Sức ép từ "siêu phường" lớn nhất cả nước đến đặc khu hải đảo

Tháng 7/2025, tỉnh An Giang (hợp nhất từ Kiên Giang và An Giang cũ) cùng với các tỉnh, thành trên cả nước chính thức bước vào giai đoạn cải cách hành chính mang tính lịch sử khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. An Giang hiện là địa phương đông dân thứ ba cả nước với gần 5 triệu người (sau TPHCM và Hà Nội). An Giang sau hợp nhất có diện tích 9.888 km2 với 102 xã, phường và đặc khu.

Theo báo cáo của địa phương, sau một năm triển khai mô hình chính quyền 2 cấp, An Giang có hơn 55% đầu mối bên trong được cắt giảm, hàng nghìn cán bộ được tăng cường về cơ sở, tạo nên một bộ máy gần dân hơn, phản ứng nhanh hơn trước các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Rạch Giá - phường đông dân nhất cả nước

Với diện tích 49,53km2 và dân số hơn 250.000 người, 61 khu phố, 1.115 tổ nhân dân tự quản, Rạch Giá là phường đông dân nhất cả nước; được định hướng trở thành trung tâm thương mại đầu mối cấp vùng. 

Là trung tâm hành chính, kinh tế và dịch vụ của tỉnh An Giang, phường Rạch Giá được xem là một trong những địa phương chịu áp lực lớn nhất khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Với quy mô dân số thuộc nhóm đông nhất cả nước sau sắp xếp đơn vị hành chính, khối lượng hồ sơ hành chính tại phường Rạch Giá phát sinh tăng mạnh khi không còn cấp trung gian. Tuy nhiên, thay vì trở thành điểm nghẽn, địa phương đang cho thấy khả năng thích ứng nhanh của một “ siêu phường” trong bối cảnh mới.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Mai Hoàng Khởi, Bí thư Đảng ủy phường Rạch Giá cho biết, sau một năm thực hiện mô hình mới, các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội cơ bản đều đạt kế hoạch đề ra. Song song với phát triển kinh tế, Rạch Giá cũng xác định cải cách hành chính là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, đội ngũ cán bộ được yêu cầu thay đổi tư duy phục vụ, gần dân hơn, sát dân hơn và giải quyết công việc ngay từ cơ sở.

Một trong những kết quả nổi bật sau một năm vận hành chính quyền 2 cấp là tốc độ xử lý thủ tục hành chính được cải thiện rõ rệt.

Theo lãnh đạo phường Rạch Giá, từ khi thành lập tới nay Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường đã giải quyết hơn 280.000 hồ sơ cho người dân và doanh nghiệp với tỷ lệ hài lòng trên 90%.

Để đạt được kết quả này, nhiều cán bộ phải làm việc ngoài giờ hành chính, kể cả buổi tối và cuối tuần nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân. Đặc biệt, việc cắt giảm các tầng nấc trung gian đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, nhiều thủ tục được giảm từ 30-50% thời gian giải quyết so với trước đây. 

Chia sẻ với phóng viên, anh Nguyễn Văn Thanh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Vân Thanh, cho biết trước đây thủ tục sang tên đất đai mất khoảng 21 ngày làm việc, thậm chí thời gian chờ kết quả có thể kéo dài hơn một tháng.

Hiện nay, sau khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, thời gian giải quyết chỉ còn khoảng 8 ngày làm việc. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, theo ông Thanh, đây là thay đổi mang ý nghĩa rất lớn.

Bà Lưu Thùy Vân, cư dân phường Rạch Giá, cho biết, bà ấn tượng nhất là sự tận tình của đội ngũ cán bộ trong quá trình hướng dẫn thủ tục. “Nếu như trước đây phải đi nhiều nơi, nhiều cấp khác nhau thì hiện nay người dân có thể xử lý ngay tại phường, nhiều thông tin đã được tích hợp trên VNeID nên việc nộp hồ sơ rất thuận tiện, giảm thời gian đi lại và tiết kiệm đáng kể chi phí”, bà Vân chia sẻ.

Theo bà, cải cách hành chính không chỉ giúp người dân hoàn thành thủ tục nhanh hơn mà còn tạo điều kiện để dành nhiều thời gian hơn cho công việc và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Còn theo người đứng đầu phường Rạch Giá, nhiều mô hình hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến đã được triển khai ngay tại khu dân cư, cán bộ trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng nền tảng số, đăng ký tài khoản định danh điện tử, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Bên cạnh những kết quả tích cực, một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng bộc lộ những khó khăn, thách thức cần sớm được giải quyết.

