Châu Á - Thái Bình Dương hướng tới chương mới của tăng trưởng số

Trên khắp châu Á - Thái Bình Dương, kết nối di động đã trở thành hạ tầng số cốt lõi, tạo nền tảng cho kinh tế số.

Theo báo cáo Mobile Economy Asia Pacific 2026 của GSMA, các công nghệ và dịch vụ di động đã tạo ra 1.000 tỷ USD giá trị kinh tế cho khu vực trong năm 2025, tương đương 5,9% GDP. Tương đương cứ mỗi 17 USD GDP của khu vực thì có 1 USD đến từ hệ sinh thái di động.

Dự báo đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên 1.400 tỷ USD, tương đương mức tăng 40%. Đóng góp của ngành di động đang duy trì tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) 6,1%, gần gấp đôi mức tăng trưởng GDP dự kiến của khu vực (3,5%), khẳng định vai trò động lực của ngành đối với tăng trưởng bền vững.

Tuy nhiên, theo ông Julian Gorman, giai đoạn phát triển tiếp theo của nền kinh tế số sẽ không chỉ được quyết định bởi hạ tầng kết nối, mà còn phụ thuộc vào cách các chính phủ, doanh nghiệp viễn thông và nhà cung cấp công nghệ ứng phó với bốn ưu tiên lớn: AI, niềm tin số, hạ tầng số có khả năng chống chịu cao và chủ quyền số. Đây cũng là trọng tâm của kỳ M360 ASEAN đầu tiên vào tháng tới.

Từ kết nối hạ tầng đến chuyển đổi công nghiệp

Đóng góp lớn nhất của ngành di động vào nền kinh tế đến từ việc nâng cao năng suất, với giá trị đạt 570 tỷ USD năm 2025. Đến năm 2030, lĩnh vực sản xuất và dịch vụ được dự báo sẽ chiếm hơn một nửa tổng giá trị kinh tế do hệ sinh thái 5G và các công nghệ liên quan tạo ra.

Kết hợp với Internet vạn vật và AI, 5G thúc đẩy tự động hóa và chuỗi cung ứng thông minh. Từ cảng biển, logistics đến bệnh viện và đô thị thông minh, mạng 5G riêng đang tạo nền tảng an toàn để doanh nghiệp triển khai các ứng dụng AI.

AI - Động lực hiện thực hóa giá trị từ 5G

AI đã trở thành "chất xúc tác" thúc đẩy năng suất và khai thác hiệu quả các khoản đầu tư vào 5G. Trọng tâm của các nhà mạng hiện không còn chỉ là mở rộng vùng phủ mà là tạo ra giá trị gia tăng từ AI.

Các nhà mạng đang đầu tư hạ tầng, trung tâm dữ liệu và nền tảng điện toán để cung cấp giải pháp AI cho doanh nghiệp. Đây không chỉ là nguồn doanh thu mới mà còn tạo nền tảng dịch vụ tích hợp.

Chủ quyền số trở thành ưu tiên chiến lược của ngành

Song hành với AI, chủ quyền số ngày càng trở thành ưu tiên. Các quốc gia đang đẩy mạnh năng lực số, phát triển AI đáng tin cậy và bảo đảm hạ tầng trọng yếu. Trong hơn 200 tỷ USD vốn đầu tư dự kiến giai đoạn 2025-2030, ngày càng nhiều nguồn lực được dành cho AI và hạ tầng phục vụ chủ quyền số.

Thách thức đặt ra là cân bằng giữa việc tăng cường năng lực số quốc gia với duy trì môi trường mở, khuyến khích đổi mới sáng tạo và hợp tác xuyên biên giới.

Niềm tin số - Nền tảng của tăng trưởng

Một nền kinh tế số bền vững không thể thiếu niềm tin. Khi dịch vụ số ngày càng phổ biến, an toàn và bảo mật trở thành điều kiện tiên quyết. Tỷ lệ người tiêu dùng tại ASEAN từng là nạn nhân của lừa đảo trực tuyến đã tăng từ 31% năm 2024 lên 45% năm 2025. AI tạo sinh khiến các hình thức giả mạo và lừa đảo ngày càng tinh vi.

Các nhà mạng đang chuyển từ mô hình ứng phó sang chủ động tích hợp an ninh mạng ngay từ khâu thiết kế. Khoảng hai phần ba số nhà mạng tại khu vực đã áp dụng cách tiếp cận này, cao hơn mức 53% toàn cầu. Thị trường an ninh mạng của khu vực được dự báo đạt 60,6 tỷ USD vào năm 2028.

Năng lực chống chịu - Thước đo của hạ tầng số

Biến đổi khí hậu, căng thẳng địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng, năng lực chống chịu trở thành tiêu chí quan trọng của hạ tầng số. Trọng tâm của ngành không còn chỉ là mở rộng vùng phủ mà là bảo đảm khả năng vận hành liên tục của mạng lưới, thông qua dự phòng năng lượng, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và kết hợp hạ tầng mặt đất với vệ tinh nhằm duy trì kết nối ngay cả khi xảy ra thiên tai hoặc sự cố.

Những ưu tiên trong giai đoạn tới

Bên cạnh những bước tiến mạnh mẽ, khu vực APAC vẫn phải đối mặt với thách thức thu hẹp khoảng cách số. Dù khoảng cách vùng phủ đã giảm xuống còn 2%, hơn 1 tỷ người vẫn chưa sử dụng Internet di động dù sống trong vùng phủ sóng. Điều này đòi hỏi các chính sách tập trung vào khả năng chi trả, kỹ năng số, nội dung phù hợp và tăng cường niềm tin của người dùng.

Để khai thác trọn vẹn tiềm năng tăng trưởng, cần hoàn thiện chính sách về phổ tần, thu hẹp khoảng cách số, thúc đẩy niềm tin số và tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các bên liên quan.

Chính những ưu tiên này sẽ định hình chương trình nghị sự khi các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo ngành và những nhà đổi mới sáng tạo cùng hội ngộ tại Hội nghị M360 ASEAN diễn ra vào ngày 9-10/9. Đây sẽ là diễn đàn định hình tương lai số của ASEAN.