Bạn biết gì về món thịt “chay”?

Dân trí Đạm, protein là cơ sở của sự sống. Đạm cũng là 1 trong 4 thành phần thiết yếu của khẩu phần ăn. Thịt là một nguồn cung cấp chất đạm chính cho hầu hết người bình thường. Với người ăn chay, tránh sát sinh, đạm thường được lấy từ thức ăn thực vật, ngũ cốc, đậu, vừng…

Nhờ những tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ thực phẩm cho ra đời các loại thịt “thực vật”, “nuôi cấy”, “tổng hợp”, vừa giải quyết nhu cầu thịt đang tăng vọt song hành cùng sự bùng nổ dân số, vừa tạo ra những loại thịt “không sát sinh” cho người ăn chay.

Điểm danh những món thịt “chay”

* Thịt chay “giả mặn”

Là món ăn cho nhiều người mới tập ăn chay, mới quy y vào chùa theo đạo Phật với mục đích là có thói quen để dần dần ăn chay chính thống.

Những món thịt chay “giả mặn” này thực chất là các thức ăn chay thật sự nhưng được chế biến khéo léo để có hình thức và tên gọi hoàn toàn mặn như: thịt gà xé, giò chả lụa, chả thủ, bún giò, trứng rán….nhưng chất dinh dưỡng thì hoàn toàn không giống với danh tên.

Vì thị phần đồ chay phát triển, nhiều cơ sở chế biến thực phẩm đã sản xuất  “công nghiệp” cho ra vô số loại món ăn chay “giả mặn”, sử dụng nhiều loại chất phụ gia hóa chất để tạo mùi, tạo màu, độ cứng, xốp…nên khó đảm bảo an toàn.

  * Thịt “thực vật” (plant-based meat)

Từ nguồn đạm thực vật, nhiều cơ sở chế biến thực phẩm đã sang chế nhiều món thịt “thực vật” (plant-based meat) hay thịt “chay” chính hiệu.

Khác món chay “giả” mặn, thịt thực vật có thành phần hóa học hoàn toàn giống thịt, chỉ có điều khác là các axit amin, những đơn vị cấu tạo của chất đạm, được chiết xuất hoàn toàn từ cây trái.

Theo Tiến sĩ Joel Gilmore, nhà truyền thông khoa học ở Brisbane, việc tái tạo thịt “thực vật” rất phức tạp và là một thách đố thật sự. Cấu trúc chất đạm “bắt chước” hệt thịt bò, được tái tạo ngược lại bằng cách sử dụng protein, chất béo, axit amin và vitamin nguồn thực vật. Những những bó sợi protein, được nghiền, ép và kéo thành sợi như thớ thịt động vật và miếng thịt “chay” được tạo thành theo đúng khuôn thước yêu cầu. Các cơ sở sản xuất thịt “chay” chỉ dùng những phụ gia thực phẩm “thiên nhiên” để tạo màu, mùi, vị…tương ứng. Ví dụ: cho hợp các loại nấm với hạt bí ngô..để tạo hương vị và kết cấu của loại sô cô la, kết hợp sake với đậu nành để tạo hương vị bánh mì kẹp thịt…

 Hiện nay, ở Âu Mỹ, nhiều món thịt “chay” đã được cầu chứng. Cơ quan Kiểm soát Thực và Dược phẩm Hoa Kỳ, FDA, đã cho phép Beyond Meat, Impossible Foods….tung ra thị trường nhiều loại xúc xích, hamburger… hoàn toàn “chay”.

* Thịt nuôi cấy (cell-cultured meat)

Thịt nuôi cấy tế bào (cell-cultured meat), thịt ống nghiệm (in vitro meat), thịt phòng thí nghiệm (lab-grown meat), thịt tổng hợp (synthetic meat), là một loại thịt nhân tạo sản sinh bằng cách nuôi cấy các tế bào cơ bắp trong một dung dịch huyết thanh dinh dưỡng và phát triển thành dạng miếng thịt như bắp cơ động vật. Với phương cách tương tự, các nhà khoa học cũng có thể tạo ra các sản phẩm động vật như sữa nhân tạo hoặc lòng trắng trứng không từ trứng bằng cách nuôi những con nấm men được biến đổi gen di truyền để tạo ra các protein tương ứng sau đó được chiết xuất và trộn với đúng hàm lượng trong sữa hoặc trứng thật.

