Thêm một điều kinh ngạc về nền văn minh Ai Cập cổ đại

Dân trí Không phải đến thời các Pha-ra-ông người Ai Cập mới biết ướp xác. Công thức bảo quản xác ướp đã có từ 1.500 năm trước đó.

Tiến sĩ Jana Jones, Khoa Lịch sử Cổ đại, Trường đại học Macquarie, Úc và các đồng nghiệp vừa công bố kết quả phân tích của nhóm về một xác người Ai Cập tiền sử.

Thêm một điều kinh ngạc về nền văn minh Ai Cập cổ đại - Ảnh 1.

Xác ướp được lưu trữ trong một bảo tàng ở Turin, Ý.

Xác ướp có tuổi từ khoảng năm 3.700 đến 3.500 trước Công nguyên, được cất giữ trong bảo tàng ở thành phố Turin, Ý, từ năm 1901 đến nay và vẫn trong tình trạng nguyên vẹn. Cho đến nay, người ta vẫn nghĩ rằng đến thời các Pha-ra-ông, con người mới thực hiện ướp xác. Tuy nhiên, kết quả phân tích đưa ra những bằng chứng thuyết phục là người Ai Cập đã ướp xác từ 1.500 năm trước đó.

Trước đây, người ta cho rằng xác của người đàn ông này bị khô tự nhiên do vùi trong cát sa mạc khô và nóng, nhưng đến nay chúng ta có thể khẳng định xác đã được bảo quản.

Cùng với một số nghiên cứu khác, thông tin này cho chúng ta biết người Ai Cập cổ đại sống trước thời Pha-ra-ông khoảng 1.500 năm hoặc lâu hơn nữa đã có kiến thức về qui trình bảo quản xác và tiến hành những nghi lễ tôn giáo liên quan đến niềm tin về kiếp sau.

Một vài manh mối cũ

Một số nghiên cứu trước đây của nhóm cũng đã phân tích hiện tượng liệm xác trước nghi lễ đám tang của người tiền sử ở một số nơi của miền Trung Ai Cập, đây là những người sống trước thời các Pha-ra-ông rất lâu và đã biết đến một số kĩ thuật bảo quản xác. 

Báo cáo của các nghiên cứu này cho biết nhiều xác chết thời tiền sử (khoảng 4.500 – 3.350 năm trước Công nguyên) khai quật được ở Badari và Mostagedda, được chôn cùng các túi nhỏ chứa hạt làm từ nhựa cây. 

Điều này gợi mở cho một nhận định là thời đó con người đã sử dụng nhựa cây như một cách ướp xác thô sơ. Nhựa cây ở đây được lấy từ một số loài cây, cụ thể là nhựa thông, và là một nguyên liệu có tác dụng bảo quản, được trộn vào hỗn hợp dùng để ướp xác.

Các nghiên cứu cũ không có được toàn bộ các xác để thí nghiệm, mà chỉ có các mảnh vải lanh dùng để ướp xác và được cất giữ trong các bảo tàng ở Anh. Các mảnh vải là tặng vật của những người trực tiếp khai quật tặng lại cho bảo tàng và là bằng chứng còn tồn tại duy nhất chứng minh cho việc các xác chết đã được bọc. 

Nhóm nghiên cứu đã tìm ra nhựa cây trong các mảnh vải đó. Tuy nhiên họ không có thêm mẫu vật nào để mở rộng nghiên cứu cho đến tận ngày nay, khi được nghiên cứu xác người tìm thấy ở Turin.

Chuẩn bị cho cuộc sống kiếp sau

Nguyên tắc ướp xác cơ bản của người Ai Cập cổ đại là bảo quản nguyên xác để cho người chết được đầu thai vào kiếp sau. Nếu chẳng may người đó bị cá sấu cắn mất 1 chân thì sẽ được lắp cho một chân giả bằng gỗ cho đủ bộ phận.