Theo báo cáo của UBND phường Rạch Giá, hệ thống công nghệ thông tin và một số phần mềm quản lý hiện vẫn chưa hoàn toàn đồng bộ, gây khó khăn trong công tác tổng hợp và xử lý dữ liệu. Trong khi đó, khối lượng hồ sơ ngày càng lớn khiến đội ngũ cán bộ cơ sở chịu áp lực đáng kể. Ngoài ra, việc xử lý tài sản công, trụ sở và quỹ đất dôi dư sau khi giải thể cấp huyện vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện.

Dân đảo cũng "không ở phía sau"

Nếu như thách thức ở Rạch Giá đến từ quy mô dân số lớn thì tại các địa phương nông thôn, khó khăn lại nằm ở diện tích rộng, dân cư phân tán và hạ tầng chưa đồng bộ.

Tại xã Bình An, người dân chủ yếu làm nông nghiệp, chính quyền địa phương đã chủ động bố trí cán bộ hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời công khai đầy đủ quy trình nhằm bảo đảm việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ không bị gián đoạn.

Ông Huỳnh Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Bình An cho biết, dù khối lượng công việc tăng lên đáng kể, nhiều cán bộ vẫn phải làm thêm giờ để xử lý hồ sơ tồn đọng, nhất là các hồ sơ đất đai.

Hay khác với những đặc thù của khu vực nông thôn, đặc khu Phú Quốc là địa bàn đóng vai trò động lực phát triển kinh tế quan trọng của tỉnh An Giang, áp lực đối với mô hình chính quyền 2 cấp tập trung vào khối lượng hồ sơ lớn và yêu cầu giải quyết nhanh để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế của tỉnh.

Mỗi ngày, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công đặc khu Phú Quốc, không khí làm việc luôn duy trì ở trạng thái khẩn trương cao độ. Hàng trăm bộ hồ sơ thuộc các lĩnh vực đầu tư, đất đai, xây dựng, du lịch, đăng ký kinh doanh cho đến các chính sách bảo trợ xã hội liên tục được tiếp nhận và xử lý.

Bà Nguyễn Thị Kim Loan, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc cho biết, mô hình chính quyền 2 cấp đã đạt được mục tiêu bước đầu là tinh gọn bộ máy, xóa bỏ các tầng nấc trung gian để đẩy nhanh tốc độ giải quyết công việc. 

Tuy nhiên, quá trình vận hành cũng đặt ra những yêu cầu mới. Một mặt, chính quyền phải đáp ứng tốc độ phát triển nhanh của địa phương. Mặt khác, bộ máy phải thích ứng với khối lượng công việc ngày càng lớn trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, đầu tư, chuyển đổi số và quản lý đô thị, bảo trợ xã hội...

Bà Loan cho biết, một trong những khó khăn hiện nay là việc khai thác, kết nối và sử dụng dữ liệu giữa các phần mềm chuyên ngành vẫn còn những bất cập nhất định. Trong khi đó, nhu cầu xử lý công việc ngày càng tăng đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải liên tục nâng cao năng lực chuyên môn và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin.

Thước đo từ chỉ số cải cách, mức độ hài lòng

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Phạm Minh Hùng, Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính Bộ Nội vụ, cho biết, để đánh giá một cách khách quan diện mạo cải cách của An Giang sau một năm vận hành chính quyền 2 cấp, cần nhìn nhận qua các công cụ đo lường chuyên môn như kết quả Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) và Chỉ số hài lòng của người dân, tổ chức (SIPAS) năm 2025.

Theo báo cáo của Sở Nội vụ tỉnh An Giang, chỉ số hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) năm 2025, An Giang đạt 81,18% (tương đương 8,14/10 điểm), xếp hạng 27/34 tỉnh, thành phố. Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) năm 2025 của tỉnh đạt 86,50/100 điểm, xếp thứ 31/34 tỉnh, thành phố.

Ông Hùng đánh giá, công tác cải cách hành chính của tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, có tính lan tỏa và được xã hội ghi nhận với mức độ hài lòng tương đối cao.

Song song đó, ông Phạm Minh Hùng cũng phân tích, trên thực tế, ngay cả ở những địa phương có thứ hạng PAR Index và SIPAS khá cao, người dân vẫn phản ánh tình trạng thủ tục còn rườm rà hoặc phải đi lại nhiều lần. Thực trạng này hoàn toàn trùng khớp với những nút thắt mà Phú Quốc hay Rạch Giá đang gặp phải.

