Mảng kiến tạo khổng lồ nằm dưới Ấn Độ Dương đang vỡ đôi

Dân trí Nói theo cách của các nhà địa chất học thì chỉ trong một thời gian ngắn, mảng kiến tạo này sẽ tách làm hai.

Mảng kiến tạo khổng lồ nằm dưới Ấn Độ Dương đang vỡ đôi - 1

Mảng kiến tạo giữa Ấn Độ và Úc, bên dưới Ấn Độ Dương, đang từ từ tách làm đôi.

Tuy vậy, đối với con người, sự chia tách này sẽ còn kéo dài mãi mãi. Mảng kiến tạo Ma Kết – Úc - Ấn đang vỡ với tốc độ khoảng 1,7 mm/ năm. Với tốc độ này thì sau 1 triệu năm nữa, hai nửa của mảnh kiến tạo này sẽ cách xa nhau khoảng 1,7 km.

Nhà nghiên cứu cấp cao về khoa học địa chất biển của Viện Vật lý Trái đất Paris, bà Aurélie Coudurier-Curveur cho biết về cấu trúc, mảng kiến tạo này không thay đổi nhanh nhưng so với các yếu tố khác liên quan đến các giới hạn địa chất của Trái Đất thì đây vẫn là một thay đổi lớn. Ví dụ: đứt gãy Biển Chết ở Trung Đông đang dịch chuyển với tốc độ cao gấp đôi như vậy, khoảng 0,4 cm/ năm, còn đứt gãy San Adreas ở Mỹ đang dịch chuyển nhanh gấp 10 lần, khoảng 1,8 cm/ năm. 

Mảng kiến tạo Úc - Ấn đang dần vỡ đôi rất chậm ở sâu dưới đáy biển, ngay cả các nhà nghiên cứu cũng khó nhận thấy, nhưng có hai dấu hiệu rõ ràng, đó là hai vụ động đất mạnh xuất phát từ một địa điểm rất lại ở Ấn Độ Dương cho thấy những yếu tố làm thay đổi địa chất Trái Đất đang xảy ra. Ngày 11/4/2012, hai trận động đất mạnh 8,6 độ và 8,2 độ đã xảy ra bên dưới Ấn Độ Dương, gần Indonesia.

Những trận động đất này không xảy ra dọc theo khu vực hút chìm, nơi một mảng kiến tạo trượt xuống dưới một mảng khác, mà chúng lại xuất phát từ một nơi rất kỳ lạ thường không có động đất, đó là ở giữa mảng kiến tạo.

Hai trận động đất này cũng như nhiều dấu hiệu địa chất khác cho thấy sâu bên dưới đáy biển đã xảy ra một kiểu biến dạng ở một nơi tên là lưu vực Wharton. Biến dạng này không hoàn toàn bất ngờ bởi vì mảng Ma Kết – Úc - Ấn vồn không phải mà một mảng dính kết.

Tiến sĩ Coudurier-Curveur cho biết đây không phải là mảng đồng nhất mà nó gồm 3 mảng gắn với nhau và chúng đang chuyển động theo cùng một hướng.

Mảng kiến tạo khổng lồ nằm dưới Ấn Độ Dương đang vỡ đôi - 2

Bản đồ vùng lưu vực Wharton, nơi xảy ra hai trận động đất mạnh 8,6 độ và 8,2 độ vào năm 2012 (chấm đỏ và trắng). Khu vực này cũng từng xảy ra nhiều trận động đất khác trong vài thập kỷ qua, rất có thể là do ở đây đang hình thành đường ranh giới của mảng kiến tạo mới.

Nhóm nghiên cứu đã xem xét một vùng đứt gãy cụ thể ở lưu vực Wharton nơi xuất phát hai trận động đất nói trên. Họ đã dựa vào hai bộ dữ liệu về khu vực này do các nhà khoa học khác thu thập trong chuyến khảo sát thực địa bằng tàu biển năm 2015 và 2016. Họ đã ghi lại thời gian để các sóng âm phản xạ lại từ đáy biển và móng kết tinh, nhờ đó các nhà khoa học có thể lập bản đồ địa hình của lưu vực này. 

Khi nhóm của Tiến sĩ Coudurier-Curveur nghiên cứu hai bộ dữ liệu đó, họ tìm thấy bằng chứng của việc tách đôi dẫn đến hình thành các đứt gãy trượt ngang. Đứt gãy trượt ngang nổi tiếng nhất có lẽ chính là đứt gãy San Andreas.

Các kiểu đứt gãy này thường gây ra động đất khi hai khối địa chất trượt qua nhau theo phương nằm ngang. Cách hình dung hiện tượng trượt ngang này là bạn để hai nắm tay cạnh nhau rồi một nắm tay di chuyển về phía trước và nắm tay kia di chuyển về phía sau.

