Thung lũng Silicon, giới giàu Mỹ rúng động vì thuế tỷ phú

Đó là phản xạ kinh điển "chiến đấu hay bỏ chạy" nhưng ở quy mô hàng tỷ USD.

Thung lũng Silicon (Mỹ) đang chứng kiến một cuộc chia rẽ sâu sắc chưa từng có trong giới tinh hoa công nghệ. Nguyên nhân đến từ một văn bản pháp lý chưa chính thức thành luật: Đạo luật Thuế Tỷ phú.

Theo CNBC, dự luật nhắm vào các cư dân California có tài sản ròng trên 1 tỷ USD, yêu cầu họ nộp khoản thuế một lần ở mức 5% trên tổng tài sản. Mục tiêu là thu về khoảng 100 tỷ USD để bù đắp thâm hụt ngân sách cho giáo dục và y tế.

Tuy nhiên, điều khiến giới luật sư và quản lý gia sản tại Mỹ giật mình không phải là mức thuế suất, mà là thời điểm hiệu lực.

Thông thường, các loại thuế mới chỉ có hiệu lực sau khi được thông qua. Tuy nhiên, đề xuất này cài cắm một điều khoản hồi tố: Áp dụng cho bất kỳ ai là cư dân California tính đến ngày 1/1 năm nay. 

Điều này tạo ra một thế "tiến thoái lưỡng nan". Dự luật dự kiến được đưa ra bỏ phiếu toàn bang vào tháng 11/2026. Nếu được thông qua, nó sẽ truy thu thuế từ đầu năm. Đồng nghĩa với việc, ngay cả khi các tỷ phú tìm cách rời đi vào lúc này hay đợi đến sát ngày bầu cử mới chuyển hộ khẩu, họ vẫn không thể thoát khỏi "lưới" thuế nếu nó trở thành hiện thực.

Christopher Manes, một luật sư thuế kỳ cựu nhận định trên CNBC: "Lý do họ làm vậy quá rõ ràng. Nếu đặt mốc hiệu lực vào tháng 11, sẽ có khoảng 200 tỷ phú kịp rời đi và tiết kiệm hàng triệu USD". Với mốc thời gian hồi tố này, cơ hội để né thuế bằng cách thay đổi nơi cư trú gần như bằng không.

"Nhìn bề ngoài, con tàu đã rời bến", Manes ví von về sự bất lực của những người muốn trốn chạy vào phút chót.

2 thái cực tại thung lũng: Larry Page và Jensen Huang

Trước nguy cơ tài sản bị bào mòn bởi chính sách công, phản ứng của giới tỷ phú công nghệ chia làm 2 cực rõ rệt, phản ánh khẩu vị rủi ro và triết lý kinh doanh đối lập.

Ở chiến tuyến đầu tiên là những người chọn giải pháp an toàn tối đa cho dòng tiền, đại diện là Larry Page - đồng sáng lập Google. Dữ liệu từ Business Insider cho thấy Page dường như đã chuẩn bị cho kịch bản này từ rất sớm.

Ông đã mua hai căn nhà tại Miami (Florida) trị giá hơn 173 triệu USD và nộp hồ sơ đăng ký pháp nhân tại đây từ tháng 12/2025 - ngay trước mốc hồi tố 1/1/2026. Nếu Đạo luật Thuế Tỷ phú được thông qua, Page đối mặt khoản thuế ước tính 13 tỷ USD. Việc chuyển đổi cư trú sớm được xem là lá chắn duy nhất.

Cùng xu hướng này, Peter Thiel (Palantir) đã thiết lập sự hiện diện tại Miami, trong khi nhà đầu tư David Sacks công khai ủng hộ Texas.

Tuy nhiên, thoát ly khỏi California không đơn giản. Giới luật sư tiết lộ, quy định cư trú thuế của bang này là một "mê hồn trận". Khác với New York chỉ đếm số ngày ở, California sử dụng "bài kiểm tra mối liên hệ gần gũi nhất". Để thoát thuế, tỷ phú phải chứng minh tâm ý rời đi vĩnh viễn: Từ việc chuyển nhà, chuyển các mối quan hệ xã hội, bác sĩ riêng, cho đến nơi lưu giữ kỷ vật gia đình.

Trái ngược hoàn toàn với sự khẩn trương của Larry Page, Jensen Huang - CEO Nvidia, người nắm giữ gần 159 tỷ USD - chọn cách đón nhận đầy bình thản.

Trả lời Bloomberg, ông khẳng định "hoàn toàn ổn" với đề xuất thuế, dù ước tính số tiền phải nộp lên tới 7 tỷ USD. "Tôi chưa từng nghĩ đến nó. Chúng tôi chọn sống ở Thung lũng Silicon, và nếu họ muốn áp loại thuế nào thì cứ thế thôi. Tôi hoàn toàn chấp nhận", Huang tuyên bố.

Sự khác biệt này, theo chuyên gia tài chính Don Hilario, nằm ở trọng tâm giá trị. Những người như Larry Page tập trung kiểm soát rủi ro tài chính. Ngược lại, Jensen Huang đại diện cho nhóm tập trung vào hệ sinh thái.

Với Huang, thung lũng Silicon là "mỏ vàng" chất xám không thể thay thế. Ông khẳng định Nvidia ở lại vì đây là nơi tập trung các kỹ sư tài năng nhất thế giới. Ông chấp nhận đánh đổi 7 tỷ USD để giữ vững lợi thế cạnh tranh cốt lõi, thay vì xáo trộn bộ máy để chạy theo ưu đãi tài chính.

Phép thử cho "thủ phủ công nghệ"

Dù sự kiên định của Jensen Huang là điểm sáng, không thể phủ nhận California đang chơi ván bài rủi ro với dòng vốn đầu tư. Lịch sử đã chứng kiến Elon Musk chuyển Tesla và SpaceX sang Texas, hay Larry Ellison dời trụ sở Oracle đi nơi khác.

Các nhà đầu tư mạo hiểm cảnh báo trên The Guardian rằng California sẽ "mất những người nộp thuế quan trọng nhất" nếu cố tận thu. Thống đốc Gavin Newsom cũng bày tỏ lo ngại về việc bang này bị cô lập kinh tế.

Kết quả cuộc bỏ phiếu tháng 11/2026 không chỉ định đoạt số phận hàng trăm tỷ USD tiền thuế, mà còn là phép thử cho sức hấp dẫn của thung lũng Silicon. Liệu hệ sinh thái công nghệ số một thế giới có đủ sức giữ chân những "đại bàng" khi cơ chế tài chính ngày càng chật hẹp?

Luật sư Jon Feldhammer kết luận đầy ẩn ý: "Các thách thức pháp lý mạnh mẽ nhất sẽ đến từ những người đã rời đi".