Artemis II mở ra chương mới về khám phá vũ trụ

Bốn phi hành gia của sứ mệnh đã đáp xuống vùng biển ngoài khơi San Diego vào đúng 07h07 (giờ Việt Nam), khép lại một hành trình phá vỡ nhiều kỷ lục bay vũ trụ, thu hút sự chú ý toàn cầu và đặt nền tảng cho các sứ mệnh tham vọng hơn trong tương lai.

"Một chương mới trong hành trình khám phá thiên thể láng giềng của chúng ta đã hoàn thành. Các phi hành gia của tàu Orion đã trở về Trái Đất", người phát ngôn NASA Rob Navias cho biết ngay sau khi tàu hạ cánh xuống đại dương.

Trở về Trái Đất

NASA lựa chọn quỹ đạo "free-return" cho sứ mệnh Artemis II, tận dụng lực hấp dẫn của Mặt Trăng để đưa tàu Orion quay về mà không cần thực hiện một lần đốt động cơ lớn, qua đó giảm thiểu rủi ro cho chuyến bay.

Vì vậy, hành trình trở về Trái Đất của tàu Orion diễn ra tương đối ổn định, không có nhiều biến động đáng chú ý. Tuy nhiên, giai đoạn tái nhập khí quyển và hạ cánh hôm nay vẫn là thời điểm then chốt, đòi hỏi độ chính xác cao để bảo đảm an toàn cho toàn bộ phi hành đoàn.

Tàu vũ trụ trở về từ Mặt Trăng lao vào khí quyển Trái Đất với tốc độ cực lớn, khoảng 38.600 km/h. Điều này tạo ra lượng nhiệt ma sát khổng lồ, nhiệt độ xung quanh phương tiện lên tới 2.800 độ C.

Tàu Orion được trang bị tấm chắn nhiệt để chịu được mức nhiệt trên, đây là tấm chắn nhiệt lớn nhất từng được chế tạo cho một tàu vũ trụ có người lái, với đường kính 5m.

Tuy nhiên, tấm chắn này từng xuất hiện vết nứt trong sứ mệnh Artemis I trước đó, chuyến bay thử nghiệm không người lái đưa Orion lên quỹ đạo Mặt Trăng và quay về Trái Đất vào cuối năm 2022.

Do phát hiện bất thường đó, NASA đã điều chỉnh lại quỹ đạo tái nhập khí quyển của Artemis 2, đưa Artemis II đi vào khí quyển với góc dốc hơn nhằm giảm thời gian tấm chắn nhiệt phải chịu điều kiện khắc nghiệt.

Tuy nhiên, cơ quan này không thay đổi cấu trúc tấm chắn nhiệt, đồng thời khẳng định phần cứng hoàn toàn đủ khả năng đáp ứng yêu cầu.

Sự tự tin đó hoàn toàn có cơ sở, bởi vì tàu Orion đã vượt qua thử thách cam go ngày hôm nay.

Khoang tàu đi vào khí quyển phía trên Thái Bình Dương, khu vực đông nam Hawaii, lúc 6h53 (giờ Việt Nam). Mười phút sau, các dù giảm tốc phụ (drogue parachutes) được triển khai đúng kế hoạch, tiếp theo là ba dù chính được mở lần lượt ngay sau đó vào khoảng 7h03.

Các dù chính đã giúp giảm tốc độ rơi của Orion xuống còn 31 km/h, tốc độ khi khoang tàu chạm mặt nước lúc 7h07, ngoài khơi San Diego, cách khoảng 3.200 km so với điểm mà nó bắt đầu đi vào khí quyển.

"Đây là một cú hạ cánh chính xác gần như tuyệt đối cho tàu Orion và bốn phi hành gia. Về cơ bản, đây là một sứ mệnh gần như hoàn hảo", ông Navias nói. 

Tàu USS John Murtha thuộc căn cứ hải quân San Diego đã chờ sẵn tại khu vực để đón phi hành đoàn trở về và đưa họ vào bờ phục vụ kiểm tra y tế. Những thông tin ban đầu cho thấy cả bốn phi hành gia đều trong tình trạng sức khỏe tốt.