Theo Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính, nguyên nhân của tình trạng này là do hệ thống hạ tầng công nghệ và dữ liệu tại nhiều nơi chưa được kết nối đồng bộ. Khi chuyển đổi sang mô hình chính quyền 2 cấp, việc tinh giản bộ máy mới chỉ giải quyết được phần ngoài. Nếu các phần mềm chuyên ngành chưa liên thông, dữ liệu chưa thông suốt thì áp lực lên bộ phận tiếp nhận trực tiếp sẽ cực kỳ lớn, dẫn đến việc hệ thống bị quá tải cục bộ.

Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính nhấn mạnh, cải cách hành chính là một tiến trình toàn diện gồm 6 lĩnh vực từ thể chế, thủ tục hành chính, tổ chức bộ máy, cải cách công vụ, tài chính công cho đến hiện đại hóa hành chính.

"Việc An Giang đổi mới mô hình tổ chức bộ máy và đẩy mạnh chuyển đổi số là xu hướng đúng đắn nhằm thay đổi phương thức làm việc, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và giảm tối đa các điểm nghẽn bên trong. Song, để người dân thực sự cảm nhận được hiệu quả trong đời sống hàng ngày, địa phương cần chuyển trọng tâm từ sắp xếp cơ học sang nâng cao chất lượng thực chất", ông Hùng nói. 

Cụ thể, ông Hùng cho biết thêm, công tác cải cách thủ tục hành chính phải gắn liền với việc tối ưu hóa trải nghiệm người dùng trên môi trường điện tử, hướng tới một hệ thống thông suốt, an toàn, minh bạch và lấy Cổng Dịch vụ công Quốc gia làm cửa sổ duy nhất để tiếp nhận, xử lý. Đồng thời, các cán bộ chuyên trách phải liên tục bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ và năng lực thực thi của đội ngũ công chức cơ sở vì họ là những người đang trực tiếp chịu áp lực thay ca ngoài giờ để vận hành bộ máy 2 cấp.

Ông Hùng đánh giá, một năm chưa đủ dài để đưa ra lời kết toàn diện cho một cuộc cải cách thể chế mang tính lịch sử tại An Giang, và những điểm nghẽn về hạ tầng hay áp lực nhân sự hiện tại là điều khó tránh khỏi trong giai đoạn chuyển tiếp.

"Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành liên tiếp các nghị quyết chuyên đề về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đây chính là hành lang pháp lý quan trọng để An Giang chủ động phối hợp với các bộ, ngành Trung ương nhằm xử lý triệt để các vướng mắc liên cấp, đồng bộ hóa hệ thống dữ liệu đang nắm giữ để phục vụ người dân một cách đơn giản, thuận tiện nhất", ông Hùng nói thêm. 

Chia sẻ thêm, ông Nguyễn Hoàng Thông, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh An Giang cho biết, năm 2025, công tác chỉ đạo, điều hành cải cách hành chính của tỉnh đã hoàn thành 60/60 nhiệm vụ đề ra, đạt 100% kế hoạch.

An Giang có 3 giải pháp, sáng kiến được Bộ Nội vụ công nhận phạm vi ảnh hưởng toàn quốc, bao gồm hệ thống chuyển đổi giọng nói sang văn bản, ứng dụng lấy số xếp hàng tự động qua Zalo tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, và trợ lý ảo pháp luật cho cán bộ, công chức. Nhờ đó, tỉnh đạt điểm tối đa (1,5/1,5 điểm) về sáng kiến, đổi mới sáng tạo.

Công tác xây dựng, thực hiện và rà soát văn bản quy phạm pháp luật cũng đạt điểm tuyệt đối 5/5 điểm qua thẩm định của Bộ Tư pháp. Cải cách chế độ công vụ đạt 12,47/14 điểm, giữ thứ hạng khá nhờ việc tuyển dụng, bố trí vị trí việc làm và siết chặt kỷ luật kỷ cương công vụ.

Theo ông Thông, từ kết quả bước đầu tại An Giang cho thấy hướng đi của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang tạo ra những chuyển biến tích cực từ việc rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, giảm chi phí cho doanh nghiệp và người dân, thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở đến cải thiện môi trường đầu tư, tất cả đang góp phần giải phóng nguồn lực cho phát triển kinh tế.