Mua sắm hoảng loạn thời Covid-19, vì sao và làm thế nào để tránh khỏi?

Dân trí Đầu tiên là khẩu trang, rồi đến đồ ăn, thậm chí cả giấy vệ sinh ở nhiều nơi cũng khó tìm mua được, vì mọi người tích trữ đề phòng trường hợp xấu nhất xảy ra.

Mua sắm hoảng loạn thời Covid-19, vì sao và làm thế nào để tránh khỏi? - 1

Liệu có gì hợp lý trong hành vi đó hay không? Và làm thế nào chúng ta có thể vượt ra ngoài những xung động tâm lý để mua sắm thông minh hơn, và quan tâm đến nhu cầu của người khác?

COVID-19 – một bài kiểm tra về sự căng thẳng, lo lắng

Tình hình bùng phát virus corona không chỉ là quãng thời gian có nhiều biến động, mà còn là giai đoạn nhiều người trong chúng ta trải qua sự cô lập xã hội. Cả hai yếu tố này có thể thúc đẩy tâm lý mọi người mua những thứ mà họ không cần. 

Cảm giác không thể chịu đựng được những điều không chắc chắn đã dẫn đến hành vi tích trữ cực đoan. Tích trữ đòi hỏi phải thu thập nhiều vật phẩm hơn mức có thể tiêu dùng, khiến cho ngôi nhà không còn là nơi yên ổn cả về mặt vật chất và tinh thần đối với những người trong nhà. Mặc dù những hành vi tích trữ mà chúng ta chứng kiến gần đây chưa đến mức độ như vậy, nhưng những gì đã xảy ra cũng do cơ chế tâm lý tương tự dẫn đến hành vi đó.  

Một trong những biểu hiện để đoán trước được hành vi tích trữ của một người là người đó không có khả năng chịu đựng hoàn cảnh ngặt nghèo. Nếu một người có bản chất là luôn tránh những hoàn cảnh khó khăn, thì trước tình hình bệnh dịch như hiện nay, người đó rất dễ mua nhiều hàng hóa hơn mức cần thiết.

Đối với những người như vậy, việc tin vào chính quyền là rất khó khi chính quyền tuyên bố rằng các cửa hàng vẫn sẽ mở, hàng hóa sẽ không thiếu. Hoặc nếu họ có tin thì có thể họ vẫn quyết định “tốt hơn cứ chuẩn bị, đề phòng mọi thứ thay đổi”. 

Virus corona cũng gây ấn tượng mạnh và tiêu cực với nhiều người về khả năng gây tử vong, khiến họ sợ hãi điều này có thể xảy ra với họ. Điều này dẫn đến hành vi gia tăng chi tiêu để bù đắp nỗi sợ hãi.

Ngay cả khi một người thường vẫn yên tâm, tự tin là bản thân có thể xử lý những hoàn cảnh khó khăn, thì cuối cùng họ vẫn mua nhiều hơn nhu cầu. Nhìn thấy những giá hàng trống trơn có thể gây ra nỗi thúc giục phải chộp lấy những gì còn lại. Nghiên cứu về “suy nghiệm khan hiếm” cho rằng chúng ta cảm thấy hàng hóa có giá trị hơn khi nguồn cung ít hơn.

Hàng hóa tiêu dùng cũng có thêm nhiều chức năng hơn ngày thường. Một số sản phẩm lại được dùng vì mục đích tâm lí và có thể thay đổi cảm xúc của người dùng. Ví dụ, một số người chuyển sang uống rượu để xóa đi cảm giác lo lắng hoặc đau khổ.

Làm sao để vượt qua được rào cản tâm lý?

Vậy làm thế nào để chúng ta có được những quyết định hợp lý khi mà quá nhiều “thế lực” tâm lý xen vào?

Để loại bỏ hoàn toàn được tâm lý này thì không có cách thức nào hoàn hảo cả, nhưng liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) có thể giúp mọi người tránh đưa ra quyết định chỉ dựa trên những cảm xúc và những động cơ không tốt. CBT có thể cải thiện khả năng chịu đựng trong những hoàn cảnh khó khăn và giảm căng thẳng, sợ hãi.

CBT bao gồm giải quyết vấn đề và tránh hành vi không cần thiết để kiểm tra niềm tin của một người. Ý tưởng ở đây là thách thức những suy nghĩ không có ích, và đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng.