Sứ mệnh của những "lần đầu tiên"

Artemis II được phóng lúc 18h35 (giờ miền Đông Mỹ) ngày 1/4, đưa bốn phi hành gia: Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch (NASA) và Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada) bay tới Mặt Trăng trên tàu Orion mang tên Integrity.

Đây là lần phóng thứ hai của tên lửa khổng lồ Space Launch System (SLS) và là chuyến bay có người lái đầu tiên của cả SLS lẫn tàu Orion.

Sứ mệnh này ghi nhận hàng loạt cột mốc mang tính tiên phong trong lịch sử hàng không vũ trụ.

Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ kể từ Apollo 17, con người quay trở lại khu vực lân cận Mặt Trăng. Đồng thời, phi hành gia Victor Glover trở thành người da màu đầu tiên rời quỹ đạo Trái Đất. Christina Koch là người phụ nữ đầu tiên, và Jeremy Hansen là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên thực hiện hành trình này.

Trong khi đó, các sứ mệnh Apollo trước đây chủ yếu bay vào quỹ đạo Mặt Trăng, thậm chí có nhiệm vụ hạ cánh. Riêng Apollo 13 đã bay theo quỹ đạo này một cách bất đắc dĩ sau sự cố nổ trên tàu.

Apollo 13 từng đưa con người ra xa Trái Đất tới 400.171km, kỷ lục tồn tại hơn nửa thế kỷ. Artemis II đã vượt qua con số này khi đạt khoảng cách 406.771km trong lần bay ngang Mặt Trăng.

"Chúng tôi muốn thế hệ này và thế hệ tiếp theo đảm bảo rằng kỷ lục này sẽ không tồn tại lâu", Hansen nói.

Ngoài ra, Artemis II là sứ mệnh đầu tiên đưa 4 người vào không gian sâu, nhiều hơn giới hạn 3 người của tàu Apollo, đồng thời cũng là chuyến bay đầu tiên mang theo hệ thống nhà vệ sinh đúng nghĩa ra ngoài quỹ đạo Trái Đất.

Cận cảnh Mặt Trăng và nhật thực hiếm gặp

Không chỉ lập kỷ lục, Artemis II còn là chuyến bay thử nghiệm quan trọng nhằm chứng minh khả năng đưa con người ra ngoài quỹ đạo Trái Đất của SLS và Orion.

Các phi hành gia đã có cơ hội quan sát Mặt Trăng ở cự ly gần nhất trong hơn 50 năm, với khoảng cách tiếp cận khoảng 6.545km, mang lại góc nhìn rõ ràng hơn so với các phi hành gia Apollo.

Mục tiêu quan sát quan trọng là lòng chảo Orientale - hố va chạm rộng gần 965km, đã được quan sát dưới ánh sáng Mặt Trời lần đầu tiên.

Victor Glover đặc biệt ấn tượng với "đường phân chia sáng, tối" trên bề mặt Mặt Trăng: "Có một vẻ đẹp kỳ lạ ở ranh giới này, những đảo ánh sáng, những thung lũng tối sâu như hố đen", ông chia sẻ.

Đặc biệt, phi hành đoàn còn chứng kiến hiện tượng nhật thực toàn phần kéo dài tới 54 phút, dài hơn rất nhiều so với các lần quan sát từ Trái Đất do Mặt Trăng che khuất hoàn toàn Mặt Trời trong tầm nhìn của họ.

Bước đệm cho những sứ mệnh lớn hơn

Artemis II là bước tiến quan trọng trong mục tiêu dài hạn của NASA: xây dựng căn cứ có người lái gần cực Nam Mặt Trăng vào đầu những năm 2030, nơi được cho là giàu băng nước, có thể phục vụ sinh tồn và sản xuất nhiên liệu.

Xa hơn, chương trình Artemis hướng tới mục tiêu đưa con người lên sao Hỏa vào cuối những năm 2030 hoặc đầu 2040.

Sau Artemis II, NASA sẽ tiếp tục với Artemis 3 (dự kiến năm 2027) và Artemis 4 (dự kiến 2028), trong bối cảnh cuộc đua không gian mới với Trung Quốc đang gia tăng tốc độ.

"Chúng ta quay trở lại Mặt Trăng để xây dựng sự hiện diện lâu dài, từ đó tiến xa hơn nữa trong tương lai", Giám đốc NASA Jared Isaacman nhấn mạnh.