Chuyện ly kỳ về doanh nhân giàu nhất Sài Gòn xưa

Lưu lạc nơi đất khách, từ một gánh ve chai, ông đã gây dựng nên một sản nghiệp đồ sộ với trên 20.000 căn nhà ở các vị trí đắc địa nhất Sài Gòn, trong đó có những dinh thự nguy nga còn lưu dấu đến ngày nay như Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM, khách sạn Majestic, khu nhà khách Chính phủ…


Dinh thự của gia đình chú Hỏa được sử dụng làm bảo tàng để phục vụ công chúng.

Dinh thự của gia đình chú Hỏa được sử dụng làm bảo tàng để phục vụ công chúng.

Xung quanh cuộc đời của Hua Bon Hoa (Hứa Bổn Hoà, tức chú Hỏa) - một trong “tứ đại hào phú” của vùng đất Nam Bộ xưa đến nay vẫn còn lưu truyền nhiều giai thoại ly kỳ.

Sản nghiệp đồ sộ  

Chiều muộn một ngày giáp Tết Trung thu, chúng tôi trở lại nhà chú Hỏa để tìm lại dấu vết người xưa. Bóng tối nhập nhoạng, những lồng đèn đỏ của đám trẻ vừa thắp lên làm tòa dinh thự rộng lớn càng trở nên cổ kính, thâm u, bí ẩn.

Toạ lạc tại khu tứ giác “vàng” cách chợ Bến Thành (quận 1) vài bước, dinh thự này là một trong những tòa nhà cổ đẹp nhất Sài Gòn. Sau ngày giải phóng miền Nam, con cháu chú Hỏa di tản ra nước ngoài, tòa nhà được nhà nước xác lập quyền sở hữu và sử dụng làm Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM. Ông Hiệp, nhân viên bảo tàng đưa tôi vào tòa nhà thứ hai chỉ một số vật dụng của gia đình chú Hỏa còn lưu giữ như tủ gỗ, salon cẩn xà cừ,…

Tòa nhà được xây ba tầng, được bao bọc bởi bốn dãy phố sầm uất: Phó Ðức Chính, Lê Thị Hồng Gấm, Calmette, Nguyễn Thái Bình. Một số vị trí trong toà nhà được chạm khắc hoa văn cùng ba chữ H.B.H (Hứa Bổn Hỏa) rất tinh tế. Hơn 100 năm bể dâu, công trình được bảo tồn gần như nguyên vẹn với nhiều khối nhà hình chữ U, có thang máy, thiết kế theo phong cách Art décort, kiểu dáng kiến trúc kết hợp giữa hai trường phái xây dựng Á-Âu trên khuôn viên khoảng 3 ha. Tất cả các cửa chính, cửa sổ trong tòa nhà đều được thiết kế không đối diện nhau và kích thước của từng cửa sổ và cửa lớn đều không giống nhau.

Chuyện ly kỳ về doanh nhân giàu nhất Sài Gòn xưa - 2

Vì sao dinh thự có 99 cửa mà không phải là 100? Hiện nay vẫn còn lưu truyền giai thoại viên quan Toàn quyền Ðông Dương (Pháp) khi duyệt thiết kế đã bắt chủ nhân bỏ đi một cửa và không được mở cổng chính vì… to hơn cổng Dinh Toàn quyền.

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu, chú Hỏa (1845-1901) quê ở tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc), gốc người Minh Hương. Tổ tiên ông chạy sang Việt Nam lánh nạn sau khi người Mãn Châu đánh bại nhà Minh. Ông khởi nghiệp từ gánh ve chai, về sau nhập quốc tịch Pháp, có tên là Jean Baptiste Hua Bon Hoa.