Các xác được quấn vải ở những địa điểm tiền sử thường không được xem xét cẩn trọng kĩ càng khi khai quật, vì khi đó vào thế kỉ XIX đầu XX người ta chỉ quan tâm đến những đồ tạo tác được chôn cùng với xác chết. Hơn nữa, không có lí do gì để tin rằng người Ai Cập tiền sử đã dùng các loại sáp thơm bảo quản cho người chết.

Giống như người Anh, người Ý cũng tiến hành các cuộc khai quật để lấy hiện vật trưng bày cho bảo tàng Museo Egizio của họ. Nhà khảo cổ học nổi tiếng nhất có thể là Ernesto Schiaparelli, giám đốc bảo tàng từ năm 1895 đến 1928.

 Ông Schiaparelli tiếp tục có một số chuyến đi đến Ai Cập để khai quật và tìm mua xác ướp cùng các đồ tùy táng từ những người bán đồ cổ, trong số đó có xác ướp người tiền sử mà nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Jones vừa được tiếp cận nghiên cứu.

Công thức ướp xác

Năm 2014, nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Jones đã cùng một nhóm chuyên gia quốc tế tiến hành nghiên cứu xác ướp này. Họ đã lấy một mẩu nhỏ của vải và da để phân tích sinh hóa, xác định niên đại bằng các-bon phóng xạ, phân tích cách dệt vải và phân tích DNA của vi khuẩn gây bệnh.

Từ khi về đến bảo tàng vào năm 1901, xác ướp không hề được bảo quản hóa chất, có nghĩa là hầu như không bị nhiễm hay chịu tác động hóa học nào, vì thế đây là một mẫu vật lí tưởng để nghiên cứu khoa học. Phân tích hóa học mẫu vải liệm lấy từ thân và cổ tay tìm thấy dầu thực vật hoặc mỡ động vật, nhựa thông và hương liệu thực vật.

Nhựa thông và hương liệu là hai chất kháng khuẩn chính để ngăn chặn côn trùng và bảo quản các phần mềm. Vải đã được nhúng vào hỗn hợp nhựa đun chảy cùng với hương liệu sau đó dùng để quấn xác.

Kĩ năng đặc biệt của người Ai Cập

Xác định niên đại bằng các-bon phóng xạ đối với các mẫu vải lanh liệm xác cho biết niên đại của xác ướp vào khoảng 3.700 – 3.500 năm trước Công nguyên. Sợi vải được xe bằng kĩ thuật dệt vải lanh truyền thống của người Ai Cập từ khoảng năm 5.000 đến 3.600 trước Công nguyên.

Phân tích vi sinh vật không tìm thấy DNA gây bệnh, có thể là do vi khuẩn gây bệnh không sống được trong điều kiện môi trường ở Ai Cập hoặc ở bảo tàng. Vì thế chúng ta không biết liệu người này chết vì bị bệnh hay không. Ngoài ra, tình trạng cực kì yếu, dễ bị gãy vỡ của xác ướp không cho phép dịch chuyển để phân tích X quang.

Tổng hợp cùng các nghiên cứu trước đây, các phát hiện mới từ xác ướp còn đầy đủ bộ phận này cho chúng ta biết rằng người Ai Cập tiền sử đã có kiến thức về qui trình bảo quản xác cũng như hệ thống tín ngưỡng phát triển đến mức độ có lí thuyết về luân hồi.

Họ đã biết tìm và lấy nhựa thông từ vùng Đông Địa Trung Hải, điều này cho thấy có thể giao thương đường dài đã phát triển. Một số mộ chôn cách địa điểm tìm thấy xác ướp này 200 km cũng tìm thấy những nguyên liệu tương tự trong sáp thơm tẩm liệm. 

Những nguyên liệu này còn được tiếp tục sử dụng cho đến thời các pha-ra-ông, khi mà kĩ năng ướp xác đạt đỉnh cao, vào khoảng 2.500 năm sau. Điều này thực sự cho thấy tài năng của người Ai Cập cổ đại được lưu truyền bất chấp điều kiện thời gian và thiên nhiên.

