“500 ngày đêm” tìm đồng đội giữa đại ngàn Campuchia

Đội K93 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang là lực lượng chuyên trách có nhiệm vụ tìm kiếm, cất bốc và hồi hương hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hi sinh tại Campuchia.

Những ngày tháng 5, khi cả nước đang hướng về Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ", cán bộ, chiến sĩ Đội K93 vẫn bám rừng, bám địa bàn, duy trì nỗ lực trong hàng thập kỷ qua. Với các anh, đây không chỉ là nhiệm vụ quân sự đơn thuần mà còn là “mệnh lệnh từ trái tim”, là hành trình tri ân những người đã ngã xuống.

"Đồng đội mình còn nằm lại giữa rừng"

Sức mạnh giúp Đội K93 bước tiếp giữa gian nan chính là sợi dây nghĩa tình bền chặt của những người lính năm xưa. Có những cựu chiến binh dù tóc đã bạc phơ, chân đã mỏi, vẫn đau đáu một nỗi niềm: "Đồng đội mình còn nằm lại giữa rừng".

Con đường dẫn vào khu vực khảo sát ở tỉnh Kampong Spue (Campuchia) ngoằn ngoèo qua nhiều phum, sóc. Có đoạn xe cơ giới hoàn toàn không thể tiếp cận, cán bộ, chiến sĩ Đội K93 phải mang theo trang bị hành quân bộ đi hàng giờ giữa rừng. Mùa khô bụi đỏ phủ kín người, mùa mưa bùn đất ngập đến đầu gối. Nhưng những trở ngại như vậy không khó bằng thách thức thời gian. 

Sau hơn nửa thế kỷ chiến tranh kết thúc, nhân chứng ngày một ít dần, địa hình thay đổi, nhiều khu vực từng là chiến trường xưa nay đã thành rẫy, thành làng mạc hoặc bị rừng già che phủ. Có nơi đơn vị phải đào hơn chục hố trong nhiều ngày liên tiếp mới xác định được dấu vết.

Theo lời Thượng tá Nguyễn Văn Xuyên, Đội trưởng Đội K93, mỗi nguồn tin dù nhỏ nhất đơn vị đều tổ chức xác minh cẩn thận.

“Có những lần hành quân nhiều ngày giữa rừng sâu chỉ để kiểm tra một thông tin do người dân cung cấp. Dù khó khăn đến đâu, cán bộ, chiến sĩ vẫn quyết tâm không bỏ sót bất kỳ cơ hội nào để tìm thấy đồng đội”, Thượng tá Xuyên kể. 

Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Đội K93 còn nhận được sự hỗ trợ đặc biệt từ các cựu chiến binh, những người từng trực tiếp chiến đấu, công tác trên chiến trường Campuchia năm xưa. Dù tuổi đã cao, ký ức chiến tranh đã lùi xa nhưng nhiều cựu chiến binh vẫn đau đáu nỗi niềm đồng đội còn nằm lại nơi đất bạn. 

Thông qua những cuộc điện thoại, những lá thư tay, những buổi gặp mặt hay các chuyến trực tiếp sang hỗ trợ đơn vị khảo sát thực địa, nhiều nguồn thông tin quý giá về vị trí chiến đấu, khu vực chôn cất liệt sỹ đã được cung cấp cho Đội K93. Có những cựu chiến binh tự tay vẽ lại sơ đồ trận đánh, đánh dấu từng con suối, gò đất, cánh rừng theo ký ức của mình để giúp cán bộ, chiến sĩ khoanh vùng tìm kiếm.

Các cán bộ, chiến sĩ Đội K93 cho biết, có những trường hợp thông tin từ cựu chiến binh đã giúp đơn vị rút ngắn rất nhiều thời gian xác minh, khảo sát và sớm phát hiện hài cốt liệt sỹ. Không ít lần, chính những cuộc gọi bất chợt từ các cựu chiến binh đã mở ra manh mối mới cho hành trình tìm đồng đội.

Cảm thán trước hành trình ấy, Thượng tá Phan Thanh Vũ, Chính trị viên Đội K93 nói: "Chúng tôi xác định dù còn một nguồn tin nhỏ nhất cũng phải tổ chức xác minh, khảo sát để tìm kiếm bằng được đồng đội. Mỗi bộ hài cốt liệt sỹ được tìm thấy là thêm một gia đình vơi bớt nỗi đau, thêm một người con của tổ quốc được trở về với quê hương, đất mẹ”.

Theo Thượng tá Vũ, để hoàn thành tốt nhiệm vụ, đơn vị luôn phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động khắc phục khó khăn, tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia. Đội cũng duy trì chặt chẽ mối liên hệ với các cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu trên chiến trường Campuchia nhằm tiếp nhận, xác minh thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ đạt hiệu quả cao nhất.

Dồn lực cho 500 ngày đêm 

Các cán bộ, chiến sĩ Đội K93 cảm thán, chiến dịch 500 ngày đêm thực sự là một hành trình đã bắt đầu từ nhiều năm trước. 

Để có được kết quả hôm nay, Đội K93 luôn nhận được sự hỗ trợ lớn từ chính quyền, lực lượng vũ trang và người dân Campuchia. Trong nhiều năm qua, đơn vị đã xây dựng được mối quan hệ gắn bó với người dân địa phương thông qua công tác dân vận, khám bệnh, cấp thuốc, hỗ trợ đời sống cho bà con ở các khu vực đóng quân và thực hiện nhiệm vụ.

Từ mùa khô 2001-2002 đến nay, Đội K93 đã tổ chức tìm kiếm, quy tập trên nhiều địa bàn thuộc tỉnh Tà Keo và Kampong Spue (Campuchia); đồng thời mở rộng tìm kiếm tại nhiều địa phương trong nước. Qua 25 giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, đơn vị đã quy tập được tổng số 2.202 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó có 251 trường hợp xác định được danh tính.

Riêng trên đất Campuchia, Đội K93 đã tìm kiếm, quy tập được 841 bộ hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Tà Keo, xác định được danh tính 148 trường hợp; tỉnh Kampong Spue quy tập được 1.361 bộ, xác định được danh tính 157 trường hợp. Trong nước, đơn vị đã quy tập được 255 bộ hài cốt liệt sĩ tại nhiều địa phương như Châu Đốc, An Phú, Vĩnh Hậu, Thới Sơn, Ba Chúc … góp phần đáp ứng nguyện vọng của thân nhân gia đình liệt sĩ trên cả nước. 

Giai đoạn XXV, mùa khô 2025-2026, Đội K93 đã quy tập được 76 bộ hài cốt liệt sĩ; trong đó có 15 bộ trong nước, xác định được danh tính 1 liệt sĩ và 61 bộ trên đất Campuchia, gồm tỉnh Tà Keo 7 bộ, tỉnh Kampong Spue 54 bộ.