Nghịch lý: Dân trí Việt Nam lúc cao lúc thấp

Ở nước ta có một nghịch lí rất đáng chú ý: dân trí được đánh giá lúc cao, lúc thấp… tùy vào bối cảnh.

Ông Joe Hockey, bộ trưởng phụ trách kinh tế trong Chính phủ Úc đang gây bão dư luận. Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo chí mới đây, ông khuyên những người sắp mua nhà nên tìm việc làm tốt và lương cao trước khi quyết định mua nhà. Câu phát biểu tưởng chừng như vô thưởng vô phạt, nhưng lại làm cho giới báo chí và phe đối lập chú ý và tấn công.

Giới báo chí nói rằng ông bộ trưởng là người giàu có, "sống trên mây", không hiểu nỗi khổ của người dân, nên nói năng thiếu tế nhị. Phe đối lập chỉ trích ông bộ trưởng là người xa rời quần chúng, không biết người dân sống khổ cực ra sao.

Họ kêu gọi ông Hockey nên tôn trọng người dân và nên tìm hiểu cuộc sống của những người dân đang phấn đấu mua căn nhà đầu tiên ra sao. Thấy tình hình có vẻ nguy cấp, ông thủ tướng phải đứng ra xin lỗi về lời phát ngôn trên của ông bộ trưởng.

Dân trí Việt Nam thấp?

Trong khi đó, ở ta, gần đây cũng có một số phát ngôn của quan chức bị phản ứng vì cho thấy sự coi thường người dân. Khi được hỏi về lấy ý kiến dân trong việc xây Văn Miếu Vĩnh Phúc với chi phí gần 300 tỉ đồng, một quan chức văn hoá trả lời rất thẳng thắn rằng "Không lấy ý kiến nhân dân" (1), vì theo ông là "dân có ai biết đâu mà lấy ý kiến"! Phải nói là một câu trả lời rất sốc, nhất là xuất phát từ một người làm về văn hoá.

Nhưng vị quan chức văn hoá đó không phải là người duy nhất. Trước ông, trong cuộc thảo luận về trưng cầu ý dân, một vị đại biểu Quốc hội dẫn một tờ báo nói rằng "dân trí thấp, không thể tuỳ tiện trưng cầu". Có thể hiểu câu phát ngôn này là dân trí của quần chúng còn hạn chế nên ý kiến của họ chưa đủ độ tin cậy để tiến hành trưng cầu ý dân. Dĩ nhiên, đây là một giả định rất mạnh, mà tôi nghĩ không phù hợp với dữ liệu thực tế.

Dữ liệu thực tế cho thấy tình hình dân trí của Việt Nam đã có sự chuyển biến rất xa. Trước Cách mạng Tháng 8, hơn 90% dân số Việt Nam không biết đọc biết viết.

Còn theo điều tra dân số năm 2009, tức là cách đây đã 6 năm thì có gần 94% người dân biết đọc, biết viết. Vẫn theo kết quả điều tra dân số, khoảng 1/4 người Việt Nam đã xong bậc Trung học hay cao hơn. Ở người trên 15 tuổi, 4,2% có bằng cử nhân và 0,2% có bằng sau đại học.

Theo số liệu thống kê năm học 2013 - 2014, Việt Nam có 214 trường cao đẳng, 214 trường đại học, với gần 600 nghìn sinh viên cao đẳng và hơn 1,46 triệu sinh viên đại học.

Việt Nam còn có nhiều giáo sư và tiến sĩ. Tính đến nay, Việt Nam đã có hơn 11.000 giáo sư và phó giáo sư. Ngoài ra, Việt Nam có khoảng 24.000 tiến sĩ, cả trăm ngàn thạc sĩ. Nhìn qua những dữ liệu trên, tôi nghĩ rất khó nói rằng dân trí Việt Nam còn thấp như ông đại biểu Quốc hội phát biểu.

Có
  một nghịch lý trong cách một số quan chức nói về dân trí.