Bạn biết gì về món thịt “chay”? - 1

Với nền ‘nông nghiệp tế bào’ tiên tiến này, các nhà khoa học đầy đủ cơ sở để hy vọng có thể tạo ra những loại thịt nhân tạo khác nhau nhưng đều tốt phù hợp với tình trạng sức khỏe, căn bệnh và thậm chí tạo ra thịt của những con vật quý hiếm, đã tuyệt chủng để thưởng thức “cho biết” mùi vị thế nào. 

* Thịt tổng hợp từ khí trời solein

Bạn biết gì về món thịt “chay”? - 2

Bằng công nghệ bắt giữ carbon (carbon-capture technology), công ty Solar Foods, Phần Lan, chiết trích CO2 từ không khí, sau đó cho kết hợp với nước, chất dinh dưỡng và vitamin, với 100% năng lượng mặt trời để thúc đẩy quá trình lên men tự nhiên để tạo ra là một thức ăn giàu protein mới, solein.

Bạn biết gì về món thịt “chay”? - 3

Solein là một thực phẩm giống bột mì, nhưng rất giàu đạm (high-protein), hàm lượng ba nhóm dinh dưỡng chính là: 50% chất đạm, 5- 10% chất béo và 20-25% chất đường bột (carbs). Theo dự kiến của Solar foods, solein sẽ ra mắt lần đầu vào năm 2021 trong nhiều dạng thực phẩm thị trường.

Thịt “chay” có lắm điều hay

Trừ loại thịt chay “giả mặn”, các loại thịt “chay”, “không động vật” như thịt thực vật, thịt nuôi cấy, và thịt tổng hợp đúng là những loại thịt theo ý nghĩa khoa học, dinh dưỡng, và hiện đại.

Nhờ được sản xuất với công nghệ khoa học tiên tiến, các loại thịt chay thường được chủ động xử lý để có giá trị dinh dưỡng cao, thích hợp và tốt hơn cho con người: (1) Có thể gia thêm ((fortifying) những chất dinh dưỡng (axit amin, vitamin, khoáng chất) vốn thiếu ở các nguồn thứa ăn thực vật như lysin, methionine, tryptophan, vitatmin B12, vitamin D…; (2) Loại bỏ những thành phần nguy hiểm trong thịt động vật, như chất béo, cholesterol…; (3) Vì các loại thịt chay này được nuôi cấy hay tổng hợp trong môi trường vô trùng nên không bị ô nhiễm kháng sinh, thuốc tăng trọng, thuốc trừ sâu như ở thịt động vật.

Theo Tổ chức Lương nông Liên Hợp Quốc, nhu cầu thịt đang tăng nhanh, đến năm 2050, khi dân số thế giới vượt qua 9 tỷ thì nhu cầu thịt dự kiến sẽ tăng thêm hơn 70% mức hiện nay. Con người đã sử dụng phần lớn đất nông nghiệp để chăn nuôi; và nhu cầu cấp nước cũng tăng tỷ lệ thuận việc nuôi động vật, để sản xuất 1 cái hamburger 150 gam cần gần 6 khối nước. Do đó, rất khó để tăng sản lượng thịt lên 70% qua chăn nuôi. Chúng ta buộc phải giảm tiêu thụ thịt, hoặc tìm một cách hiệu quả hơn để sản xuất nó. và thịt nuôi cấy và thịt tổng hợp là cứu cánh trong tương lai.

Các nhà khoa học cũng tính ra rằng, sản xuất thịt nuôi cấy sẽ sử dụng đất ít hơn 99% và nước ít hơn 96%. Theo các nhà khoa học Đại học Maastricht, Hà Lan, các tế bào từ một con bò có thể tạo ra 175 triệu pound thịt, trong khi cùng sản lượng này, phương pháp chăn nuôi truyền thống sẽ cần đến 440.000 con bò. Với hiệu quả cao như thế, thịt nuôi cấy là phương sách, cứu cánh, cung cấp đủ thịt cho con người trong tương lai.