Để áp dụng được cách tiếp cận này vào việc mua sắm trong thời bệnh dịch hiện nay, bạn nên bắt đầu bằng việc dự trữ những thứ bạn đã có ở nhà, tức là những thứ bạn vẫn sử dụng cho cuộc sống bình thường hàng ngày, và xem thời hạn sử dụng của chúng là bao lâu. Điều quan trọng khi tích trữ là bạn cần giới hạn sự lãng phí và phải thật cân nhắc. Mua thực phẩm mà rồi để hỏng hoặc mua quá nhiều những sản phẩm mà người khác, trong đó có người già, cũng rất cần mua thì chẳng ích gì và không hợp lý. Mua 100 cuộn giấy vệ sinh là lãng phí nếu phải mất 1 năm bạn mới dùng hết.

Có thể hạn chế lãng phí thực phẩm bằng cách lên kế hoạch cho các bữa ăn trong 2 hoặc 3 tuần sắp tới, luôn chú ý đến hạn sử dụng của các thực phẩm này. Tập trung vào mức độ sử dụng thực tế trong thời gian này sẽ giúp bạn đưa ra những quyết định chính xác hơn về những thứ cần mua và số lượng cần mua.

Cảm thấy lo sợ là điều bình thường

Khi đi mua hàng, hãy cầm theo danh sách những thứ cần mua, cố gắng hết sức chỉ mua những thứ có trong danh sách. Bằng cách này, bạn sẽ giảm thiểu khả năng bị khuất phục bởi ham muốn mua nhiều do lo lắng khi nhìn thấy các kệ hàng trống rỗng, hoặc sợ rằng cửa hàng sẽ đóng cửa. Và hãy lên kế hoạch trước để sẵn sàng mua sản phẩm thay thế nếu một số mặt hàng bạn định mua đã hết. 

Có thể bạn sẽ bắt đầu thấy lo lắng khi chỉ mua những thứ cần trong thời gian ngắn trước mắt. Không sao cả. Nhiều thử nghiệm nghiên cứu cho thấy mọi người có thể vượt qua nỗi lo và về lâu dài việc thay đổi những hành vi không có ích sẽ giúp giảm nỗi lo đó.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những người thường xuyên có thói quen tích trữ hoàn toàn có thể chịu đựng được khó khăn tốt hơn họ tưởng. Vì vậy cho dù một số người không thể tránh khỏi sự lo lắng khi đi mua sắm thì họ vẫn có thể chịu đựng được. Và sự lo lắng này sẽ giảm đi nếu họ áp dụng những cách làm nói trên. 

Ngay cả trước khi xảy ra đại dịch Covid-19, vấn đề mua quá nhiều hàng hóa không cần thiết cũng đã xảy ra ở một số nước. Ví dụ như ở Úc, người dân nước này đứng thứ 9 trên thế giới về mức xả rác sinh hoạt tính theo đầu người, họ tiêu hết 6,08 tỷ đô-la Mỹ/năm để mua những mặt hàng và dịch vụ rất ít khi họ sử dụng. Hơn một nửa số tiền này là mua thức ăn rồi không dùng đến và bỏ đi.

Có lẽ hiểu được các cơ chế tâm lý là cơ sở cho hành vi mua sắm của chúng ta sẽ giúp chúng ta mua hàng hợp lý hơn trong thời gian nhiều biến động này.

Phạm Hường 

Theo The Conversation 

MỚI NHẤT
Tìm ra cách chụp ảnh lỗ đen sắc nét hơn nhiều
Tìm ra cách chụp ảnh lỗ đen sắc nét hơn nhiều

(Dân trí) - Các nhà khoa học Harvard là những người vừa tuyên bố tìm ra cách chụp những bức ảnh sắc nét hơn về lỗ đen so với những hình ảnh mờ cũ có sẵn cho đến nay.

Thứ ba, 24/03/2020 - 06:44

Phương pháp điều trị mới có thể giúp người cao tuổi “khoẻ” lâu hơn
Phương pháp điều trị mới có thể giúp người cao tuổi “khoẻ” lâu hơn

(Dân trí) - Các phương pháp điều trị bằng thuốc giúp người cao tuổi duy trì khối lượng cơ xương và chức năng thể chất lâu hơn đã có bước tiến mới sau khi xác định được cơ chế giúp giải phóng ty thể bị tổn thương.

Thứ ba, 24/03/2020 - 06:41

Loài cá cổ đại hé lộ thông tin về sự tiến hóa của bàn tay con người
Loài cá cổ đại hé lộ thông tin về sự tiến hóa của bàn tay con người

(Dân trí) - Sinh vật cổ đại có chiều dài lên tới 1,5 mét, sống trong Kỷ Devon khoảng 380 triệu năm trước ở miền đông Canada ngày nay vừa được phát hiện mang nhiều thông tin quan trọng.

Thứ ba, 24/03/2020 - 06:33

Thuốc chữa coronavirus đã được thử nghiệm thành công ở Pháp
Thuốc chữa coronavirus đã được thử nghiệm thành công ở Pháp

(Dân trí) - Các nhà khoa học Pháp vừa báo cáo về kết quả thành công của nghiên cứu lâm sàng sau khi kết hợp hai loại thuốc hiện có - hydroxychloroquine và azithromycin để chữa bệnh do nhiễm SARS-CoV-2.

