Cổ đông Nhà nước muốn thoái sạch vốn tại Eximbank sau gần 20 năm đầu tư

Theo văn bản gửi Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HoSE) ngày 2/11, Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TPHCM (HFIC) công bố phương án chuyển nhượng toàn bộ 8,486 triệu cổ phiếu EIB đang sở hữu, tương đương 0,45% vốn điều lệ Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank). HFIC đã có gần hai thập kỷ nắm giữ cổ phần tại Eximbank.

Phương án đã được Hội đồng thành viên HFIC phê duyệt tại Nghị quyết số 320/NQ-HĐTV ngày 13/10, nằm trong kế hoạch cơ cấu lại các khoản đầu tư tại doanh nghiệp giai đoạn 2026-2030. Mức giá khởi điểm chuyển nhượng được xác định là 17.393 đồng/cổ phiếu. Theo đó, nếu bán hết số cổ phiếu ở mức giá này, HFIC dự kiến thu về khoảng 147,61 tỷ đồng.

Việc chuyển nhượng dự kiến được thực hiện trong quý IV/2026 và quý I/2027, thông qua các phương thức giao dịch cổ phiếu trên hệ thống giao dịch chứng khoán do HoSE tổ chức. Thời hạn hoàn thành theo phương án chậm nhất là ngày 22/3/2027.

Thống kê 90 phiên giao dịch gần nhất tính đến ngày 7/10 cho thấy cổ phiếu này dao động trong khoảng 16.000-21.450 đồng/cổ phiếu. Tổng khối lượng giao dịch trong giai đoạn trên đạt hơn 892,9 triệu cổ phiếu, bình quân khoảng 9,92 triệu cổ phiếu mỗi phiên. Như vậy, lượng cổ phiếu mà HFIC dự kiến chuyển nhượng tương đương khoảng 85,5% khối lượng giao dịch bình quân một phiên trong giai đoạn thống kê.

Theo hồ sơ công bố, khoản đầu tư của HFIC vào Eximbank có lịch sử từ năm 2006, khi Quỹ Đầu tư Phát triển đô thị TPHCM (HIFU), tiền thân của HFIC, bắt đầu mua cổ phần ngân hàng này với giá trị vốn đầu tư ban đầu theo mệnh giá là 12,15 tỷ đồng.

Sau nhiều lần thay đổi vốn điều lệ và thực hiện quyền cổ đông, số lượng cổ phần HFIC sở hữu tại Eximbank hiện đạt gần 8,49 triệu đơn vị, có tổng giá trị theo mệnh giá hơn 84,86 tỷ đồng.

Theo phương án thoái vốn, giá trị khoản đầu tư được ghi nhận trên sổ sách kế toán của HFIC là khoảng 87,52 tỷ đồng, tương ứng giá vốn bình quân 10.312 đồng/cổ phiếu. HFIC cũng cho biết chưa trích lập dự phòng giảm giá đối với khoản đầu tư này.

So với giá trị ghi sổ, số tiền dự kiến thu về ở mức giá khởi điểm 17.393 đồng/cổ phiếu cao hơn khoảng 60,1 tỷ đồng, tương đương 68,7%.

Bên cạnh khả năng ghi nhận chênh lệch khi thoái vốn, HFIC cũng từng nhận được cổ tức trong quá trình đầu tư tại Eximbank.

Cụ thể, giai đoạn 2007-2014, ngoài cổ tức bằng cổ phiếu, Eximbank còn chi trả cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ bình quân 9,29% mỗi năm. Tuy nhiên, từ năm 2015 đến năm 2022, ngân hàng không thực hiện chia cổ tức do ảnh hưởng của khoản lỗ lũy kế được hạch toán hồi tố cho năm 2014, liên quan đến việc điều chỉnh lợi nhuận giai đoạn 2010-2013.

Đến năm 2023, Eximbank chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ 38%, sử dụng nguồn lợi nhuận sau thuế giai đoạn 2017-2022. Năm 2024, ngân hàng tiếp tục chia cổ tức bằng tiền mặt tỷ lệ 3% và bằng cổ phiếu tỷ lệ 7%. Trong khi đó, năm 2025 và 2026, Eximbank không thực hiện chia cổ tức theo thông tin tại phương án của HFIC.

Một trong những nội dung được HFIC đề cập trong phương án thoái vốn là những biến động tại bộ máy lãnh đạo Eximbank.

Theo đánh giá của HFIC, trong bối cảnh dàn lãnh đạo cấp cao Eximbank thường xuyên có sự biến động, việc tiếp tục duy trì khoản đầu tư có thể gây khó khăn cho công tác quản lý hiệu quả vốn, cũng như bảo đảm quyền lợi của HFIC trước những thay đổi về chiến lược tại ngân hàng.

HFIC cũng nhấn mạnh rằng đơn vị hiện chỉ nắm giữ 0,45% vốn điều lệ Eximbank. Người đại diện phần vốn của HFIC không tham gia Hội đồng quản trị, Ban Kiểm soát hay trực tiếp điều hành ngân hàng. Vì vậy, việc chuyển nhượng toàn bộ cổ phần được đánh giá không làm ảnh hưởng đến hoạt động của Eximbank cũng như các cổ đông khác.

Ngoài HFIC, Vietcombank cũng là một đơn vị có vốn Nhà nước đang nắm giữ cổ phiếu EIB, với tỷ lệ sở hữu khoảng 4,51% vốn điều lệ Eximbank. Trong khi đó, Gelex là cổ đông lớn duy nhất của Eximbank, với tỷ lệ sở hữu 10% vốn. Tuy nhiên, lãnh đạo Gelex khẳng định tập đoàn không có ý định tham gia điều hành ngân hàng mà chỉ xem đây là khoản đầu tư dài hạn.

Eximbank thành lập năm 1989, là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên tại Việt Nam. Tháng 7 năm nay, HĐQT ngân hàng đã bổ nhiệm ông Nguyễn Lê Quốc Anh, cựu Tổng giám đốc Techcombank, giữ chức Chủ tịch HĐQT. Trong vòng 4 năm qua, Eximbank đã trải qua 5 lần thay đổi vị trí Chủ tịch HĐQT.

Về kết quả kinh doanh, lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, Eximbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 865 tỷ đồng, giảm 57,8% so với cùng kỳ năm trước và hoàn thành 57% kế hoạch lợi nhuận cả năm. Nguyên nhân chủ yếu do thu nhập thuần từ nhiều mảng kinh doanh chính suy giảm. Lợi nhuận sau thuế đạt 664 tỷ đồng, giảm 58,8%.

Đáng chú ý, trong kỳ, ngân hàng tăng mạnh chi phí dự phòng rủi ro tín dụng, từ 516 tỷ đồng lên 997 tỷ đồng, gần gấp đôi so với cùng kỳ. Đây cũng là một trong những yếu tố chính tác động đến lợi nhuận của ngân hàng.

Tại thời điểm 30/9, tổng tài sản của Eximbank đạt 214.495 tỷ đồng, giảm 11,6% so với đầu năm. Trong đó, dư nợ cho vay khách hàng đạt 150.221 tỷ đồng, giảm 17,4%; tiền gửi khách hàng đạt 158.299 tỷ đồng, giảm 10,7%.