Đôi điều bàn luận

Thịt chay “giả mặn” bản chất không phải là thịt đúng nghĩa. Các vị cao tăng cho rằng ăn các món chay giả mặn là ngược với giáo lý “tu là tự tâm”. Đại đức Thích Nhật Từ, Thành hội Phật giáo TP HCM cho rằng: Ăn chay giả mặn, mầm mống sát sinh vẫn thầm lặng được xúc tác, tưới tẩm và nuôi dưỡng chẳng khác với ăn những động vật thật sự.

Ngoài ý nghĩa là “chay”, “không sát sinh”, thịt thực vật, thịt nuôi cấy, và tổng hợp cũng góp phần rất lớn trong việc bảo vệ môi trường sống: (1) Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc (UN Enviromental Program), Tổ chức Lương Nông quốc tế (FAO), và  Liên minh các nhà khoa học (Union of Concerned Scientists), đều nhận định việc dùng thịt “thực vật” góp phần giảm sức ép lên sinh thái học như giảm tiêu tốn năng lượng, giảm khí thải hiệu ứng nhà kính…Giáo sư Patrick Brown, Đại học Stanford, nói: “Chúng tôi tin rằng các loại thịt “thực vật” sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc giải quyết một trong những thách thức cấp bách nhất của hành tinh: nuôi dưỡng một dân số toàn cầu ngày càng tăng trong khi những tài nguyên quý giá của trái đất ngày càng teo nhỏ bớt”; (2) Theo tính toán của các chuyên gia Liên Hợp Quốc, việc chăn nuôi gia súc truyền thống tốn kém rất nhiều tài nguyên, đất đai, nguồn nước, nhiên liệu củi than, hóa thạch, nên sẽ làm cạn kiệt tài nguyên môi trường. Chăn nuôi truyền thống cũng gây phát thải rất nhiều khí nhà kính gây biến đổi khí hậu. Do đó, WHO nhận định việc triển khai nền “nông nghiệp tế bào”, thịt nuôi cấy nhân tạo, sẽ có tác động rất tích cực và vô cùng to lớn để cải thiện môi trường sống của con người trên trái đất vốn đang ô nhiễm trầm trọng.

‘Nông nghiệp tế bào’ còn giúp phát triển nhiều loại thịt nhân tạo khác nhau phù hợp với tình trạng sức khỏe, căn bệnh và thậm chí tạo ra thịt của những con vật quý hiếm, đã tuyệt chủng để thưởng thức “cho biết” mùi vị thế nào. 

Dù được nhóm bảo vệ quyền động vật hoan nghênh: tránh giết mổ, tàn sát súc vật nuôi…, một số người ăn chay, đặc biệt nhóm ăn chay tuyệt đối, vẫn chống đối vì cho là đây là loại thịt phát triển từ nuôi cấy bắp cơ con vật nên vô hình trung dùng các món ăn có thịt nuôi cấy tổng hợp cũng là ăn thịt động vật, là sát sinh.

Thay lời kết

Thịt thực vật, thịt nuôi cấy, và thịt tổng hợp đúng là những loại thịt theo ý nghĩa khoa học, dinh dưỡng. Đây là thịt chay “chính hiệu”, sạch (clean), thực phẩm “trí tuệ” công nghệ 3.0, và hứa hẹn là những loại thịt “tương lai” của con người.

Bạn biết gì về món thịt “chay”? - 4

Thịt chay cũng là món thịt sạch (clean meat) đúng nghĩa: hợp dinh dưỡng, an toàn, tốt hơn cả thịt động vật, có thể dùng cho cả hai giới ăn mặn lẫn ăn chay…Và đã là thịt sạch, thịt “hiện đại”, chúng ta nên an tâm sử dụng và đừng quan tâm lắm tên gọi là gì và xuất xứ từ đâu.

