(Dân trí) - Một cú trượt chân trên giàn giáo, một lần tiếp xúc hóa chất không được kiểm soát, hay những năm tháng làm việc trong môi trường độc hại… đều có thể khiến cuộc đời người lao động rẽ sang hướng khác.
Nhà máy lọc dầu Dung Quất chú trọng an toàn cho người lao động.
Anh Hoàng Minh Trương, công nhân cơ khí làm việc tại Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi), vẫn chưa quên ngày tai nạn xảy ra.
Một sơ suất nhỏ trong lúc vận hành máy khiến anh bị chấn thương nặng, phải nghỉ việc dài ngày. Từ lao động chính, anh trở thành người phụ thuộc.
“Lúc đó tôi chỉ nghĩ, nếu không đi làm lại được thì gia đình sẽ sống thế nào”, anh kể.
Nhưng nhờ tham gia bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, anh được chi trả chi phí điều trị, nhận trợ cấp và hỗ trợ phục hồi. Nếu không có khoản đó, gia đình anh khó mà trụ nổi.
Theo báo cáo của Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Ngãi, trong năm 2025, đã có 674 người hưởng chế độ hàng tháng, trong đó: 593 người bị tai nạn lao động, 63 người mắc bệnh nghề nghiệp. Tổng kinh phí chi trả hơn 10 tỷ đồng. Bên cạnh đó, có 76 trường hợp hưởng trợ cấp một lần, 9 trường hợp tử vong do tai nạn lao động.
Những con số này cho thấy, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp không còn là rủi ro cá nhân, mà là vấn đề xã hội cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc.
Nếu tai nạn là cú sốc bất ngờ, thì bệnh nghề nghiệp lại âm thầm tích tụ. Khi đó, người lao động làm việc trong môi trường hít bụi mịn mỗi ngày, tiếng ồn lớn, tiếp xúc hóa chất trong thời gian dài. Theo báo cáo, nhiều trường hợp mắc bệnh nghề nghiệp có mức suy giảm khả năng lao động từ 31% đến 50% . Điều đó đồng nghĩa với việc họ gần như không thể tiếp tục công việc cũ.
Theo bà Đinh Thị Trà - Phó giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi, tai nạn lao động vẫn tập trung ở những ngành có nguy cơ cao. Bệnh nghề nghiệp thường phát hiện muộn, khó điều trị.
Khi rủi ro xảy ra, bảo hiểm không chỉ là chính sách, mà là cứu cánh. Người lao động được thanh toán chi phí điều trị; nhận trợ cấp hàng tháng hoặc một lần; hỗ trợ phục hồi sức khỏe; hỗ trợ cho thân nhân của người bị tai nạn lao động hoặc qua đời. Hơn 10 tỷ đồng chi trả mỗi năm không chỉ là con số ngân sách, mà là hàng trăm cuộc đời được giữ lại sự ổn định.
Bảo hiểm không làm người lao động tránh được rủi ro, nhưng giúp họ không gục ngã khi rủi ro xảy ra. Dù có “mái che”, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều vấn đề như: Doanh nghiệp chưa đầu tư đầy đủ cho an toàn, huấn luyện còn mang tính hình thức và người lao động thiếu kỹ năng tự bảo vệ
Việc chưa triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề khiến nhiều người sau tai nạn không thể quay lại thị trường lao động.
Trong khi nhiều nơi còn loay hoay, một số doanh nghiệp đã chứng minh rằng: An toàn có thể được xây dựng một cách bền vững. Tiêu biểu là Công ty cổ phần Lọc hoá dầu Bình Sơn (BSR), đơn vị vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Sau hơn 17 năm đi vào hoạt động, doanh nghiệp này đã đạt hơn 55 triệu giờ công an toàn, không xảy ra tai nạn mất giờ công.
“Công thức” an toàn tại BSR được đưa ra là: Văn hóa an toàn là giá trị cốt lõi, lãnh đạo trực tiếp tham gia, làm gương, kiểm tra, giám sát liên tục và cuối cùng là ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số.
Ông Nguyễn Việt Thắng - Tổng giám đốc BSR nhấn mạnh: “An toàn không chỉ là quy định, mà phải trở thành thói quen của mỗi người. Tại đơn vị chúng tôi, người lao động không chỉ được yêu cầu tuân thủ, mà còn được đào tạo thường xuyên, tham gia nhận diện rủi ro, chủ động đề xuất giải pháp”.
“An toàn không phải là chi phí, mà là nền tảng của hiệu quả và phát triển bền vững”. Bảo hiểm là “mái che” giúp người lao động không gục ngã khi biến cố xảy ra. Nhưng một nền kinh tế bền vững không thể chỉ dựa vào việc khắc phục hậu quả. Điều cần thiết hơn là xây dựng một môi trường làm việc nơi “rủi ro được nhận diện từ sớm, nguy cơ được kiểm soát từ gốc, an toàn trở thành văn hóa”. Khi đó, người lao động không chỉ được bảo vệ khi gặp rủi ro, mà còn được bảo vệ ngay từ khi rủi ro chưa xảy ra.
Tác giả: Đông Hải
Thiết kế: Tuấn Nghĩa
Video: Nguyễn Thành Linh
Ảnh: Nguyễn Thành Linh - Đông Hải
- BSR - Công ty Hòa Phát - Ngọc Linh