Có một nghịch lý trong cách một số quan chức nói về dân trí. Ảnh minh họa

Nghịch lý: Lúc thấp lúc cao

Trong thực tế, không có chứng cứ nào cho thấy mối tương quan giữa trình độ dân trí và trưng cầu dân ý. Bầu cử là một hình thức trưng cầu dân ý. Và, chúng ta biết rằng bầu cử diễn ra rất thường xuyên ở những nước tiên tiến có trình độ dân trí cao ở Âu châu cũng như ở những nước đang phát triển với trình độ dân trí chưa bằng Âu châu.

Khảo sát thị trường cũng là một hình thức về mặt nào đó khá gần với trưng cầu dân ý. Trong thực tế, đã có nhiều nhóm khảo sát xã hội quốc tế từng thực hiện những cuộc “trưng cầu” ở nước ta. Chẳng hạn như gần đây nhóm Gallup thực hiện một điều tra trên 3.000 người ở Việt Nam, giới trẻ đang quan tâm 3 vấn đề nóng nhất: đó là vấn đề Trung Quốc đang có những hoạt động phi pháp và nguy hiểm ở Biển Đông, vấn đề môi trường và môi sinh, và vấn đề tội phạm.

Không nói ra thì ai cũng biết rằng một người mang danh đại diện dân mà lại nói người mình đại diện là dân trí hạn chế thì quả là một ý tưởng không hay. Trong thực tế, chính những người không biết đọc và không biết viết đã có thời làm nên lịch sử, giúp giành độc lập cho dân tộc. Người dân có thể không biết đọc hay không biết viết, nhưng họ đầy đủ trải nghiệm, quan sát và bằng trực giác họ có thể đánh giá tình hình có khi còn chính xác hơn những chính khách ngồi ghế salon và bay máy bay hạng nhất.

Nhưng hãy giả dụ rằng trình độ dân trí hiện nay vẫn còn thấp, thì nhiệm vụ của Nhà nước là phải nâng cao dân trí. Nếu người dân thiếu thông tin để đánh giá chính xác, thì nhiệm vụ của Nhà nước là tạo môi trường thông tin đa chiều để người dân có thêm thông tin và đánh giá đúng vấn đề mà họ quan tâm. Do đó, quan chức nào nói dân trí thấp là một cách gián tiếp thú nhận rằng họ đã thất bại trong việc chuyển tải thông tin cho người dân.

Ở nước ta có một nghịch lí rất đáng chú ý. Khi nói về thành tựu giáo dục thì một số quan chức thích nói rằng nền giáo dục ưu việt đã thành công xoá mù chữ (rất đúng), rằng dân ta thông minh và sáng suốt. Nhưng khi có ai đề nghị cải cách cơ chế, luật hóa các quyền căn bản của công dân (như trưng cầu dân ý) thì một số quan chức lại nói rằng trình độ dân trí còn thấp, chưa thể tiến hành được!

Ông Joe Hockey ở Úc chỉ nói một câu rất thực tế mà bị báo chí chỉ trích là xa rời quần chúng và sếp của ông (tức Thủ tướng Abbott) phải đứng ra xin lỗi dân. Ấy thế mà ở ta lại có những phát ngôn chê dân trí thấp một cách thiếu căn cứ! Như thế chẳng những là xa rời, mà còn là thái độ coi thường quần chúng.

Theo Nguyễn Văn Tuấn/Vietnamnet

MỚI NHẤT
E-Learning - Bước nhảy ngoạn mục của nền giáo dục mới
E-Learning - Bước nhảy ngoạn mục của nền giáo dục mới

“Tương lai sẽ nằm ngoài những khuôn viên truyền thống, những lớp học truyền thống. Đào tạo trực tuyến đang đến rất nhanh.” (Peter Drucker - cha đẻ của ngành Quản trị kinh doanh hiện đại – 1997)

Thứ ba, 16/06/2015 - 08:12

Văn hóa công bố quốc tế đã được thiết lập
Văn hóa công bố quốc tế đã được thiết lập

Khoảng 5 năm trở lại đây, văn hóa công bố quốc tế được thiết lập ở nhiều đơn vị nghiên cứu và đào tạo ở Việt Nam. GS.TS Nguyễn Hữu Đức, Phó Giám đốc ĐHQG Hà Nội trao đổi với VietNamNet về vấn đề này, sau thống kê của Bộ Khoa học - Công nghệ về một vài chỉ số khoa học, trong đó đáng lưu ý có chỉ số về công bố quốc tế.