TS.BS Trần Bá Thoại

Uỷ viên BCH Hội Nội tiêt Việt Nam

MỚI NHẤT
UFO kì lạ hình xì gà xuất hiện nhiều nơi trên thế giới
UFO kì lạ hình xì gà xuất hiện nhiều nơi trên thế giới

(Dân trí) - Một cựu lính thủy đánh bộ Mỹ có tên Nick Karnaze tuyên bố các vật thể không xác định có hình dạng giống rắn có thể là thứ gì đó "vượt quá" một chương trình quân sự được phân loại.

Chủ nhật, 01/09/2019 - 07:25

Elon Musk: “AI sẽ sớm khiến chúng ta trông giống như những con khỉ”
Elon Musk: “AI sẽ sớm khiến chúng ta trông giống như những con khỉ”

(Dân trí) - Tỷ phú công nghệ Elon Musk vừa tiếp tục gây tranh cãi khi đưa ra tuyên bố AI sẽ tạo ra những robot có trí tuệ thông minh hơn con người rất nhiều. Lúc đó con người trong mắt AI sẽ như những con… khỉ.

Chủ nhật, 01/09/2019 - 07:19

Đà Nẵng hội thảo quốc tế về “Hạ tầng giao thông với phát triển bền vững”
Đà Nẵng hội thảo quốc tế về “Hạ tầng giao thông với phát triển bền vững”

(Dân trí) - Ngày 31/8, Trường ĐH Bách khoa - ĐH Đà Nẵng  phối hợp Sở Giao thông vận tải TP Đà Nẵng tổ chức hội thảo quốc tế chủ đề “Hạ tầng giao thông với phát triển bền vững”

Thứ bảy, 31/08/2019 - 09:02

Các nhà vật lý tạo ra một thiết bị có thể “quên đi ký ức”
Các nhà vật lý tạo ra một thiết bị có thể “quên đi ký ức”

(Dân trí) - Bộ não là cỗ máy tính toán tối thượng, vì vậy không có gì lạ khi các nhà nghiên cứu muốn thử và mô phỏng nó. Trong nghiên cứu mới nhất đã thực hiện một bước hấp dẫn đó là tạo ra một thiết bị có khả năng "quên" ký ức, giống như bộ não của con người.

Thứ bảy, 31/08/2019 - 06:32

Con người đã mở ra một kỷ nguyên địa chất mới của Trái Đất
Con người đã mở ra một kỷ nguyên địa chất mới của Trái Đất

(Dân trí) - Tác động của con người ở khắp mọi nơi. Xã hội của loài người đã làm thay đổi Trái Đất rất nhiều đến mức không thể đảo ngược được nữa.

Thứ bảy, 31/08/2019 - 06:27

Vì sao một số người có thể ngủ ít mà không vấn đề gì?
Vì sao một số người có thể ngủ ít mà không vấn đề gì?

(Dân trí) - Thiên tài Nikola Tesla hay tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ là một trong số ít người ngủ ít hơn 4 tiếng mỗi đêm mà vẫn làm việc bình thường. Dù giấc ngủ ít hơn so với hầu hết dân số nhưng họ vẫn không vấn đề gì. Nguyên nhân thực sự là do quyết tâm hay di truyền?

Thứ bảy, 31/08/2019 - 06:23

Gương mặt của tổ tiên xa xưa nhất của loài người được tiết lộ
Gương mặt của tổ tiên xa xưa nhất của loài người được tiết lộ

(Dân trí) - Hộp sọ 3,8 triệu năm tuổi được xác định thuộc về một người đàn ông trưởng thành, tổ tiên của “Lucy” – một trong những hóa thạch được thế giới biết đến nhiều nhất. Lần đầu tiên, khuôn mặt của tổ tiên xa xưa nhất của loài người chúng ta đã được tiết lộ. Các nhà khoa học gọi người tiền sử (Hominin) giống vượn là “biểu tượng tiến hóa của loài người”.