Phạm Hường (Theo The Conversation )


MỚI NHẤT
Nguy cơ khó lường của khói thuốc thụ động đối với trẻ em
Nguy cơ khó lường của khói thuốc thụ động đối với trẻ em

(Dân trí) - Trẻ em tiếp xúc với khói thuốc thụ động vẫn có thể dễ bị chết vì bệnh phổi mãn tính như người lớn.

Chủ nhật, 19/08/2018 - 07:43

Thành công  khôi phục thị lực ở chuột nhờ liệu pháp gien
Thành công khôi phục thị lực ở chuột nhờ liệu pháp gien

(Dân trí) - Hi vọng trong tương lai có thể chữa khỏi bệnh mất thị lực ở người ngày càng tăng sau khi một nhóm các nhà khoa học thành công khôi phục thị lực của chuột, nhờ sử dụng kĩ thuật liệu pháp gien cải tiến mới.

Chủ nhật, 19/08/2018 - 07:36

Làm thế nào để không nghiến răng khi ngủ?
Làm thế nào để không nghiến răng khi ngủ?

(Dân trí) - Nghiến răng khi ngủ chẳng những gây khó chịu cho người ngủ bên cạnh mà còn có thể là khởi đầu dẫn tới hiện tương ngưng thở khi ngủ. Vậy có cách nào để khắc phục?

Chủ nhật, 19/08/2018 - 07:27

Phát hiện ve kí sinh nhiệt đới nguy hiểm ở Đức
Phát hiện ve kí sinh nhiệt đới nguy hiểm ở Đức

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã phát hiện một loài ve khổng lồ tại Đức và lo ngại chúng sẽ truyền căn bệnh nhiệt đới chết người sốt xuất huyết Crimean-Congo ra khắp châu Âu.

Thứ bảy, 18/08/2018 - 04:12

Hình xăm sinh học – sự kết hợp hoàn hảo khoa học và nghệ thuật
Hình xăm sinh học – sự kết hợp hoàn hảo khoa học và nghệ thuật

(Dân trí) - Nhờ vào một nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và trường đại học Harvard, những hình xăm sẽ không chỉ đơn thuần mang yếu tố thẩm mỹ, mà còn là phương tiện giúp con người biết được tình trạng sức khỏe của mình!

Thứ bảy, 18/08/2018 - 01:00

Tìm ra loại hóa chất có thể tiêu diệt tế bào ung thư não
Tìm ra loại hóa chất có thể tiêu diệt tế bào ung thư não

(Dân trí) - Nghiên cứu mới chỉ ra rằng các tế bào ung thư não xâm lấn được lấy ra từ người bệnh đã “tự hủy diệt” sau khi tiếp xúc với một loại hóa chất trong phòng thí nghiệm.

Thứ bảy, 18/08/2018 - 06:35

Vì sao phụ nữ hay bị chứng đau nửa đầu?
Vì sao phụ nữ hay bị chứng đau nửa đầu?

(Dân trí) - Kết quả nghiên cứu cho đến này đã làm sáng tỏ nguyên nhân sâu xa của chứng bệnh này ở phụ nữ và mở ra con đường mới cho các phương pháp điều trị làm giảm chứng đau nửa đầu cho hàng triệu phụ nữ.

Thứ bảy, 18/08/2018 - 06:28

Bạn có tin những mảnh vụn này có thể tự lắp ráp thành một chiếc ghế?
Bạn có tin những mảnh vụn này có thể tự lắp ráp thành một chiếc ghế?

(Dân trí) - Bạn có tin rằng, trong tương lai trong các nhà máy sản xuất sẽ không còn có sự hiện diện của đội ngũ nhân công hay thậm chí là robot lắp ráp, mà các chi tiết, linh kiện sau khi được ra lò sẽ tự mình hợp thành một sản phẩm hoàn chỉnh?

Thứ bảy, 18/08/2018 - 06:15

Phô mai 3.200 năm chứa vi khuẩn chết người trong ngôi mộ Ai Cập
Phô mai 3.200 năm chứa vi khuẩn chết người trong ngôi mộ Ai Cập

Người ta hay nói rằng để phô mai càng lâu sẽ càng ngon hơn, nhưng có lẽ điều này không đúng với hũ phô mai ngàn năm trong mộ quan chức Ai Cập.