Điều nổi bật là nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra 62 lưu vực trượt ngang như vậy dọc theo vùng đứt gãy đã được vẽ bản đồ, và chúng trải dài gần 350 km, và có khi còn dài hơn nữa. Một số lưu vực rất rộng lớn, có kích thước lên đến 3 km chiều rộng và 8 km chiều dài.

Hơn thế nữa, những chỗ lún sụt ở phía Nam còn sâu hơn, lên đến 120 mét, còn ở phía Bắc thì nông hơn, có chỗ chỉ 5 mét. Như vậy rất có thể dạng đứt gãy trượt ngang xuất hiện ở đường ranh giới phía Nam.

Những lưu vực này bắt đầu hình thành cách đây khoảng 2,3 triệu năm trước và dọc theo một đường chạy gần các tâm chấn của các trận động đất xảy ra năm 2012.

Mảng kiến tạo khổng lồ nằm dưới Ấn Độ Dương đang vỡ đôi - 3

Bản đồ này mô tả địa hình đáy biển và sự biến dạng bên dưới đáy biển ở nơi đứt gãy trên lưu vực Wharton. Đường đứt gãy này hình thành khi lớp vỏ đại dương hình thành, nhưng ngày nay nó đang dần biến thành ranh giới của mảng kiến tạo mới. Những vùng lún sụt màu tím là dấu hiệu của đứt gãy trượt ngang, dạng đứt gãy giống như đứt gãy San Andreas ở California, Mỹ.

Tiến sĩ Coudurier-Curveur cho biết vùng đứt gãy không hình thành do động đất mà sinh ra khi một lớp vỏ mới được sinh ra từ các dãy núi nằm ở giữa đáy đại dương (đây là đường ranh giới giữa các mảng kiến tạo, nơi magma trong lòng đất trào ra) và bị đứt gãy do độ cong của bề mặt Trái Đất và những nơi nền đất yếu là những nơi dễ xảy ra biến động địa chất.

Do các phần khác nhau của mảng Ma Kết – Úc - Ấn đang dịch chuyển với tốc độ khác nhau nên vùng đứt gãy này đang trở thành đường ranh giới mới khi mảng kiến tạo này đứt làm đôi.

Mặc dù vậy, do mảng Ma Kết – Úc -Ấn đang chia tách rất chậm nên trong vòng 20 năm tới khó có khả năng xảy ra một trận động đất mạnh nào khác dọc theo đứt gãy này. Và cũng mất hàng chục triệu năm nữa thì quá trình chia tách của mảng kiến tạo này thành hai nửa mới hoàn thành.  

Giáo sư ngành địa chất học của Viện Công nghệ Massachusetts, ông Oliver Jagoutz nói rằng từ lâu người ta vẫn mặc nhiên cho rằng những vùng đứt gãy là nơi đất yếu này chính là nơi sinh ra đường ranh giới của các mảng kiến tạo mới như là các đới hút chìm hay mảng trượt ngang.

Các mảng kiến tạo liên tục hình thành và mất đi. Nhờ có các nghiên cứu sâu như nghiên cứu này mà chúng ta hiểu rõ hơn sự hình thành và biến đổi của các mảng kiến tạo hay chính là lớp rắn ngoài cùng của Trái Đất.

Phạm Hường 

Theo Live Science 

Tag : khổng lồ
MỚI NHẤT
Trâu rừng bất lực khi bị đàn chó hoang bao vây, cướp con nhỏ ngay trước mắt
Trâu rừng bất lực khi bị đàn chó hoang bao vây, cướp con nhỏ ngay trước mắt

(Dân trí) - Dù có lợi thế về ngoại hình và sức mạnh, đàn trâu rừng vẫn bị đàn chó hoang châu Phi bao vây, truy đuổi khiến những con trâu rừng con bị giết chết ngay trước mắt mẹ của chúng…

Thứ tư, 27/05/2020 - 05:06

Báo săn Sahara lần đầu tiên được phát hiện trong một thập kỷ ở Algeria
Báo săn Sahara lần đầu tiên được phát hiện trong một thập kỷ ở Algeria

(Dân trí) - Với ít hơn 250 cá thể còn lại trên thế giới, báo săn Sahara (Acinonyx jubatus hecki) là một trong những loài thú ăn thịt hiếm nhất trên hành tinh của chúng ta.

Thứ tư, 27/05/2020 - 05:48

Trí tuệ nhân tạo dự đoán tính cách của một người thông qua ảnh “tự sướng”
Trí tuệ nhân tạo dự đoán tính cách của một người thông qua ảnh “tự sướng”

(Dân trí) - Theo một nghiên cứu mới, các manh mối về tính cách của một người được mã hóa trong một bức ảnh tự sướng – và trí tuệ nhân tạo có thể lượm lặt các manh mối này.

