Cây xăng gian lận, công tơ điện sai số, cơ chế nào bảo vệ người tiêu dùng?

Sáng 27/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài, với Luật Thương mại, nội dung quan trọng được sửa đổi là hạn mức khuyến mại và giảm giá.

Theo đó, dự thảo luật điều chỉnh các quy định về hạn mức khuyến mại, mức giảm giá tối đa phù hợp với thực tiễn, đặc biệt là hoạt động khuyến mại trên nền tảng số, phiếu mua hàng, điểm thưởng và các hình thức khuyến mại xuyên biên giới.

Sửa Luật Cạnh tranh, dự thảo lần này bổ sung thu hẹp phạm vi cấm, chỉ khu trú các hành vi đáp ứng điều kiện đủ thực sự gây ra hoặc có khả năng gây thiệt hại ở mức độ "cao", "đáng kể" cho khách hàng, người dùng. Dự thảo luật đồng thời bổ sung cấm các hành vi cạnh tranh không lành mạnh mới phát sinh trên môi trường kinh doanh trực tuyến.

Liên quan Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Chính phủ đề xuất hoàn thiện cơ chế bảo vệ thông tin của người tiêu dùng và đồng bộ hóa với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân; đẩy mạnh phân cấp nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cho chính quyền địa phương, đặc biệt là UBND cấp xã.

Chính phủ đề nghị trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua dự án luật tại kỳ họp Quốc hội thứ 2, diễn ra tháng 10 tới.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết với Luật Thương mại, Thường trực Ủy ban đề nghị đánh giá đầy đủ tác động đối với khuyến mại trên nền tảng số, phiếu mua hàng, điểm thưởng, giá và các hình thức khuyến mại xuyên biên giới.

Với Luật Cạnh tranh, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị xác định rõ hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường. Cơ quan thẩm tra cho rằng cần hoàn thiện quy định cấm hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bảo đảm hợp lý.

Liên quan Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tăng cường nguyên tắc minh bạch và làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh khi sử dụng thuật toán, giao diện hoặc phương thức tương tác có khả năng làm sai lệch lựa chọn của người tiêu dùng.

Góp ý vào dự luật này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Luật Đo lường đang được đề xuất sửa đổi cũng có mối liên hệ với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Vì vậy, các quy định trong hai luật này, theo bà Hải, cũng cần có sự liên thông.

Đặc biệt, bà đề nghị luật thiết lập cơ chế bảo vệ người tiêu dùng khi kết quả đo bị sai lệch.

Bà Nguyễn Thanh Hải dẫn chứng những hiện tượng gian lận tại cây xăng, gian lận trong đo lường công tơ điện, nước ảnh hưởng ngay tới túi tiền của người dân. Bên cạnh đó, bà nhắc tới đại án liên quan máy quan trắc đo nồng độ ô nhiễm môi trường có sai lệch cũng làm ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của người dân.

“Những ảnh hưởng của nồng độ chất cấm trong thuốc bảo vệ thực vật còn lưu tồn trong thức ăn, thực phẩm... cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng", bà Hải dẫn chứng.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, những gian lận này rất tinh vi bởi các máy móc, sửa đổi các số liệu có thể thực hiện từ xa, trên môi trường số, từ các phần mềm, thậm chí không phải ở trong nước.

Vì thế, bà Hải đề nghị quy định rõ cơ chế bảo vệ người tiêu dùng khi kết quả đo bị sai lệch. Đặc biệt, theo bà, cần quy định rõ việc bồi thường cho người dân bị thiệt hại trong lĩnh vực thiết yếu như điện, nước, xăng dầu, viễn thông.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật kinh tế này tại kỳ họp thứ 2 vào tháng 10.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội lưu ý Chính phủ bổ sung báo cáo thuyết minh chi tiết, làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn của từng nội dung sửa đổi để bảo đảm tính khả thi.