Thứ bảy, 31/08/2019 - 06:19

Những đám mây ô nhiễm khổng lồ chứa khí CO từ thảm họa cháy rừng Amazon
Những đám mây ô nhiễm khổng lồ chứa khí CO từ thảm họa cháy rừng Amazon

(Dân trí) - Vụ cháy rừng Amazon đang diễn ra nhanh với tốc độ chưa từng thấy. Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được NASA công bố cho thấy một lượng lớn khí độc CO thoát ra tạo thành những đám mây khổng lồ ở khu vực này.

Thứ sáu, 30/08/2019 - 02:25

Nhìn ban đêm như “siêu anh hùng” nhờ tiêm… hạt nano vào mắt
Nhìn ban đêm như “siêu anh hùng” nhờ tiêm… hạt nano vào mắt

(Dân trí) - Các nhà khoa học Mỹ vừa tìm ra cách giúp các binh sĩ có thể sớm nhìn thấy trong bóng tối giống như các… siêu anh hùng.

Thứ sáu, 30/08/2019 - 02:21

Phát hiện “khuôn mặt người ngoài hành tinh” khổng lồ bí ẩn ở Nam Cực
Phát hiện “khuôn mặt người ngoài hành tinh” khổng lồ bí ẩn ở Nam Cực

(Dân trí) - Giới săn lùng UFO đang lên cơn sốt khi hình ảnh một khuôn mặt to lớn bí ẩn được lan truyền nhanh chóng.

Thứ sáu, 30/08/2019 - 07:15

NASA kích hoạt đồng hồ nguyên tử mới mở đường cho các nhiệm vụ lên sao Hỏa
NASA kích hoạt đồng hồ nguyên tử mới mở đường cho các nhiệm vụ lên sao Hỏa

(Dân trí) - Đồng hồ nguyên tử Deep Space đã được ra mắt vào tháng 6 và cuối cùng đã được kích hoạt chính thức vào cuối tháng 8 vừa qua.

Thứ sáu, 30/08/2019 - 07:11

Khảo sát gây sốc về những người có thói quen thích... thủ dâm
Khảo sát gây sốc về những người có thói quen thích... thủ dâm

(Dân trí) - Một khảo sát mới được công bố đã tiết lộ rằng những người thường xuyên có thói quen thích thủ dâm có nhiều khả năng là quản lý tại nơi làm việc

Thứ sáu, 30/08/2019 - 07:06

ĐÁNG QUAN TÂM
Điều gì sẽ xảy ra nếu đám cháy thiêu rụi toàn bộ rừng Amazon?
Điều gì sẽ xảy ra nếu đám cháy thiêu rụi toàn bộ rừng Amazon?

(Dân trí) - Nếu còn đang bàng quan hay vẫn nghĩ rằng, những vụ cháy rừng ở cách xa hơn 17 ngàn cây số chỉ là chuyện của châu Mỹ và không ảnh hưởng gì đến cuộc sống của bản thân, thì bài viết này sẽ buộc bạn phải thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của mình.

Thứ sáu, 30/08/2019 - 06:39

Thiên thạch có kích thước lớn hơn tòa tháp cao nhất London sẽ bay qua Trái Đất trong tháng tới
Thiên thạch có kích thước lớn hơn tòa tháp cao nhất London sẽ bay qua Trái Đất trong tháng tới

(Dân trí) - Một khối đá khổng lồ trong không gian tuy không mang mối hiểm họa nhưng Elon Musk cảnh báo rằng “Trước sau gì thì cũng sẽ có thiên thạch va chạm vào Trái Đất và hiện nay chúng ta vẫn chưa có cách phòng thủ trước hiểm họa này”

Thứ năm, 29/08/2019 - 01:12

Lối sống lạc quan là chìa khóa để kéo dài tuồi thọ
Lối sống lạc quan là chìa khóa để kéo dài tuồi thọ

(Dân trí) - Một nghiên cứu mới cho rằng những người có cuộc sống luôn hướng tới sự tích cực có khả năng cao đạt đến tuổi thọ 85.