Thứ ba, 24/03/2020 - 06:27

Các nhà khoa học phát hiện nguyên nhân mới khiến khủng long tuyệt chủng
Các nhà khoa học phát hiện nguyên nhân mới khiến khủng long tuyệt chủng

(Dân trí) - Vụ va chạm của một tiểu hành tinh với Trái đất đã ngăn chặn ánh sáng mặt trời chiếu xuống Trái Đất trong một thời gian dài, làm cho loài khủng long tuyệt chủng.

Thứ hai, 23/03/2020 - 07:21

Cách người Mỹ ước tính khả năng đáp ứng nhu cầu chữa Covid-19 của bệnh viện
Cách người Mỹ ước tính khả năng đáp ứng nhu cầu chữa Covid-19 của bệnh viện

(Dân trí) - Một công cụ vừa xuất hiện trên mạng có tên ProPublica dùng để tính toán khả năng các bệnh viện có thể phục vụ bệnh nhân trong mùa dịch Covid-19 hiện nay.

Thứ hai, 23/03/2020 - 12:05

Đất có thể hấp thụ 5,5 tỷ tấn carbon dioxide hàng năm
Đất có thể hấp thụ 5,5 tỷ tấn carbon dioxide hàng năm

(Dân trí) - Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học cho biết vấn đề khôi phục và bảo vệ đất của thế giới có thể hấp thụ hơn 5 tỷ tấn carbon dioxide mỗi năm.

Thứ hai, 23/03/2020 - 11:58

Thiết bị mới giúp kết nối trực tiếp bộ não để ghi lại hoạt động
Thiết bị mới giúp kết nối trực tiếp bộ não để ghi lại hoạt động

(Dân trí) - Với một con chip silicon được gắn ở phía trên và các dây ở phía dưới giúp đưa vào não, thiết bị đặc biệt có thể giúp các nhà nghiên cứu quay lại một bộ phim về hoạt động thần kinh.

Thứ hai, 23/03/2020 - 08:40

Atlas- sao chổi mới được phát hiện có thể tỏa sáng rực rỡ như mặt trăng
Atlas- sao chổi mới được phát hiện có thể tỏa sáng rực rỡ như mặt trăng

(Dân trí) - Một sao chổi tên là Atlas, được phát hiện vào tháng 12, đang trên đường tới Trái đất và có thể xuất hiện sáng như mặt trăng lưỡi liềm - trừ khi nó bị vỡ ra vì sức nóng của Mặt trời.

Thứ hai, 23/03/2020 - 08:36

Giải mã bí ẩn về hàng tỷ tấn băng tồn tại trên Sao Thuỷ
Giải mã bí ẩn về hàng tỷ tấn băng tồn tại trên Sao Thuỷ

(Dân trí) - Giống như Mặt trăng, một số phần của Sao Thủy được bao phủ bởi các miệng hố nơi nhiệt độ đạt đến cực lạnh.

Thứ hai, 23/03/2020 - 06:06

Loại thuốc mới được tìm thấy phục vụ điều trị COVID-19
Loại thuốc mới được tìm thấy phục vụ điều trị COVID-19

(Dân trí) - Một loại thuốc tiềm năng mới đã được xác định trong điều trị SARS CoV-2 bởi các nhà khoa học tại Trung tâm cấu trúc gene bệnh truyền nhiễm (CSGID).

Thứ hai, 23/03/2020 - 06:02

Phát hiện dấu hiệu bất thường khi nhiễm coronavirus
Phát hiện dấu hiệu bất thường khi nhiễm coronavirus

(Dân trí) - Các nhà khoa học đến từ Hiệp hội Tai mũi họng Anh (ENT UK) vừa tiết lộ, mất sự nhận biết mùi hoàn toàn hoặc một phần (anosmia), có thể là một triệu chứng nhiễm coronavirus chủng mới

Chủ nhật, 22/03/2020 - 10:58

ĐÁNG QUAN TÂM
Vùng nước ngọt khổng lồ được phát hiện sâu dưới đáy biển
Vùng nước ngọt khổng lồ được phát hiện sâu dưới đáy biển

(Dân trí) - Một khu bảo tồn nước ngọt hiếm hoi đã được phát hiện ngoài khơi bờ biển phía Nam của New Zealand, đây là nơi có thể giúp chống lại hạn hán cũng như giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Chủ nhật, 22/03/2020 - 08:39

Đàn voi uống rượu say đến… bất tỉnh
Đàn voi uống rượu say đến… bất tỉnh

(Dân trí) - Trong một khu vườn ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, những con voi trong đàn voi đã lén uống hết thùng rượu ngô của người dân. Kết quả là chúng say mèm đến mức nằm lăn cả ra cả vườn trà.