Thứ ba, 16/06/2015 - 07:56

Khát khao vươn tới MBA của “dân đi làm”
Khát khao vươn tới MBA của “dân đi làm”

Khi chúng ta muốn mua ngôi nhà, chiếc ô tô là vì nó đáp ứng cho một nhu cầu, khát khao trong một giai đoạn nào đó của cuộc đời. Việc đi học MBA của dân đi làm cũng vậy, không bao giờ là chuyện “đi học cho vui” hay chỉ để sở hữu bằng cấp. Tích lũy kiến thức Quản trị kinh doanh ở bậc thạc sĩ cần đáp ứng được một nhu cầu, mục tiêu rõ ràng, cụ thể.

Thứ ba, 16/06/2015 - 07:00

Không cấm thi gần 200 sinh viên bị ngừng trợ cấp học phí
Không cấm thi gần 200 sinh viên bị ngừng trợ cấp học phí

(Dân trí) - Liên quan đến vụ việc gần 200 sinh viên quê Hậu Giang đang theo học bác sĩ, dược sĩ ở trường ĐH Y dược Cần Thơ bị ngừng trợ cấp học phí khiến các em vô cùng hoang mang, mới đây lãnh đạo tỉnh này hứa sẽ giải quyết vụ việc sớm.

Thứ ba, 16/06/2015 - 01:07

Việt Nam lọt vào top 10 thế giới về số lượng sinh viên tốt nghiệp ngành kỹ thuật
Việt Nam lọt vào top 10 thế giới về số lượng sinh viên tốt nghiệp ngành kỹ thuật

Theo báo cáo nguồn nhân lực toàn cầu năm 2015 do Diễn đàn Kinh tế Thế giới công bố dựa trên số liệu nghiên cứu từ 124 quốc gia, nguồn nhân lực Việt Nam hiện đang xếp ở vị trí thứ 59 với 68,48 điểm.

Thứ hai, 15/06/2015 - 09:03

Phát triển trường ĐH Mở TP.HCM thành ĐH định hướng ứng dụng
Phát triển trường ĐH Mở TP.HCM thành ĐH định hướng ứng dụng

(Dân trí) - Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động của Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 - 2017.

Thứ hai, 15/06/2015 - 08:57

Không thay đổi cụm thi Phú Yên
Không thay đổi cụm thi Phú Yên

(Dân trí) - “Nếu thay đổi từ trước sẽ thuận lợi cho thí sinh trong việc đi lại, đỡ tốn kém. Nhưng hiện tại nhiều thí sinh đã vào Khánh Hòa ôn thi nên việc thay đổi sẽ gây xáo trộn, bất ổn…”, ông Ngô Ngọc Thư, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Phú Yên cho biết.

Thứ hai, 15/06/2015 - 06:23

TPHCM công bố đáp án thi lớp 10 công lập
TPHCM công bố đáp án thi lớp 10 công lập

(Dân trí) - Chiều nay (15/6), Sở GD-ĐT TPHCM chính thức công bố đáp án các môn thi tại kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm nay diễn ra trong hai ngày 11 - 12/6 vừa qua.

Thứ hai, 15/06/2015 - 03:25

Bộ Giáo dục công bố các quyết định bổ nhiệm cán bộ chủ chốt
Bộ Giáo dục công bố các quyết định bổ nhiệm cán bộ chủ chốt

(Dân trí) - Sáng 15/6, Bộ GD-ĐT đã công bố các quyết định bổ nhiệm cán bộ chủ chốt. Ngoài việc công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm lại GS.TS Bùi Văn Ga giữ chức vụ Thứ trưởng thì Bộ GD-ĐT cũng công bố hàng loạt Quyết định quan trọng khác.

Thứ hai, 15/06/2015 - 03:18

Đông nghịt thí sinh trong ngày đầu nhận giấy báo dự thi THPT quốc gia
Đông nghịt thí sinh trong ngày đầu nhận giấy báo dự thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Hôm nay (15/6) là ngày các thí sinh được nhận giấy báo dự thi kỳ thi THPT quốc gia. Tại Cơ quan đại diện Bộ GD-ĐT tại TPHCM từ sáng sớm đã có đông nghịt thí sinh tự do đến đăng ký lấy giấy báo thi. Nhờ bố trí tốt nên chưa xảy ra tình trạng chen lấn, xô đẩy.