“Người lớn tuổi nhất là cháu nội của chú Hỏa, khi về Việt Nam đã 82 tuổi. Ông nói con cháu không biết những gì đã xảy ra hơn một trăm năm trước nên rất nhiều câu chuyện đến nay cũng chỉ là giai thoại” - Ông Hiệp, nhân viên Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM

Chú Hỏa lập công ty Hua Bon Hoa và các con, sở hữu hàng chục tiệm cầm đồ, trên 20.000 căn nhà phố cho thuê trên đường Nguyễn Huệ, Lê Lợi, Ðồng Khởi đắc địa nhất Sài Gòn. Nhiều công trình còn tồn tại đến hôm nay như Khách sạn Majestic, khu nhà khách Chính phủ,… nên dân gian có câu: “Ði tàu chú Hỷ, ở nhà chú Hỏa”. Sau Thế chiến thứ nhất, công ty Hua Bon Hoa còn mở chi nhánh tại Hạ Môn, Thượng Hải, Hong Kong, Ðài Loan…

Gia đình chú Hỏa cho xây nhiều công trình phục vụ người nghèo như cô nhi viện, chùa Phụng Sơn, Bệnh viện Maternité Indochinoise (nay là bệnh viện Từ Dũ), Trung tâm cấp cứu Sài Gòn, Phước Thiện y viện (bệnh viện Nguyễn Trãi ngày nay), Thành Chí học hiệu (Trường THCS Minh Ðức), nuôi cơm những người vô gia cư. Nhiều bậc cao niên ở Sài Gòn kể trong nhà chú Hỏa ngày trước trưng bày đôi quang gánh trong tủ kính để nhắc nhở con cháu không quên thuở hàn vi nhưng đến nay thì không còn nữa.

Trong cuốn biên khảo “Sài Gòn năm xưa”, nhà nghiên cứu Vương Hồng Sển đánh giá: Nhờ giữ gìn có phương pháp nên sự nghiệp ngày càng đồ sộ thêm mãi. Sơ khởi, chú Hỏa nghe đâu hùn hiệp với một người Pháp bao thầu khuếch trương các tiệm cầm đồ (Mont de piété) trong Nam Kỳ. Hiện nay phố xá Sài Gòn phần lớn là của công ty Hua Bon Hoa làm chủ. Nhưng công ty này được tiếng là "rất biết điều", "không eo sách, làm khó người mướn phố".


Những vật dụng còn sót lại của gia đình chú Hỏa.

Những vật dụng còn sót lại của gia đình chú Hỏa.

Nhiều giai thoại ly kỳ

Ðược tôn vinh là tứ đại hào phú Nam Bộ (Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa), chuyện giàu lên nhanh chóng của chú Hỏa đến nay vẫn còn là một ẩn số. Nhiều cuốn sách xuất bản trước năm 1975 ở miền Nam cho rằng ban đầu chú Hỏa mua bán ve chai dạo, tái chế đồ cũ bán lại, sau khi có ít vốn thì hùn hạp buôn bán bất động sản rồi phất lên như diều.

Có một số tác giả cho rằng chú Hỏa thuộc dòng dõi nhà Minh, có “của chìm”? Hay một lần mua ve chai, ông may mắn mua được bức tượng bên trong chứa đầy vàng... Nhưng dù thế nào, có một thực tế là ngoài sự cần mẫn, chịu khó, chú Hỏa là một doanh nhân tài ba, biết nhìn xa trông rộng. Danh tiếng chú Hỏa lừng lẫy khắp Ðông Dương. Các con của ông được du học và làm việc ở nước ngoài.

Giai thoại về chú Hỏa còn rất nhiều. Trước năm 1975, hãng phim Dạ Lý Hương đã sản xuất bộ phim “Con ma nhà họ Hứa” phỏng theo bị kịch xảy ra trong gia đình chú Hỏa. Bộ phim do nghệ sỹ Lê Mộng Hoàng làm đạo diễn là bộ phim ma đầu tiên của điện ảnh Việt Nam. Thành ngữ “con ma nhà họ Hứa” cũng từ đó mà có.

