Gia tộc làm trống khổng lồ từ gỗ đặc, có chiếc giá 4 tỷ đồng

Người dân xứ Quảng vẫn còn lưu truyền trong dân gian câu “trống Lâm Yên, chiêng Phước Kiều” để nói về làng làm trống nổi tiếng bậc nhất miền Trung. 

Theo lời kể của những nghệ nhân trong làng, cách đây hơn 200 năm, ông Phan Công Thiên từ Hải Dương (cũ) di dân vào làng Lâm Yên (nay là thôn Lâm Yên, xã Vu Gia, Đà Nẵng) lập làng và phát triển làng nghề làm trống trên mảnh đất này.

Từ cơ nghiệp mà cha ông đã gây dựng, thế hệ con cháu họ Phan ở làng Lâm Yên vẫn tiếp lửa nghề để gìn giữ và phát huy nghề làm trống truyền thống. Trong đó, tiêu biểu là nghệ nhân Phan Văn Hai (78 tuổi), được người dân trong làng gọi là “cây đại thụ” của làng trống Lâm Yên. Nay tuổi cao, ông Hai đã nghỉ ngơi.

Truyền nhân của ông Hai là con trai Phan Văn Hiệp (51 tuổi) đang tiếp nối nghiệp cha duy trì nghề làm trống truyền thống. Ông Hiệp cho biết mình là đời thứ 7 nối nghiệp cha ông làm nghề.

Ông Hiệp sinh ra và lớn lên ở làng Lâm Yên. Từ nhỏ ông theo cha và ông nội phụ nghề, lúc đó làng trống hưng thịnh. Hơn 10 tuổi ông đã thạo những công đoạn để làm nên chiếc trống vừa to tròn, đẹp, bền, vừa có thanh âm vang xa.

Theo ông Hiệp, trống có nhiều loại khác nhau như trống chầu, chùa, nhạc, trường... nhưng hiện nay cơ sở chủ yếu làm trống chùa. Loại này đắt tiền nên ai đặt mới làm, không có hàng sẵn.

Ông Hiệp kể, trước năm 1990, gia đình ông thường làm trống bằng gỗ ghép. Khi nhà nước có chủ trương đóng cửa rừng, gia đình chuyển sang làm bằng gỗ khối nhập khẩu. Để làm nên chiếc trống có chất lượng phải có khối gỗ tốt, tốn nhiều ngày để cưa, đục rỗng ruột rồi phơi nắng.

Nguyên khối gỗ to được chế tạo thành trống nên được gọi là trống khổng lồ. Tùy theo kích thước, trống có giá từ vài triệu, đến vài chục triệu đồng. Ngoài ra, có khách hàng đặt trống có giá 400-500 triệu đồng/chiếc. Đặc biệt, chủ cơ sở cho biết vài năm trước đã chế tác chiếc trống nguyên khối với giá 4 tỷ đồng do một khách hàng ở tỉnh Đồng Nai đặt.

Theo ông Hiệp, làm trống không khó nhưng để cho ra chiếc trống “có hồn, có chất” không dễ nên đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao, đặc biệt là có khả năng cảm âm tốt. Chỉ có niềm yêu thích và say mê với những âm hưởng của tiếng trống, mới giúp người thợ tạo nên sản phẩm đạt chất lượng tốt nhất.

Ông Hiệp chia sẻ, nghề trống đã cho ông có cuộc sống vừa đủ để nuôi gia đình, con cái được ăn học. Con trai lớn của ông năm nay 27 tuổi và cũng nối nghiệp cha làm trống, còn con trai nhỏ đang học lớp 9.

Tuy nhiên, thị trường trống hiện nay cạnh tranh khốc liệt, có nhiều cơ sở sản xuất ra đời và tạo ra nhiều loại với giá cả cạnh tranh.

Hiện nay cơ sở của ông Hiệp chỉ sản xuất chủ yếu trống chùa, mỗi năm làm ra 20 chiếc bằng gỗ nguyên khối, ngoài ra sơ sở cũng làm nhiều loại khác theo yêu cầu của khách hàng. Cơ sở tạo việc làm 4-6 lao động tại địa phương, với mức lương trung bình 10-15 triệu đồng/người/tháng.

Ông Lê Phan Minh, Chủ tịch UBND xã Vu Gia, cho biết ở làng trống Lâm Yên thời hoàng kim có hơn 20 gia đình làm trống với số lượng lên đến hàng ngàn chiếc mỗi năm. Hiện nay, làng chỉ còn chưa đến 10 hộ giữ nghề với 40-50 lao động, chủ yếu là người lớn tuổi tham gia.

Theo ông Minh, để giữ gìn, phát triển nghề làm trống, xã đã có định hướng đưa làng nghề vào các tour du lịch khám phá làng quê, đưa sản phẩm vào OCOP (chương trình mỗi xã một sản phẩm). Cùng với làng trống Lâm Yên, xã cũng xây dựng một số điểm đến khác để du khách trải nghiệm, phát triển du lịch làng nghề.