Thứ hai, 15/06/2015 - 02:28

Các địa phương sẵn sàng cho kỳ thi THPT quốc gia
Các địa phương sẵn sàng cho kỳ thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Chỉ còn 2 tuần nữa là diễn ra kỳ thi THPT quốc gia 2015, các địa phương đã triển khai các hoạt động chuẩn bị sẵn sàng kỳ thi trọng đại này.

Thứ hai, 15/06/2015 - 02:25

Trường ngoài công lập “tung chiêu” tuyển sinh
Trường ngoài công lập “tung chiêu” tuyển sinh

Trong khi các em học sinh lớp 9 tại TPHCM đang tranh nhau suất vào lớp 10 công lập thì các trường ngoài công lập cũng đang “tung chiêu” để thu hút những học sinh rớt lớp 10 trường công trong những ngày sắp tới.

Thứ hai, 15/06/2015 - 10:09

ĐÁNG QUAN TÂM
Đề cử Nhà giáo Việt nhiều cống hiến cho giải “Nobel Giáo dục”
Đề cử Nhà giáo Việt nhiều cống hiến cho giải “Nobel Giáo dục”

Ngày 11/06/2015, Quỹ Varkey Foundation đã chính thức khởi động kêu gọi đề cử cho Giải thưởng Nhà giáo Toàn cầu (Global Teacher Prize) năm 2016. Đây là giải thưởng được coi là “Nobel Giáo dục”, với 1 triệu USD được trao hàng năm cho Nhà giáo có nhiều cống hiến nhất toàn cầu.

Thứ hai, 15/06/2015 - 10:01

Thí sinh giỏi ở Trung Quốc chuộng ngành Quản lý, Kỹ thuật và Kinh tế
Thí sinh giỏi ở Trung Quốc chuộng ngành Quản lý, Kỹ thuật và Kinh tế

(Dân trí) - Số liệu thống kê cho thấy những thí sinh đạt điểm cao nhất trong kỳ thi tuyển sinh đại học ở Trung Quốc thường học các ngành liên quan đến Quản lý, Kỹ thuật và Kinh tế.

Thứ hai, 15/06/2015 - 08:05

Nhạc Baroque giúp bạn tư duy đột phá trong mùa thi 2015
Nhạc Baroque giúp bạn tư duy đột phá trong mùa thi 2015

Nhạc Baroque là thể loại nhạc cổ điển thịnh hành vào thế kỷ 17-18 với các nhạc sĩ lỗi lạc như Bach, Vivaldi, ...) với nhịp điệu 60 nhịp một phút: nhịp tim, huyết áp và sóng não đều thư giãn theo điệu nhạc. Nhịp tim chậm lại, huyết áp giảm đi, sóng não beta giảm 6% trong khi sóng não alpha (thích hợp cho học tập và trí nhớ) tăng 6%.

Thứ hai, 15/06/2015 - 08:01

Kĩ năng nghề nghiệp: Khái niệm bị bỏ quên
Kĩ năng nghề nghiệp: Khái niệm bị bỏ quên

Việc nhiều sinh viên ra trường chọn cách rải hồ sơ khắp các công ty với những lá thư xin việc na ná nhau được chỉ là một trong số những dấu hiệu của việc thiếu kĩ năng nghề nghiệp. Vậy kĩ năng nghề nghiệp là gì? Làm thế nào để giúp học sinh, sinh viên phát triển kĩ năng một cách bài bản, đúng cách?

Thứ hai, 15/06/2015 - 07:30

Hợp tác với Nga đào tạo ngành Tin học và Kỹ thuật máy tính
Hợp tác với Nga đào tạo ngành Tin học và Kỹ thuật máy tính

(Dân trí) - Vừa qua, Hiệu trưởng trường Đại học Kỹ thuật Năng lượng Matxcova (MPEI) Rogalev Nicolay Dmitrievich đã có buổi làm việc với ĐH Quốc gia Hà Nội nhằm nâng cao hợp tác nghiên cứu đào tạo. Trong đó, sẽ phối hợp triển khai đào tạo ngành Tin học và Kỹ thuật máy tính ngay trong năm 2015 này.