Bộ phim phỏng theo những lời đồn. Theo đó, chú Hỏa có một người con gái rất xinh đẹp, ngoan ngoãn nên hết mực cưng chiều. Một ngày, cô gái ấy không xuất hiện nữa. Chú Hỏa cho đăng cáo phó mất con trên báo. Vậy mà đêm đêm, người ta vẫn nghe tiếng kêu khóc thảm thiết từ trong dinh thự và thấy “hồn ma” con gái chú Hỏa xuất hiện bên cửa sổ.

Sự thật là cô gái mắc bệnh phong, y học lúc đó bó tay. Dù có tiền muôn, bạc vạn, chú Hỏa bất lực nhìn con chết dần, chết mòn trong nỗi đau đớn tột cùng. Ðể không ảnh hưởng đến uy tín và việc kinh doanh, ông buộc phải đăng cáo phó và nhốt con vào một căn phòng kín đáo rồi sai gia nhân chăm sóc chu đáo song tiếng kêu khóc của cô vẫn thoát ra ngoài. Không ít lần, cô gái còn lẻn ra ngoài, đầu tóc rũ rượi, làm người bên ngoài tưởng là … ma.

Cuối cùng, chú Hỏa bí mật đưa con gái về chăm sóc tại biệt thự của gia đình (nay là khách sạn Palace) bên bãi biển Long Hải (thuộc tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu) ngày ấy còn rất hoang sơ cho đến ngày cô gái mất.

Câu chuyện đau lòng ấy cũng chỉ là một trong số hàng trăm giai thoại về gia đình chú Hỏa, không ai biết thực hư thế nào, kể cả những hậu duệ đương thời của ông. Ông Hiệp kể, cách nay gần mười năm, cháu chắt của chú Hỏa từ nước ngoài trở về Việt Nam thăm lại chốn xưa và tìm hiểu lịch sử gia đình. Họ lưu lại nhiều ngày tại khách sạn Majestic và rất vui khi thấy toà dinh thự của gia đình được sử dụng làm bảo tàng phục vụ du khách và công chúng.

Hua-Bon-Hoa có lẽ là một trong những doanh nhân bí ẩn nhất Việt Nam. Ông mất hơn 100 năm nhưng mộ phần ở đâu đến nay vẫn không rõ. Cũng có ý kiến cho rằng hài cốt của chú Hỏa đã được con cháu đưa về quê cũ.

Theo Huy Thịnh
Tiền Phong

Chuyện ly kỳ về doanh nhân giàu nhất Sài Gòn xưa - 4
MỚI NHẤT
Đón đợi AEC, nhà đầu tư ASEAN đổ vốn vào bất động sản Việt Nam
Đón đợi AEC, nhà đầu tư ASEAN đổ vốn vào bất động sản Việt Nam

(Dân trí) - Tính đến hết tháng 6/2015, các nhà đầu tư ASEAN đã rót hơn 16,6 tỷ USD vào thị trường bất động sản Việt Nam, chiếm khoảng 30% tổng vốn đầu tư.

Thứ ba, 13/10/2015 - 08:44

Chủ nhân giải Nobel Kinh tế 2015: Mức thu nhập lý tưởng là 1,7 tỷ đồng/năm
Chủ nhân giải Nobel Kinh tế 2015: Mức thu nhập lý tưởng là 1,7 tỷ đồng/năm

(Dân trí) - Giáo sư Angus Deaton, người vừa đoạt giải Nobel Kinh tế năm 2015, từng được biết đến với một nghiên cứu chỉ ra rằng người ta sẽ hạnh phúc hơn khi thu nhập tăng và mức thu nhập lý tưởng là 75.000 USD/năm (khoảng 1,69 tỷ đồng).

