Lộ diện các tàu hàng hiếm hoi vượt qua eo biển Hormuz

Theo Reuters, 2 tàu chở khí hóa lỏng LPG treo cờ Ấn Độ là Pine Gas và Jag Vasant đã đi qua eo biển Hormuz thành công trong ngày 23/3. Đây là lượng nhiên liệu thiết yếu phục vụ nhu cầu dân sinh tại Ấn Độ, được nạp từ Kuwait và UAE. Sự xuất hiện của 2 con tàu này mang lại tia hy vọng nhỏ cho chuỗi cung ứng đang đình trệ.

Dữ liệu từ nền tảng MarineTraffic xác nhận lộ trình này. Bộ Cảng, Vận tải biển và Đường thủy Ấn Độ cho biết hai tàu chở hơn 92.000 tấn LPG và dự kiến cập cảng trong khoảng từ ngày 26-28/3. Đáng chú ý, tàu Pine Gas đã chủ động phát tín hiệu nhận dạng là tàu và thủy thủ đoàn Ấn Độ khi di chuyển qua khu vực nhạy cảm.

Bên cạnh đó, tạp chí hàng hải France 24 cũng ghi nhận tàu Bright Gold treo cờ Panama chở 40.000 tấn methane đang hướng tới Trung Quốc. Một điểm sáng hiếm hoi khác là việc tiếp nhận tàu hàng liên quan phương Tây đầu tiên kể từ cuối tháng 2.

Theo dữ liệu của Lloyd's List Intelligence, đó là một tàu chở ngũ cốc từ Canada cập cảng Bandar Imam Khomeini sau khi đi vòng qua Mũi Hảo Vọng.

Lộ diện "hành lang" đặc biệt và mức phí hàng triệu USD

Làm thế nào những con tàu này có thể đi qua "nút thắt" đang bị phong tỏa? Theo Lloyd's List, một "hành lang" mới đã xuất hiện chạy dọc theo vùng biển gần đảo Larak. Tuyến đường này nằm dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng sở tại và dường như chỉ dành cho các tàu đã được cấp phép sau khi kiểm tra.

Để sử dụng tuyến đường này, các chính phủ và doanh nghiệp vận tải phải tiến hành đàm phán trực tiếp hoặc qua trung gian.

Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar xác nhận các cuộc thảo luận trực tiếp đã giúp 2 tàu chở khí của nước này đi qua an toàn. Các quốc gia khác như Trung Quốc, Pakistan, Malaysia và Iraq cũng đang áp dụng phương thức đàm phán tương tự để giải phóng tàu.

Tuy nhiên, cái giá phải trả để qua "cửa ải" này không hề rẻ. Theo ghi nhận từ hãng tin AFP, ít nhất một tàu đã phải trả khoản phí lên tới 2 triệu USD để đảm bảo hành trình an toàn. Tàu container Newvoyager thuộc sở hữu Trung Quốc cũng được cho là đã đi qua sau khi nộp một khoản phí không được tiết lộ.

Dòng tàu “lệch pha” rõ rệt

Dù có "hành lang" mới, bức tranh toàn cảnh của ngành vận tải biển vẫn rất ảm đạm. Theo dữ liệu từ công ty phân tích Kpler, lưu lượng tàu qua eo biển đã giảm tới 95% so với thời bình. Từ mức hơn 130 chuyến mỗi ngày, nay chỉ còn lác đác 3-4 tàu qua lại. Hệ quả là khoảng 2.000 tàu và 20.000 thuyền viên hiện vẫn đang bị mắc kẹt.

Công ty môi giới tàu biển Clarksons nhận định thị trường tàu chở dầu đang méo mó nghiêm trọng. Việc gián đoạn vận tải qua Hormuz đã khiến nguồn cung dầu và sản phẩm dầu toàn cầu sụt giảm khoảng 20%.

Đáng chú ý, dòng chảy năng lượng đang có sự phân hóa rõ rệt khi các tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng LNG liên tục chuyển hướng từ châu Âu sang châu Á do nguồn cung thắt chặt và giá giao ngay tăng cao.

Phân tích từ AFP và ngân hàng JPMorgan chỉ ra một thực tế bất ngờ: 98% lưu lượng dầu quan sát được qua eo biển hiện nay thuộc về một quốc gia duy nhất trong khu vực. Hơn 40% số tàu đi qua đang nằm trong diện chịu lệnh trừng phạt, chủ yếu là "đội tàu bóng tối" di chuyển về hướng tây.

Cố vấn cấp cao Charlie Brown của tổ chức UANI nhận xét rằng với một số bên, mọi hoạt động dường như vẫn diễn ra bình thường.

Nỗ lực giải cứu và góc nhìn từ giới quan sát

Trước tình hình căng thẳng, cơ quan hàng hải của Liên hợp quốc đã thống nhất thúc đẩy thiết lập một hành lang hàng hải an toàn nhằm sơ tán tàu thuyền. Tuy nhiên, kế hoạch này hiện vẫn chưa có mốc thời gian cụ thể.

Ông Cichen Shen, biên tập viên khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Lloyd's List, tiết lộ Trung Quốc đang ráo riết xây dựng một "kế hoạch rút tàu" khỏi khu vực cho các siêu tàu chở dầu bị mắc kẹt.

Các chuyên gia an ninh hàng hải vẫn giữ thái độ vô cùng thận trọng trước các diễn biến mới. Nhóm an ninh hàng hải Anh Ambrey đánh giá các rủi ro gây thiệt hại cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz vẫn hiện hữu rất rõ ràng. Trong khi đó, Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp do Hải quân Mỹ dẫn dắt liên tục cảnh báo nguy cơ "tính toán sai lầm" tại các tuyến đường biển đông đúc này.

Những biến động dồn dập tại "yết hầu" giao thương Trung Đông đang tác động mạnh mẽ đến thị trường tài chính toàn cầu. Tính đến thời điểm viết bài (11h ngày 24/03), giá dầu đang ghi nhận đà phục hồi mạnh mẽ, thu hẹp mức giảm sâu của cuối phiên trước. Thị trường năng lượng cho thấy sự nhạy cảm tột độ trước các rủi ro địa chính trị lan rộng.

Theo Bloomberg, giá dầu Brent đã tiến sát mốc 104 USD/thùng, bật tăng trở lại sau khi từng lao dốc tới 11% trong phiên thứ hai. Cùng lúc đó, dầu thô chuẩn Mỹ WTI cũng tăng gần 4%.

Đà giảm trước đó xuất hiện ngắn ngủi khi có thông tin Mỹ tạm hoãn kế hoạch can thiệp hạ tầng năng lượng trong 5 ngày để đàm phán. Tuy nhiên, việc các bên liên quan nhanh chóng phủ nhận thông tin thương lượng đã ngay lập tức đẩy giá vàng đen nóng trở lại.