Vì sao KAB được xem là vũ khí đáng sợ trong kho khí tài của Nga?

Trong hệ thống vũ khí không đối đất của Nga, bom lượn dẫn đường, hay KAB (Korrektiruyemaya Aviatsionnaya Bomba, tạm dịch: Bom dẫn đường chính xác) được xem là một trong những vũ khí nguy hiểm nhất của Nga, phản ánh rõ nét xu hướng tác chiến hiện đại của quốc gia này.

Vũ khí không đối đất (air-to-ground weapons) là các loại vũ khí được phóng từ máy bay hoặc trực thăng nhằm tấn công các mục tiêu trên mặt đất.

Đa dạng các dòng KAB

Trước thập niên 1970, Không quân Liên Xô (cũ) chủ yếu sử dụng các loại bom rơi tự do như FAB-500. Tuy nhiên, các loại bom này có độ chính xác phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết và kỹ năng của phi công, khiến hiệu quả tấn công các mục tiêu kiên cố hoặc có giá trị cao bị hạn chế.

Sự phát triển của hệ thống phòng không ngày càng hiện đại buộc máy bay phải tấn công từ khoảng cách xa hơn, làm giảm độ chính xác của bom truyền thống. Trước thực tế đó, Liên Xô bắt đầu dòng bom dẫn đường chính xác (PGM), trong đó KAB là đại diện tiêu biểu.

Theo GlobalMilitary, biến thể đầu tiên của KAB được đưa vào trang bị cho Không quân Liên Xô là KAB-500L từ giữa thập niên 1970, sử dụng đầu dò laser bán chủ động. Đây là thời điểm quốc gia này sản xuất loại vũ khí tương tự dòng Paveway (bom dẫn đường bằng laser) của Mỹ, nhưng với nền tảng công nghệ riêng.

KAB-500L được cho là bom FAB-500 được tích hợp hệ thống dẫn đường và cánh điều khiển, biến một quả bom truyền thống thành vũ khí có thể hiệu chỉnh quỹ đạo trong khi bay.

Trong thập niên 1980, biến thể KAB-500Kr được phát triển, đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong công nghệ bom dẫn đường của Liên Xô. Loại bom này sử dụng đầu dò quang truyền hình kết hợp công nghệ so khớp cảnh địa hình để nhận diện và khóa mục tiêu dựa trên hình ảnh thực tế.

Sau khi rời máy bay, KAB-500Kr tự động hiệu chỉnh quỹ đạo và dẫn tới mục tiêu mà không cần chiếu xạ hay điều khiển liên tục trong điều kiện mục tiêu được nhận diện rõ.

Sau khi Liên Xô tan rã, Nga tiếp tục phát triển dòng KAB, tiêu biểu là biến thể KAB-500S-E, sử dụng hệ thống dẫn đường GLONASS, có nguyên lý dẫn đường tương tự JDAM (Joint Direct Attack Munition, tạm dịch: đạn tấn công trực tiếp kết hợp) về dẫn đường vệ tinh, cho phép bom tấn công mục tiêu theo tọa độ định sẵn, không phụ thuộc vào laser hay hình ảnh.

KAB-500S-E có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết, ngày đêm, với độ chính xác cao và khả năng triển khai linh hoạt trên nhiều loại máy bay chiến đấu hiện đại.

Từ nền tảng ban đầu, dòng KAB đã phát triển thành một hệ thống vũ khí đa biến thể, đáp ứng nhiều yêu cầu tác chiến khác nhau.

Các phiên bản khác có thể kể tên như: KAB-500OD sở hữu đầu đạn nổ nhiệt áp, tối ưu tiêu diệt sinh lực trong không gian kín, KAB-500LG được trang bị laser cải tiến với khả năng chống nhiễu tốt hơn.