Thứ năm, 29/08/2019 - 01:05

Sao Hỏa đã từng ấm áp và có nhiều mưa
Sao Hỏa đã từng ấm áp và có nhiều mưa

(Dân trí) - Các nhà khoa học đã học được rất nhiều về Sao Hỏa trong những năm gần đây dựa trên những quan sát từ các dữ liệu mà NASA đã thu thập được từ hành tinh Đỏ.

Thứ năm, 29/08/2019 - 07:18

Quần áo chống muỗi đốt đặc biệt được tạo từ siêu vật liệu graphene
Quần áo chống muỗi đốt đặc biệt được tạo từ siêu vật liệu graphene

(Dân trí) - Các nhà khoa học vừa tìm ra cách chống muỗi đốt nhờ quần áo lót bằng graphene.

Thứ năm, 29/08/2019 - 07:15

Rừng Amazon đang cháy và 5 điều cần biết
Rừng Amazon đang cháy và 5 điều cần biết

(Dân trí) - Tại thời điểm này rừng Amazon đang có tới 2.500 điểm cháy. Khói, bụi bao trùm và lan xa hàng nghìn km, phát thải carbon độc hại khủng khiếp chưa thể tính hết.

Thứ năm, 29/08/2019 - 07:07

Loài bạch tuộc đặc biệt bậc nhất: Bò lên cả trên mặt đất để săn mồi!
Loài bạch tuộc đặc biệt bậc nhất: Bò lên cả trên mặt đất để săn mồi!

(Dân trí) - Ở dưới nước, bạch tuộc vốn dĩ đã là một kẻ đi săn đáng gờm, và khi chúng còn có thể đi lại trên đất liền thì gần như không còn nơi nào là an toàn với các sinh vật nhỏ sống cạnh bờ biển!

Thứ năm, 29/08/2019 - 06:49

Nuôi thú cưng có tác dụng đáng ngạc nhiên đối với sức khỏe của tim
Nuôi thú cưng có tác dụng đáng ngạc nhiên đối với sức khỏe của tim

(Dân trí) - Việc sở hữu thú cưng trong nghiên cứu mới đã chỉ ra có thể làm tăng sức khỏe tổng thể của bạn, đặc biệt nếu đó là một con chó.

Thứ tư, 28/08/2019 - 06:53

Phát hiện hoá thạch loài khủng long vây kiếm lâu đời nhất thế giới
Phát hiện hoá thạch loài khủng long vây kiếm lâu đời nhất thế giới

(Dân trí) - Hoá thạch có niên đại khoảng 168 triệu năm tuổi được khai quật bởi các nhà khoa học mới đây.

Thứ tư, 28/08/2019 - 06:50

Giải mã cách các siêu trộm phá khóa chỉ bằng... ghim giấy!
Giải mã cách các siêu trộm phá khóa chỉ bằng... ghim giấy!

(Dân trí) - Có lẽ bạn đã từng nhiều phen trầm trồ, với cách siêu trộm phá khóa chỉ bằng ghim giấy hay đoạn dây thép nhỏ, thường xuất hiện trong các bộ phim. Vậy quá trình này thực sự diễn ra như thế nào?

Thứ tư, 28/08/2019 - 06:40

Bị điếc và gần như mù, ốc sên tìm kiếm “nửa kia” của mình như thế nào?
Bị điếc và gần như mù, ốc sên tìm kiếm “nửa kia” của mình như thế nào?

(Dân trí) - Toàn bộ quá trình sinh sản của loài ốc sên tràn ngập những điều thú vị, ngay từ cách chúng tìm kiếm bạn tình, làm quen với nhau cho đến màn giao phối kỳ quặc bậc nhất thế giới động vật!

Thứ tư, 28/08/2019 - 06:39

Bí mật quái vật hồ Loch Ness sắp được hé mở?
Bí mật quái vật hồ Loch Ness sắp được hé mở?

(Dân trí) - Một nhóm các nhà khoa học quốc tế đã đưa ra một lý thuyết được mô tả là "hợp lý" nhất có thể giúp giải thích về sự tồn tại của quái vật hồ Loch Ness.

Thứ ba, 27/08/2019 - 07:08