Thứ sáu, 17/08/2018 - 07:46

Peru phát hiện bức tường có phù điêu được xây cách đây 3.800 năm
Peru phát hiện bức tường có phù điêu được xây cách đây 3.800 năm

Ngày 16/8, các nhà khảo cổ học Peru thông báo phát hiện một bức tường với các bức phù điêu có niên đại cách đây khoảng 3.800 năm tại khu di tích khảo cổ Vichama, một trong những thành phố của nền văn minh Caral lâu đời nhất tại châu Mỹ.

Thứ sáu, 17/08/2018 - 03:44

Lực kéo nào khiến tàu vũ trụ Parker có tốc độ nhanh nhất?
Lực kéo nào khiến tàu vũ trụ Parker có tốc độ nhanh nhất?

(Dân trí) - Tàu vũ trụ mới nhất vừa được NASA phóng thành công vào ngày 12/8/2018 sẽ đạt vận tốc 430.000 dặm, tương đương 692.000 km/ giờ khi nó đến gần Mặt Trời.

Thứ sáu, 17/08/2018 - 03:38

Xác ‘quái vật biển không đầu’ dạt vào bờ biển Nga
Xác ‘quái vật biển không đầu’ dạt vào bờ biển Nga

Xác chết của một con “quái vật biển lông lá” bí ẩn dạt vào bờ biển Siberia thuộc Nga đã khiến người dân xôn xao.

Thứ sáu, 17/08/2018 - 07:13

ĐÁNG QUAN TÂM
Mới phát hiện loài cá ngựa chỉ nhỏ bằng hạt gạo mang họa tiết cánh hoa
Mới phát hiện loài cá ngựa chỉ nhỏ bằng hạt gạo mang họa tiết cánh hoa

(Dân trí) - Một loài cá ngựa lùn mới được phát hiện có kích thước chỉ gần bằng một hạt gạo vừa được phát hiện ở đông nam Nhật Bản. Các nhà nghiên cứu mô tả loại động vật mới được phát hiện có tên Latin là Hippocampus japapigu này giống như một con cá ngựa bình thường mặc quần áo hoạ tiết cánh hoa.

Thứ sáu, 17/08/2018 - 06:36

Hội nghị quốc tế về trí tuệ nhân tạo và vật liệu mới tại TPHCM
Hội nghị quốc tế về trí tuệ nhân tạo và vật liệu mới tại TPHCM

(Dân trí) - 3 hội nghị quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng vật liệu mới, thiết kế chế tạo hệ thống vi cơ điện tử (MEMS); Robot và Trí tuệ nhân tạo sẽ diễn ra tại TPHCM.

Thứ năm, 16/08/2018 - 02:19

Thành công tuyệt vời trong quá trình đảo ngược lão hóa ở tế bào người
Thành công tuyệt vời trong quá trình đảo ngược lão hóa ở tế bào người

(Dân trí) - Các nhà khoa học lần đầu tiên thành công đã thành công trong quá trình đảo ngược lão hóa ở tế bào theo cách có thể giúp đánh bại các bệnh như Alzheimer và sa sút trí tuệ.

Thứ năm, 16/08/2018 - 09:14

Ga trải giường có thể trở thành nơi tụ hội các loài vi khuẩn đáng sợ!
Ga trải giường có thể trở thành nơi tụ hội các loài vi khuẩn đáng sợ!

(Dân trí) - Chúng ta dành hơn một phần ba cuộc sống ở trên giường - nhưng nơi đó có thể nhanh chóng trở thành một"công viên" của vi khuẩn và nấm, gây hại cho sức khỏe, nếu tấm ga trải giường không được năng giặt giũ.

Thứ năm, 16/08/2018 - 09:07

Những cách chăm sóc “phản khoa học” khiến thú cưng bị rút ngắn tuổi thọ
Những cách chăm sóc “phản khoa học” khiến thú cưng bị rút ngắn tuổi thọ

(Dân trí) - Có một thực tế là không ít cách chăm sóc mà chúng ta tưởng là tốt, lại có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của thú cưng, và thậm chí còn khiến tuổi thọ của những người bạn bốn chân này giảm đi đáng kể!

