Nhập siêu 20,3 tỷ USD: Phó Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương gỡ vướng xuất khẩu

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 443/TB-VPCP ngày 20/8 truyền đạt kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại cuộc họp về thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu.

Theo báo cáo, hoạt động xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng tích cực. Đến hết tháng 7, kim ngạch xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ, cao hơn mục tiêu tăng trưởng 15-16% đề ra cho cả năm.

Tuy nhiên, cán cân thương mại hàng hóa ghi nhận mức nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD.

Theo đánh giá của các bộ, ngành, nhập siêu tập trung chủ yếu ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; năng lượng như xăng dầu, than; cùng hóa chất, chất dẻo nguyên liệu và một số kim loại.

Trong đó, phần lớn máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện nhập khẩu là nguyên liệu, sản phẩm trung gian phục vụ sản xuất, kinh doanh và mở rộng đầu tư.

Đối với năng lượng, sản lượng khai thác dầu khí, than trong nước có xu hướng giảm trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng, khiến Việt Nam phải nhập khẩu để bảo đảm cân đối cung - cầu và an ninh năng lượng. Xung đột tại Trung Đông và nguy cơ đứt gãy nguồn cung cũng làm gia tăng áp lực.

Trong khi đó, nhập siêu hóa chất, chất dẻo nguyên liệu, kim loại và một số nguyên liệu khác cho thấy những hạn chế mang tính cơ cấu của nền kinh tế, đặc biệt là tỷ lệ nội địa hóa thấp và công nghiệp hỗ trợ chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất trong nước.

Mở thêm thị trường, tháo gỡ hoàn thuế và mã số vùng trồng

Để thúc đẩy xuất khẩu và kiểm soát nhập siêu, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế, tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối hiện đại và chuỗi bán lẻ toàn cầu.

Một nhiệm vụ đáng chú ý là đẩy nhanh đàm phán các hiệp định thương mại ưu đãi, hiệp định thương mại tự do với các đối tác mới. Trước mắt, trong quý III, Việt Nam sẽ khởi động đàm phán với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR).

Hoạt động xúc tiến thương mại cũng được yêu cầu tăng tốc nhằm tận dụng các đơn hàng xuất khẩu, đặc biệt đối với điện tử, máy móc, nông sản và thủy sản. Các thị trường mới như Halal, Mỹ Latinh và châu Phi được xác định là những hướng cần tăng cường khai thác.

Đối với ngành điện tử, Bộ Công Thương được giao làm việc với những doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, làm rõ nguyên nhân nhập khẩu và thúc đẩy sớm đưa nguyên liệu, linh kiện vào sản xuất, xuất khẩu.

Bộ này cũng được giao rà soát những mặt hàng công nghiệp mà doanh nghiệp trong nước đã có năng lực sản xuất, từ đó đề nghị Bộ Tài chính xem xét điều chỉnh tăng thuế nhập khẩu ưu đãi phù hợp.

Ở lĩnh vực tài chính, một trong những yêu cầu đáng chú ý là tháo gỡ vướng mắc hoàn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính rà soát quy trình hoàn thuế theo hướng tăng cường phân loại rủi ro, đẩy nhanh xử lý hồ sơ của những doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. Các nhóm vướng mắc thường gặp cũng cần được hướng dẫn, phổ biến rõ để doanh nghiệp chủ động thực hiện, qua đó giảm thời gian và chi phí.

Đồng thời, cơ quan này phải tăng cường kiểm tra trị giá và giao dịch liên kết đối với doanh nghiệp điện tử nhập phần lớn linh kiện từ công ty mẹ hoặc doanh nghiệp cùng tập đoàn, nhằm hạn chế nguy cơ chuyển giá.

Với nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao đẩy nhanh đàm phán, ký kết các nghị định thư để mở cửa thêm thị trường cho nông sản, trái cây Việt Nam.

Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh xử lý hồ sơ cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và cơ sở chế biến phục vụ xuất khẩu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng thời phải triển khai các nhiệm vụ chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), tiếp tục đàm phán để gỡ "thẻ vàng" IUU.

Nguồn vốn cho xuất khẩu cũng được đặt ra. Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu có giải pháp bảo đảm doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận được tín dụng, trong đó ưu tiên bố trí đủ vốn phục vụ thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản trong những tháng cuối năm.

Giảm thủ tục, hạn chế thanh tra chồng chéo

Bên cạnh mở rộng thị trường, Chính phủ yêu cầu tiếp tục giảm những chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp.

Các bộ, ngành được giao tăng cường áp dụng quản lý rủi ro, tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, hạn chế tình trạng chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp. Dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước cần được tăng cường liên thông, đồng thời mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Với logistics, Bộ Xây dựng được giao phối hợp với địa phương, doanh nghiệp cảng, hãng vận tải và cơ quan hải quan điều tiết giao thông, bố trí luồng ưu tiên trong các giai đoạn xuất khẩu cao điểm tại cảng và các cửa ngõ logistics lớn.

Chính phủ cũng đặc biệt lưu ý tình trạng tăng mạnh nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tại những địa phương có dự án, nhà máy vừa tăng vốn đầu tư.

UBND các tỉnh, thành phố liên quan được yêu cầu làm việc với doanh nghiệp để thúc đẩy tiến độ sản xuất và xuất khẩu sau khi đã nhập khẩu nguyên vật liệu, linh kiện. Các địa phương phải thường xuyên theo dõi tình hình đơn hàng và hoạt động của doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực, kịp thời phát hiện vướng mắc về thị trường, lao động, logistics hay quy định tại nước nhập khẩu.

Đồng thời, từng địa phương cần rà soát theo ngành hàng những tiêu chuẩn doanh nghiệp chưa đáp ứng được tại thị trường nhập khẩu. Hỗ trợ cần tập trung vào kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật.

Bộ Ngoại giao được giao huy động mạng lưới cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, cộng đồng người Việt và doanh nhân Việt Nam tại các quốc gia để kết nối doanh nghiệp trong nước với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối, chuỗi bán lẻ và đối tác sở tại.