Thứ tư, 27/05/2020 - 05:43

Màu sắc của các ngoại hành tinh tiết lộ chúng có thể ở được hay không
Màu sắc của các ngoại hành tinh tiết lộ chúng có thể ở được hay không

(Dân trí) - Một nhóm các nhà thiên văn học từ Đại học Cornell ở Mỹ đã đề xuất một cách mới để tìm hiểu xem một ngoại hành tinh có khả năng ở được không.

Thứ tư, 27/05/2020 - 05:33

Những khoảnh khắc sư tử trở nên lép vế trước con mồi
Những khoảnh khắc sư tử trở nên lép vế trước con mồi

(Dân trí) - Được xem là “chúa tể thảo nguyên” nhờ vào sức mạnh của mình, sư tử luôn đóng vai trò của những kẻ đi săn chiếm ưu thế. Tuy nhiên, nhiều trường hợp, sư tử lại trở nên lép vế và bị chính con mồi lấn át.

Thứ ba, 26/05/2020 - 02:24

Giải mã bí ẩn hình vẽ trên cao nguyên Nazca ở Peru
Giải mã bí ẩn hình vẽ trên cao nguyên Nazca ở Peru

(Dân trí) - Một bức ảnh đen trắng mờ nhạt từ vài chục năm trước là manh mối duy nhất mà ông Johny Isla có được khi ông lần theo dấu vết một con quái vật biển.

Thứ ba, 26/05/2020 - 12:12

Lợn đột biến gen có hai đầu và ba mắt
Lợn đột biến gen có hai đầu và ba mắt

(Dân trí) - Một con lợn con bị đột biến gen có hai đầu và ba mắt sinh ra trong trang trại ở vùng Iloilo của Philippines.

Thứ ba, 26/05/2020 - 12:01

Tìm ra phương pháp cứu chữa phổi của bệnh nhân Covid-19
Tìm ra phương pháp cứu chữa phổi của bệnh nhân Covid-19

(Dân trí) - Các bác sĩ ở Thụy Điển đã đề xuất phương pháp dùng tế bào gốc để điều trị các tổn thương ở mô phổi, đây là dạng biến chứng chủ yếu của căn bệnh do virus corona chủng mới gây ra.

Thứ ba, 26/05/2020 - 11:45

“Chuột sông băng” bí ẩn chưa có lời giải
“Chuột sông băng” bí ẩn chưa có lời giải

(Dân trí) - Ở một số nơi trên thế giới, bạn có thể tìm thấy những quả bóng rêu xanh tươi sáng rải rác trên sông băng.

Thứ ba, 26/05/2020 - 06:26

Phát hiện bộ xương voi cổ đại 300.000 năm tuổi ở Đức
Phát hiện bộ xương voi cổ đại 300.000 năm tuổi ở Đức

(Dân trí) - Một bộ xương gần như hoàn chỉnh của một con voi có ngà thẳng, một loài voi từng sống ở khắp châu Âu và châu Á vào thế Pleistocen và thế Holocen, nay đã tuyệt chủng vừa được khai quật ở Đức.

Thứ ba, 26/05/2020 - 06:22

Mắt sinh học nhân tạo giúp người mù nhìn được
Mắt sinh học nhân tạo giúp người mù nhìn được

(Dân trí) - Một nhóm các nhà khoa học Mỹ và Hongkong đã chế tạo được một con mắt nhân tạo hoạt động gần như mắt thật.

Thứ ba, 26/05/2020 - 06:15

Vì sao một số rạn san hô đổi nhiều màu khi bị “căng thẳng”?
Vì sao một số rạn san hô đổi nhiều màu khi bị “căng thẳng”?

(Dân trí) - Thay vì bị tẩy trắng, một số san hô lại có xu hướng đổi nhiều màu khi biến động nhiệt độ đại dương. Đây là một bí ẩn mới đây các nhà khoa học cho rằng đã tìm ra nguyên do.

Thứ ba, 26/05/2020 - 06:09

ĐÁNG QUAN TÂM
Lý giải mới về bí ẩn trải nghiệm cận tử khi một người sắp chết
Lý giải mới về bí ẩn trải nghiệm cận tử khi một người sắp chết

(Dân trí) - Theo lý giải mới đây của một chuyên gia, trải nghiệm cận tử là một trải nghiệm xác thực gây ra bởi sự giảm hoạt động trong não của người sắp chết.

