Gộp hai luật để giảm thủ tục, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công

Sáng 19/8, trình Quốc hội định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự luật sẽ tích hợp các quy định của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công hiện hành.

Theo Chính phủ, hai luật đã được sửa đổi, hoàn thiện trong thời gian qua, góp phần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và tính chủ động của ngân sách địa phương. Tuy nhiên, việc tồn tại đồng thời hai luật vẫn gây ra một số bất cập.

Thẩm quyền, hồ sơ, trình tự và thời hạn giữa quy trình xây dựng dự toán ngân sách với kế hoạch đầu tư công còn giao thoa. Một số thủ tục quản lý vốn đầu tư công bị trùng lặp; mối liên hệ giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn chưa chặt chẽ.

Hai luật cũng còn những quy định chưa thống nhất về thẩm quyền phân bổ, giao dự toán, kế hoạch vốn, chuyển nguồn và thời hạn chuyển nguồn.

Theo Bộ trưởng Tuấn, việc hợp nhất nhằm xây dựng cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, gắn hoạt động đầu tư công với kế hoạch tài chính 5 năm, cân đối nguồn lực và kiểm soát rủi ro tài khóa trung hạn. Qua đó, các trình tự, thủ tục trùng lặp sẽ được cắt giảm, thời gian và chi phí tuân thủ được rút ngắn.

Gộp kế hoạch đầu tư công vào kế hoạch tài chính

Một trong những thay đổi lớn được Chính phủ đề xuất là tích hợp kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm. Kế hoạch đầu tư công hằng năm cũng được hợp nhất với dự toán ngân sách nhà nước hằng năm.

Các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách sẽ được xây dựng thống nhất cho cả chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển.

Dự thảo đồng thời sửa đổi, bổ sung quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng, các bộ, cơ quan trung ương, HĐND và UBND các cấp trong quản lý đầu tư công.

Các bộ, cơ quan và địa phương phải xây dựng hướng dẫn, tiêu chí, tổ chức đánh giá hiệu quả chương trình, nhiệm vụ, dự án. Việc đánh giá được thực hiện xuyên suốt từ lập, thẩm định, quyết định, phân bổ vốn đến triển khai, quản lý vốn và vận hành công trình sau đầu tư.

Dự thảo chỉ quy định những vấn đề khung, nguyên tắc thuộc thẩm quyền Quốc hội. Chính phủ được giao quy định chi tiết một số nội dung thường biến động, như tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư; gia hạn thời gian bố trí vốn; theo dõi, kiểm tra và xây dựng cơ sở dữ liệu đầu tư công.

Các chương trình, dự án quan trọng quốc gia thuộc thẩm quyền Quốc hội tiếp tục được quy định trong luật.

Tăng quyền chủ động trong điều hành ngân sách

Dự thảo cho phép Chính phủ và UBND các cấp phân bổ, sử dụng số tăng thu ngay trong quá trình chấp hành ngân sách. Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội tại kỳ họp gần nhất; UBND báo cáo Thường trực HĐND và HĐND cùng cấp.

Phạm vi chuyển nguồn ngân sách sang năm sau cũng được đề xuất thu hẹp. Cuối năm, các khoản dự toán chưa thực hiện hoặc chưa chi hết về nguyên tắc phải hủy bỏ, hoàn trả ngân sách, trừ những trường hợp được luật cho phép chuyển nguồn.

Với đầu tư công, dự thảo phân cấp UBND tỉnh quyết định chuyển nguồn đối với vốn ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu. UBND cấp xã được quyết định chuyển nguồn vốn ngân sách cấp tỉnh bổ sung có mục tiêu cho cấp xã.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành việc hợp nhất hai luật và thống nhất quy trình phân bổ, giao dự toán với kế hoạch đầu tư công. Cơ quan này cho rằng phân cấp quyết định chuyển nguồn có thể tăng tính chủ động, linh hoạt trong điều hành, góp phần nâng tỷ lệ giải ngân.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng, trách nhiệm của UBND và cơ chế giám sát của HĐND; đồng thời thu hẹp chuyển nguồn để bảo đảm kỷ luật tài chính, minh bạch số liệu thu, chi, bội chi và nhu cầu vay.

Dự luật dự kiến gồm 10 chương, 102 điều, được hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2.