nam và đế quốc Mỹ, trở thành nỗi ám ảnh với lính dù Mỹ và được mệnh danh là "Đồi thịt băm" (Hamburger Hill) hay "Đồi xay thịt" do tính chất ác liệt của cuộc chiến.

Ngày nay, đường lên đỉnh A Biah đã được xây dựng lại để phục vụ người dân tới tham quan, học tập. Khoảng cách từ trung tâm xã A Lưới 2 đến đồi A Biah dài hơn 11km. Từ Nhà trưng bày chứng tích chiến tranh dưới chân đồi, người dân có thể đi xe máy, ô tô men theo con đường bê tông ngoằn ngoèo đến lưng chừng núi. Để lên được điểm cao 937, du khách phải chinh phục 853 bậc cấp với chiều dài 1.567m.

Trên đường lên đỉnh A Biah, thỉnh thoảng xuất hiện những biển chỉ dẫn, gợi nhớ về một ký ức xưa của chiến tranh như trạm xá A Biah, điểm rơi máy bay trực thăng Mỹ, lô cốt tránh đạn của quân địch, hố bom,...

Một hố bom còn sót lại sau các trận đánh năm 1969 nằm gần nhà bia tưởng niệm trên đỉnh núi.

Nằm ở bên phải nhà bia tưởng niệm trên điểm cao 937 là khu sân bay dã chiến A Biah. Theo tư liệu lịch sử, trong trận giao tranh ác liệt cách đây hơn 57 năm tại đồi A Biah, Trung đoàn 3, Sư đoàn 324 và dân quân A Lưới đã gây thiệt hại lớn cho lính Mỹ. Trận đánh năm đó đã đi vào lịch sử và được ghi nhận là một trong những “trận đánh ác liệt nhất, khủng khiếp nhất và kinh hoàng nhất”, góp phần tạo ra bước ngoặt mới cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc Việt Nam.

Núi rừng A Biah từng bị quân đội Mỹ rải bom, mìn hủy diệt, nhiều vật liệu chưa nổ còn sót lại sau chiến tranh. Năm 2022, dự án rà phá bom mìn, vật liệu nổ tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) giai đoạn 3 được triển khai với sự tài trợ của Chính phủ Hoa Kỳ.

Tại đồi A Biah, các đơn vị đã phát hiện và xử lý 118 vật liệu nổ, rà phá 21.500m2 đất và phát quang cây bụi với tổng diện tích trên 41.000m2. Kết quả của hoạt động góp phần đảm bảo an toàn cho người dân địa phương và du khách, tạo tiền đề để phát triển các hoạt động du lịch, dịch vụ tại địa điểm di tích lịch sử này. Ngày nay, núi rừng A Biah đã xanh tốt trở lại, thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan (Ảnh: Anh Thịnh).

Một du khách người Australia cười tươi dù mới trải qua một chặng đường leo núi vất vả để lên tham quan đỉnh A Biah.

Ông Hồ Văn Tum, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội, thuộc UBND xã A Lưới 2, cho biết mỗi năm khu di tích lịch sử cấp Quốc gia Địa điểm đồi chiến thắng A Biah hàng chục đoàn du khách nước ngoài đến tham quan; riêng năm 2025 có 75 đoàn. Từ đầu năm đến nay có 25 đoàn, ngoài ra còn rất nhiều du khách lẻ cũng đến với di tích này.

Năm 2009, tại khu vực chân núi, thành phố Huế đầu tư xây dựng Nhà trưng bày chứng tích chiến tranh di tích lịch sử đồi A Biah. Năm 2024, Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế phối hợp địa phương chỉnh lý nội dung, bổ sung nhiều hiện vật tại Nhà trưng bày này nhân kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, 35 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân, 50 năm Ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Bên trong hiện trưng bày nhiều vỏ các loại bom, đạn mà quân đội Mỹ đã rải xuống đồi A Biah cách đây 57 năm.

Bên cạnh đó còn có nhiều vỏ đạn pháo, vũ khí đã được quân đội giải phóng sử dụng để chiến đấu tại "Đồi thịt băm".

Xác máy bay Mỹ bị rơi trên khu vực cao điểm 937 được đưa vào Nhà trưng bày chứng tích để giới thiệu đến công chúng.

Ghế thuộc về chiếc máy bay chiến đấu của không quân Mỹ bị bắn rơi năm nào cũng được trưng bày để giới thiệu đến khách tham quan.

Ông Hồ Văn Tum, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã A Lưới 2, cho biết tại Nhà trưng bày hiện có hơn 130 đầu pháo, bom, đạn, xác và ghế máy bay, đồ dùng, quân trang của bộ đội giải phóng cũng như lính Mỹ - nguỵ. Bên cạnh đó còn có gần 120 bức ảnh liên quan đến đồi A Biah.

Với những giá trị lịch sử to lớn đó, đồi A Biah đã được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2006. Năm 2021,đồi A Biah được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích quốc gia.