Thứ hai, 25/05/2020 - 02:29

Sư tử đơn độc bị bầy linh cẩu bao vây, cướp mất con mồi
Sư tử đơn độc bị bầy linh cẩu bao vây, cướp mất con mồi

(Dân trí) - Dù có lợi thế về sức mạnh, một con sư tử đơn độc không thể chống lại cả một bầy linh cẩu, để rồi chấp nhận bỏ lại con mồi để chạy thoát thân…

Thứ hai, 25/05/2020 - 02:22

“Hack” DNA của các phi hành gia để có thể định cư trên sao Hỏa
“Hack” DNA của các phi hành gia để có thể định cư trên sao Hỏa

(Dân trí) - Theo các nhà khoa học, các phi hành gia trong tương lai nên có sự can thiệp vào DNA của họ trước khi thực hiện hành trình đầy hiểm nguy lên sao Hỏa.

Thứ hai, 25/05/2020 - 11:11

Mỏ khoáng sản rộng lớn ở sa mạc Atacama nhìn từ không gian
Mỏ khoáng sản rộng lớn ở sa mạc Atacama nhìn từ không gian

(Dân trí) - Trong bức ảnh được chụp vào ngày 26/6/2019 ở một khu vực đặc biệt thuộc vùng Tarapaca ở miền Bắc Chi-lê, nơi có thể tìm thấy những mỏ caliche (hay còn gọi là diêm tiêu Chi-lê) lớn nhất.

Thứ hai, 25/05/2020 - 06:24

Phát hiện gấu xám trắng cực kỳ hiếm tại Canada
Phát hiện gấu xám trắng cực kỳ hiếm tại Canada

(Dân trí) - Con gấu được các nhà nghiên cứu động vật hoang dã biết đến trước đó nhưng vừa qua nó mới lần đầu tiên được ghi lại hình ảnh cực hiếm ở Vườn quốc gia Banff, Canada.

Thứ hai, 25/05/2020 - 06:12

Từ trường Trái đất suy yếu ảnh hưởng nghiêm trọng tới các vệ tinh
Từ trường Trái đất suy yếu ảnh hưởng nghiêm trọng tới các vệ tinh

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã phát hiện ra từ trường Trái đất đang dần suy yếu tại một khu vực trải dài từ Châu Phi đến Nam Mỹ.

Thứ hai, 25/05/2020 - 06:06

Loài sa giông cá sấu mới siêu dễ thương được phát hiện ở Việt Nam
Loài sa giông cá sấu mới siêu dễ thương được phát hiện ở Việt Nam

(Dân trí) - Các nhà khoa học vui mừng tiết lộ hai loài khoa học mới và một phân loài sa giông (hay còn gọi là cá cóc) cá sấu mới được phát hiện gần đây ở miền Bắc Việt Nam.

Chủ nhật, 24/05/2020 - 06:33

Cảm biến da điện tử có thể nắm bắt các chuyển động phức tạp của con người
Cảm biến da điện tử có thể nắm bắt các chuyển động phức tạp của con người

(Dân trí) - Các chuyên gia đến từ Hàn Quốc vừa tuyên bố đã phát triển một làn da điện tử có thể giải mã các chuyển động phức tạp của con người bằng cách sử dụng công nghệ học sâu (deep learning) nâng cao.

Chủ nhật, 24/05/2020 - 06:27

Tìm thấy xương của hàng chục con voi ma mút khổng lồ ở Mexico
Tìm thấy xương của hàng chục con voi ma mút khổng lồ ở Mexico

(Dân trí) - Trong một phát hiện mới, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra xương của khoảng 60 con voi ma mút tại tại căn cứ không quân cũ Santa Lucia ở phía bắc thành phố Mexico.

Chủ nhật, 24/05/2020 - 06:23

Vật thể bí ẩn xuất hiện trên bầu trời nước Úc
Vật thể bí ẩn xuất hiện trên bầu trời nước Úc

(Dân trí) - Người dân Úc ở trung tâm Victoria vào đã bị sốc khi nhìn thấy một vệt lửa xuyên qua bầu trời đêm vào thứ sáu vừa qua. Một số người đã cho rằng đó là dấu vết của người ngoài hành tinh.

Chủ nhật, 24/05/2020 - 06:20

Chú ếch nhỏ "đánh bại" một con báo
Chú ếch nhỏ "đánh bại" một con báo

(Dân trí) - Sau khi con báo cố gắng chạm chân vào ếch, nạn nhân nhảy lên tấn công kẻ săn mồi và con báo giật mình lùi lại. Sau đó, báo bỏ đi, còn ếch thì "đắc thắng" nhìn theo.

Thứ bảy, 23/05/2020 - 05:02

Hóa thạch côn trùng kỳ lạ 151 triệu năm tuổi
Hóa thạch côn trùng kỳ lạ 151 triệu năm tuổi

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu vừa tuyên bố tìm thấy hóa thạch của một loài côn trùng kì lạ được đặt tên là Morrisonnepa Jurassica ở Utah, Mỹ.

Thứ bảy, 23/05/2020 - 04:25