Thứ ba, 13/10/2015 - 08:34

Giảm gần một nửa lệ phí cấp thị thực cho khách nước ngoài
Giảm gần một nửa lệ phí cấp thị thực cho khách nước ngoài

(Dân trí) - Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư quy định chế độ thu, nộp và quản lý sử dụng lệ phí cấp hộ chiếu, thị thực, giấy tờ về nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh và cư trú tại Việt Nam.

Thứ ba, 13/10/2015 - 05:44

Doanh nhân Việt còn lo gì ở ván bài TPP?
Doanh nhân Việt còn lo gì ở ván bài TPP?

(Dân trí) - Theo TS Thành, để phát triển trong bối cảnh hội nhập sâu và rộng như hiện nay, doanh nghiệp Việt phải chú trọng tới khâu sử dụng người tài, phát triển công nghệ tốt nhất. Tiếp đó, phải quan tâm tới tài chính, tiền và quản trị rủi ro cũng như hiểu biết về phát luật để bảo vệ chính mình.

Thứ ba, 13/10/2015 - 03:19

Điều ít biết về chủ nhân giải Nobel Kinh tế 2015
Điều ít biết về chủ nhân giải Nobel Kinh tế 2015

(Dân trí) - Lúc hơn 6h sáng ngày 12/10, vợ Giáo sư kinh tế Angus Deaton - thuộc Đại học Princeton (Mỹ) - truyền tay cho ông chiếc điện thoại bàn và niềm hạnh phúc dâng trào trên khuôn mặt giáo sư khi ông được thông báo mình đoạt giải Nobel Kinh tế 2015.

Thứ ba, 13/10/2015 - 02:31

Hiệp hội thuốc lá, bia rượu lại "than" vì bị tính thuế tiêu thụ đặc biệt
Hiệp hội thuốc lá, bia rượu lại "than" vì bị tính thuế tiêu thụ đặc biệt

(Dân trí) - Dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của các Luật về thuế vừa được Bộ Tài chính soạn thảo đang gây nhiều tranh cãi vì điều chỉnh giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) có thể tác động lớn đối với các doanh nghiệp.

Thứ ba, 13/10/2015 - 02:23

Trồng na lãi ròng mỗi năm nửa tỷ đồng
Trồng na lãi ròng mỗi năm nửa tỷ đồng

Là một trong những gia đình trồng na đầu tiên trên mảnh đất xã Cai Kinh, huyện Hữu Lũng (Lạng Sơn), cho đến nay, mô hình trồng cây ăn quả của ông Nông Văn Lợi (thôn Đồng Ngầy) là mô hình kinh tế tiêu biểu của địa phương.

Thứ ba, 13/10/2015 - 01:32

Thấy gì từ chương trình kích thích kinh tế mới của Thủ tướng Nhật Shinzo Abe?
Thấy gì từ chương trình kích thích kinh tế mới của Thủ tướng Nhật Shinzo Abe?

(Dân trí) - Ba mũi tên mới của Abenomics 2.0 là sự khác biệt lớn trong chính sách kinh tế của Nhật Bản so với trước đây. Tuy nhiên, theo giới quan sát thì chính sách nới lỏng tiền tệ vẫn được ông Abe tiếp tục thực hiện và với mức độ mạnh mẽ hơn.

Thứ ba, 13/10/2015 - 11:34

Thu hồi trang sức Trung Quốc chứa chất độc hại trên thị trường
Thu hồi trang sức Trung Quốc chứa chất độc hại trên thị trường

Các nhà chức trách Ý mới đây đã ra thông báo thu hồi sản phẩm khuyên tai trang sức có nguồn gốc Trung Quốc do chứa thành phần hóa học độc hại với sức khỏe người dùng.