Thứ năm, 16/08/2018 - 08:51

Robot phát triển đến mức có thể chi phối cảm xúc con người - đã đến lúc quan ngại?
Robot phát triển đến mức có thể chi phối cảm xúc con người - đã đến lúc quan ngại?

(Dân trí) - Khi robot và các máy móc thông minh khác ngày càng thông minh hơn và biết làm nhiều việc hơn thì đồng thời các chuyên gia cũng lo ngại một ngay nào đó trí thông minh của máy móc sẽ vượt con người. Nhưng thậm chí kể cả chưa có bộ óc siêu việt như vậy thì robot cũng đã có khả năng “nhấn nút cảm xúc” của con người – một nghiên cứu mới đây đã khẳng định điều đó.

Thứ năm, 16/08/2018 - 06:07

Phát hiện một loài động vật bay thống trị bầu trời nguyên thủy
Phát hiện một loài động vật bay thống trị bầu trời nguyên thủy

(Dân trí) - Thằn lằn bay, loài sinh vật đầu tiên có xương sống bay bằng chính sức mình, đã xuất hiện từ hơn 200 triệu năm trước, và thống trị bầu trời nguyên thủy cho đến khi một thiên thạch khổng lồ rơi xuống Trái Đất hơn 65 triệu năm trước xóa sổ các loài khủng long và hầu hết các dạng sống khác trên trái đất.

Thứ tư, 15/08/2018 - 02:58

Con chuột kỳ lạ với mầm cây mọc ra từ sau lưng
Con chuột kỳ lạ với mầm cây mọc ra từ sau lưng

(Dân trí) - Một người đàn ông sống tại Ấn Độ đã rất sốc khi phát hiện thấy một con chuột với một mầm cây mọc ra từ sau lưng.

Thứ tư, 15/08/2018 - 02:49

Hạn hán tàn khốc ở Australia, kangaroo chết khô xương
Hạn hán tàn khốc ở Australia, kangaroo chết khô xương

Bức ảnh kinh hoàng về một con kangaroo chết khô chỉ còn khung xương trơ trọi đã phần nào lột tả được mức độ hạn hán nghiêm trọng tại Australia.

Thứ tư, 15/08/2018 - 07:22

Đừng để thiệt mạng vì thích chụp ảnh động vật hoang dã!
Đừng để thiệt mạng vì thích chụp ảnh động vật hoang dã!

(Dân trí) - Mới đây, một du khách Đài Loan đã thiệt mạng tại Kenya vì cố tình đến gần để chụp ảnh hà mã cho nên đã bị nó cắn vào ngực.

Thứ tư, 15/08/2018 - 07:16

Độc đáo quy trình sản xuất tách uống cà phê từ chính… bã cà phê bỏ đi
Độc đáo quy trình sản xuất tách uống cà phê từ chính… bã cà phê bỏ đi

(Dân trí) - Để giảm thiểu tối đa lượng rác thải sinh ra trong quá trình pha chế cà phê, một công ty đã tiến hành ý tưởng tái chế hết sức độc đáo là sản xuất tách uống cà phê từ chính…bã cà phê bỏ đi!

Thứ tư, 15/08/2018 - 07:06

Chiếc lưới đặc biệt giúp “câu” nước từ không khí để giải quyết nạn hạn hán
Chiếc lưới đặc biệt giúp “câu” nước từ không khí để giải quyết nạn hạn hán

(Dân trí) - Thay vì phải đào sâu xuống lòng đất để tìm kiếm nguồn nước ngầm vốn đã rất ít ỏi, một sản phẩm khoa học tiên tiến tên là “lưới bắt mây” có thể cho phép người dân sống ở các khu vực hạn hán, khai thác hàng ngàn lít nước mỗi ngày từ… sương mù!

Thứ tư, 15/08/2018 - 07:01