Thứ hai, 15/06/2015 - 07:15

Đề xuất thành lập Trường Cao đẳng Nghề Thủ Đức
Đề xuất thành lập Trường Cao đẳng Nghề Thủ Đức

(Dân trí) - Trường Cao đẳng Nghề Thủ Đức thuộc loại hình trường công lập, đào tạo 5 nghề trình độ cao đẳng, 8 nghề trình độ trung cấp và 12 nghề trình độ sơ cấp. Dự kiến quy mô tuyển sinh của nhà trường giai đoạn 2016 - 2020 là 840 sinh viên/năm.

Thứ hai, 15/06/2015 - 12:54

Gần 2.000 chỗ ở giá rẻ cho thí sinh thi THPT quốc gia
Gần 2.000 chỗ ở giá rẻ cho thí sinh thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Ngày 14/6, ông Ngô Văn Phúc, Trưởng Phòng Quản lý Ký túc xá Trường ĐH Quy Nhơn cho biết, trường đã bố trí gần 2.000 chỗ ở để phục vụ thí sinh và người nhà tham dự kỳ thi THPT quốc gia tại cụm thi số 28 do Trường ĐH Quy Nhơn chủ trì.

Chủ nhật, 14/06/2015 - 04:45

Đề mở, tư duy vẫn “bao bọc”
Đề mở, tư duy vẫn “bao bọc”

(Dân trí) - Gần đây, đề thi môn Văn thay đổi theo hướng mở, bước qua những rập khuôn, nhàm chán. Tuy nhiên, đề chỉ thật sự tiếp thêm “sức sống” cho môn học bị phàn nàn lâu nay khi tư duy chịu “mở”.

Chủ nhật, 14/06/2015 - 03:15

Cô học trò nghèo giành giải Nhất quốc gia môn Hóa học
Cô học trò nghèo giành giải Nhất quốc gia môn Hóa học

Thông minh, khiêm tốn đó chính là nét nổi bật mà Nguyễn Thị Tâm - học sinh lớp 12 chuyên Hóa, Trường THPT chuyên Hùng Vương (Phú Thọ) được thầy cô, bạn bè ghi nhận.

Chủ nhật, 14/06/2015 - 03:08

Nữ sinh Hàn Quốc bịa chuyện đỗ 2 trường Harvard và Stanford
Nữ sinh Hàn Quốc bịa chuyện đỗ 2 trường Harvard và Stanford

(Dân trí) - Câu chuyện một nữ sinh trung học 18 tuổi người Hàn Quốc đỗ cả hai trường đại học danh giá Harvard và Stanford và được hai trường này đưa ra chương trình đào tạo đặc biệt hóa ra là chuyện bịa đặt. Cả hai trường này vừa xác nhận rằng không hề có chương trình hợp tác đào tạo đó.

Chủ nhật, 14/06/2015 - 12:29

Tại sao học sinh Việt Nam ở Đức thành công?
Tại sao học sinh Việt Nam ở Đức thành công?

Một tờ báo của Đức vừa có bài phân tích chuyện học sinh từ các gia đình Việt Nam đạt thành tích học tập tốt nhất ở các trường phổ thông Đức. Dưới đây là bài điểm báo với tựa đề "Lúc ở nhà mẹ (cũng) là cô giáo" hay là về nguyên nhân thành công của học sinh Việt Nam tại Đức" của tác giả Trương Hồng Quang, hiện đang sống tại Berlin.

Chủ nhật, 14/06/2015 - 08:46

Gia Lai: 7 học sinh được miễn thi THPT quốc gia 2015
Gia Lai: 7 học sinh được miễn thi THPT quốc gia 2015

(Dân trí) - Kỳ thi THPT quốc gia 2015, tỉnh Gia Lai có 7 em được miễn thi, trong đó 1 em miễn thi vì tham dự kỳ thi chọn học sinh vào đội tuyển dự thi Olympic quốc tế 2015, 6 em thuộc diện người khuyết tật.

Chủ nhật, 14/06/2015 - 06:27