Thứ ba, 13/10/2015 - 11:16

Phí bảo lãnh ngân hàng: Người mua nhà như ngồi trên lửa
Phí bảo lãnh ngân hàng: Người mua nhà như ngồi trên lửa

Dù Ngân hàng Nhà nước công bố danh sách ngân hàng thương mại đủ điều kiện tham gia bảo lãnh dự án bất động sản (BĐS) nhưng thực tế triển khai gặp nhiều vướng mắc: Doanh nghiệp phải có hợp đồng mua bán mới được ký bảo lãnh; mức phí khiến giá nhà tăng cao. Còn người mua nhà dường như chơi vơi trước quyền lợi của mình…

Thứ ba, 13/10/2015 - 10:19

Vàng trong nước tăng chậm, chênh lệch thu hẹp
Vàng trong nước tăng chậm, chênh lệch thu hẹp

(Dân trí) - Sau khi tăng mạnh trong đêm qua, giá vàng thế giới quy đổi theo tỷ giá hiện tại thấp hơn giá vàng trong nước khoảng 2,63 triệu đồng/lượng, thu hẹp so với mức trên 3 triệu duy trì những ngày qua.

Thứ ba, 13/10/2015 - 09:16

Rau nhái bờ bụi miền Tây đi "chuyên cơ" ra Hà Nội
Rau nhái bờ bụi miền Tây đi "chuyên cơ" ra Hà Nội

Cúc tây mọc hoang ở ĐBSCL, quế đất Tây Ninh, càng cua Đà Nẵng,... các loại rau dại được nâng như nâng trứng, đi chuyên cơ về Hà Nội. Nhưng, không phải thực khách cứ muốn ăn là có, và giá của chúng không rẻ chút nào.

Thứ ba, 13/10/2015 - 08:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Chiêm ngưỡng dinh thự đẹp như mơ của "ngôi sao" YouTube 23 tuổi
Chiêm ngưỡng dinh thự đẹp như mơ của "ngôi sao" YouTube 23 tuổi

(Dân trí) - Được mệnh danh là “ngôi sao” YouTube, chàng trai trẻ 23 tuổi Jordan Maron vừa tậu cho mình một dinh thự tuyệt đẹp trên đỉnh đồi Hollywood thuộc thành phố Los Angeles, bang California (Mỹ) với giá hơn 4,5 triệu USD.

Thứ ba, 13/10/2015 - 07:00

Giá nhà Việt Nam hấp dẫn khách ngoại
Giá nhà Việt Nam hấp dẫn khách ngoại

Theo CBRE, giá căn hộ ở TP. HCM trung bình khoảng hơn 39 triệu đồng/m2 (hay 1.781 USD/m2) tương đương khoảng 3,7 tỷ đồng (hay 178.000 USD) cho mỗi căn hộ diện tích 100m2, thấp hơn 4-5 lần so với giá của căn hộ cùng phân khúc ở Singapore, Thượng Hải hoặc Malaysia.

Thứ ba, 13/10/2015 - 06:50

Gặp lão nông xuất ngoại dạy cách trồng bưởi không hạt
Gặp lão nông xuất ngoại dạy cách trồng bưởi không hạt

(Dân trí) - Là nông dân thứ thiệt, ông Lê Văn Hoa (ngụ Sơn Định, Chợ Lách, Bến Tre) miệt mày sáng tạo ra cách trồng bưởi da xanh không hạt đạt hiệu quả cao. Nhờ kinh nghiệm này ông được mời sang Indonesia nói chuyện với nông dân, chuyên gia về cách trồng bưởi không hạt.

Thứ ba, 13/10/2015 - 06:00

Trưởng Ban Kinh tế T.Ư: Không nên phân biệt doanh nghiệp công hay tư
Trưởng Ban Kinh tế T.Ư: Không nên phân biệt doanh nghiệp công hay tư

(Dân trí) - Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ khẳng định: Đi qua 30 năm đổi mới, kinh tế đất nước nhiều đổi thay, đội ngũ doanh nghiệp, doanh nhân Việt ngày một trưởng thành. Đã đến lúc cần Xây dựng thương hiệu Quốc gia với sự góp mặt của đội ngũ doanh nhân Việt Nam.