Chủ nhật, 22/03/2020 - 08:32

Virus corona “sống được” bao lâu trong không khí và trên các bề mặt?
Virus corona “sống được” bao lâu trong không khí và trên các bề mặt?

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu khả năng sống sót của virus corona trên các bề mặt khác nhau và trong không khí, và kết luận không lấy gì làm đáng mừng lắm.

Chủ nhật, 22/03/2020 - 10:33

Chế độ ăn giàu đường có thể gây tử vong sớm
Chế độ ăn giàu đường có thể gây tử vong sớm

(Dân trí) - Chế độ ăn giàu đường có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, không phụ thuộc vào tình trạng béo phì hay mất nước, và có thể gây tử vong sớm.

Chủ nhật, 22/03/2020 - 06:04

Các nhà địa chất tìm thấy một mảnh vỡ lục địa cổ chứa đầy kim cương
Các nhà địa chất tìm thấy một mảnh vỡ lục địa cổ chứa đầy kim cương

(Dân trí) - Các mẫu đá nạm kim cương đã được tìm thấy trên một hòn đảo ở Canada, một mảnh trong phần vỏ lục địa cổ của Trái đất.

Chủ nhật, 22/03/2020 - 05:59

Giun ký sinh trong hải sản sống đã tăng hơn 280 lần so với trước đây
Giun ký sinh trong hải sản sống đã tăng hơn 280 lần so với trước đây

(Dân trí) - Kể từ những năm 1970, một loại giun ký sinh lây nhiễm cho cá, mực, cá voi, cá heo và đôi khi ngay cả con người đã tăng trên toàn cầu gấp 283 lần.

Chủ nhật, 22/03/2020 - 05:55

Chỉ cần mở nắp chai nhựa cũng có thể gây ô nhiễm môi trường?
Chỉ cần mở nắp chai nhựa cũng có thể gây ô nhiễm môi trường?

(Dân trí) - Theo một nghiên cứu mới, chỉ cần mở nắp chai nhựa ra đã giải phóng bụi của các hạt nhựa nhỏ.

Thứ bảy, 21/03/2020 - 09:08

Tìm thấy hoá thạch tổ tiên của chim hiện đại lâu đời nhất thế giới
Tìm thấy hoá thạch tổ tiên của chim hiện đại lâu đời nhất thế giới

(Dân trí) - Hoá thạch được xác định có kích thước tương đương một con vịt rất nhỏ, bằng cách nào đó đã sống sót cùng với… khủng long theo dọc bờ biển châu Âu thời tiền sử.

Thứ bảy, 21/03/2020 - 07:44

Thuốc điều trị HIV không hiệu quả với COVID-19?
Thuốc điều trị HIV không hiệu quả với COVID-19?

(Dân trí) - Một nhóm các bác sĩ và nhà nghiên cứu ở Trung Quốc đã phát hiện ra rằng các loại thuốc có hiệu quả trong điều trị bệnh nhân nhiễm HIV lại không hiệu quả đối với COVID-19.

Thứ bảy, 21/03/2020 - 07:41

Ma cà rồng dơi chia sẻ với nhau lượng máu hút được để thiết lập mối quan hệ
Ma cà rồng dơi chia sẻ với nhau lượng máu hút được để thiết lập mối quan hệ

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho biết, dơi ma cà rồng thiết lập mối quan hệ bạn bè bằng cách chia sẻ máu hồi sinh với hàng xóm của chúng trong một "nụ hôn kinh hoàng theo phong cách của người Pháp.

Thứ bảy, 21/03/2020 - 06:04

Học máy tạo ra protein mới bằng cách dịch protein thành… các bản nhạc
Học máy tạo ra protein mới bằng cách dịch protein thành… các bản nhạc

(Dân trí) - Protein là khối xây dựng của sự sống và các nhà khoa học từ lâu đã nghiên cứu cách để có thể cải thiện protein và thiết kế các protein hoàn toàn mới thực hiện các chức năng và quy trình mới.

Thứ bảy, 21/03/2020 - 06:00

Virus corona: thuốc ibuprofen có an toàn không?
Virus corona: thuốc ibuprofen có an toàn không?

(Dân trí) - Covid-19 sẽ nặng thêm nếu người bệnh dùng thuốc chống viêm ibuprofen – đầu tiên đây được cho là tin giả, sau đó Tổ chức Y tế thế giới khuyên mọi người không dùng ibuprofen nếu đã nhiễm virus corona.

Thứ sáu, 20/03/2020 - 09:51