Ngoài ra, dòng KAB-1500 bao gồm nhiều biến thể với các phương thức dẫn đường khác nhau như KAB-1500L (laser), KAB-1500Kr (quang - truyền hình) và KAB-1500S-E (vệ tinh). Trên mỗi dòng lại được phát triển thành các cấu hình đầu đạn khác nhau như nổ mạnh (F-E), xuyên phá (Pr-E) hoặc nhiệt áp (OD-E), điển hình như biến thể KAB-1500LG-F-E.

Cấu trúc phân tầng này cho thấy dòng KAB-1500 được thiết kế theo hướng kết hợp linh hoạt giữa công nghệ dẫn đường và loại đầu đạn, qua đó mở rộng đáng kể phạm vi và hiệu quả tác chiến trong môi trường chiến tranh hiện đại.

Theo các phân tích từ những tổ chức nghiên cứu quốc phòng quốc tế, việc nâng cấp FAB-500 bằng bộ cánh lượn và hệ thống dẫn đường (UMPK) cho phép tạo ra một loại vũ khí chính xác với chi phí tương đối thấp, thường chỉ ở mức vài chục nghìn USD cho mỗi bộ kit (không có số liệu chính thức được công bố).

Trong khi đó, các dòng bom dẫn đường chuyên dụng như KAB có chi phí cao hơn do tích hợp sẵn hệ thống điều khiển, dẫn đường và cấu trúc khí động học hoàn chỉnh. Nhiều phân tích cho rằng giá thành của chúng nằm trong khoảng hàng trăm nghìn USD mỗi quả.

So với tên lửa hành trình, vốn có chi phí phổ biến từ 1 triệu USD trở lên cho mỗi lần phóng, các loại bom dẫn đường như KAB hoặc bom lượn gắn kit UMPK được đánh giá có hiệu quả chi phí vượt trội, đặc biệt trong các nhiệm vụ tấn công mục tiêu cố định trên chiến trường hiện đại.

Sai số chỉ vài mét

Theo dữ liệu từ GlobalSecurity và Tập đoàn vũ khí chiến thuật Nga (KTRV) các dòng KAB thuộc nhóm bom hàng không có điều chỉnh (precision-guided munitions) có độ chính xác cao với sai số (CEP) chỉ khoảng 4-12m, tùy biến thể và phương thức dẫn đường.

Về mặt cấu hình, dòng KAB thường thuộc hai phân khúc chính: 500kg và 1.500kg. Các biến thể 500kg có tổng khối lượng khoảng 520-525kg, trong đó đầu đạn chiếm tới 380-450kg, bao gồm các loại nổ mạnh, xuyên phá hoặc nhiệt áp.

Bom có thể được triển khai trong dải độ cao rộng, từ khoảng 500m đến 5-10km, với tốc độ phóng của máy bay mang dao động từ 550 đến 1.100km/h. Tham số này cho phép vũ khí duy trì tính linh hoạt cao trong tác chiến, đáp ứng nhiều kịch bản khác nhau

Theo dữ liệu từ Rosoboronexport, một số biến thể KAB được trang bị đầu đạn xuyên bê tông, có khả năng tấn công các mục tiêu kiên cố như bunker, đường băng, cầu hoặc công trình công nghiệp quân sự. Trong đó, một số biến thể KAB, bao gồm dòng 500 và 1500 có khả năng xuyên bê tông.

Khí tài trang bị trên nhiều máy bay chủ lực

Đáng chú ý, dòng bom dẫn đường KAB được thiết kế để tích hợp trên nhiều máy bay chiến đấu chủ lực của Nga như Su-34, Su-35 và MiG-35.

Đây đều là các nền tảng có khả năng mang tải trọng vũ khí lớn, tích hợp hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại, cho phép triển khai hiệu quả các loại vũ khí dẫn đường chính xác. Theo dữ liệu, các máy bay này có thể mang đồng thời nhiều bom KAB trong một lần xuất kích, phục vụ các nhiệm vụ tấn công đa mục tiêu.

Theo phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), các loại bom KAB của Nga có khả năng xuyên nhập không phận đối phương, đánh trúng mục tiêu và gây quá tải hệ thống phòng không khi được sử dụng với số lượng lớn.