Thứ ba, 13/10/2015 - 12:10

Tăng trưởng kinh tế năm 2016 dự kiến đạt 6,7%
Tăng trưởng kinh tế năm 2016 dự kiến đạt 6,7%

(Dân trí) - Báo cáo của Chính phủ dự kiến, tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2016 tăng khoảng 6,7% so với năm 2015, chỉ số tăng giá tiêu dùng (CPI) khoảng 5%.

Thứ hai, 12/10/2015 - 09:03

Nobel Kinh tế 2015 vinh danh nghiên cứu về tiêu dùng và đói nghèo
Nobel Kinh tế 2015 vinh danh nghiên cứu về tiêu dùng và đói nghèo

(Dân trí) - Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển chiều ngày 12/10 (giờ địa phương) đã công bố trao giải Nobel Kinh tế năm 2015 cho giáo sư kinh tế Angus Deaton thuộc Đại học Princeton (Mỹ) vì công trình nghiên cứu về những vấn đề tiêu dùng, đói nghèo và phúc lợi xã hội.

Thứ hai, 12/10/2015 - 08:22

Doanh nhân Việt mạnh ở tính gan lì, yếu vì tính tham vặt!
Doanh nhân Việt mạnh ở tính gan lì, yếu vì tính tham vặt!

Theo ông Nguyễn Văn Đực, doanh nhân Việt Nam ngày nay có ưu điểm lớn nhất là sự gan lì và năng động. Họ có sức chịu đựng rất cao, cắn răng mà chịu đựng. Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất của doanh nhân Việt là thiếu tinh thần đoàn kết, chỉ hay "láu cá" và "tham vặt".

Thứ hai, 12/10/2015 - 04:42

Nho Trung Quốc "đột lốt" nho Ninh Thuận ồ ạt xuống phố
Nho Trung Quốc "đột lốt" nho Ninh Thuận ồ ạt xuống phố

(Dân trí) - Nho xanh không hạt được quảng cáo là nho Ninh Thuận đang được bán tại nhiều vỉa hè ở Hà Nội, điều đáng nói giá nho xanh rất rẻ chỉ 35.000 đồng/kg.

Thứ hai, 12/10/2015 - 03:12

Miền Tây tràn ngập nông sản Trung Quốc
Miền Tây tràn ngập nông sản Trung Quốc

Mặc dù được coi là “vựa” nông sản của cả nước, nhưng những ngày gần đây từ khắp các chợ đầu mối cho đến các chợ vùng nông thôn ở các tỉnh, thành đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đều tràn ngập các loại nông sản Trung Quốc (TQ).

Thứ hai, 12/10/2015 - 01:51

Những chiêu trò kinh hoàng biến thịt trâu bẩn thành đặc sản
Những chiêu trò kinh hoàng biến thịt trâu bẩn thành đặc sản

Chỉ cần vài thủ thuật nhỏ là có thể có được món nội tạng trâu thơm ngon, giòn dù cho những món nội tạng này đều đang có nguy cơ bốc mùi hôi thối.

Thứ hai, 12/10/2015 - 12:30

​Ổi “Lệ Rơi” và TPP
​Ổi “Lệ Rơi” và TPP

Dân Hà thành xếp hàng mua ổi “Lệ Rơi”. Ổi có tên gọi “Lệ Rơi” là vì chủ hàng cho rằng đã “nhập” sản phẩm từ vườn nhà của “ca sĩ” Lệ Rơi ở Hải Dương.

Thứ hai, 12/10/2015 - 11:20

Hết thời lương cao nhưng không hiệu quả
Hết thời lương cao nhưng không hiệu quả

Theo ông Nguyễn Đức Kiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, vào TPP, DNNN sẽ chấm dứt cảnh than phiền lâu nay của dư luận về việc lãnh đạo được trả lương cao nhưng làm ăn không hiệu quả.

Thứ hai, 12/10/2015 - 10:49