Tết nơi bản làng của tộc người từng sống trong hang đá như thời nguyên thủy

Bản 39 của người Arem, dân tộc Chứt, xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị, đang trải qua một mùa Tết rộn ràng và ấm áp hơn bao giờ hết. Giữa núi rừng vốn tĩnh lặng, những nếp nhà nhỏ nép mình bên sườn núi nay bừng sáng nhờ ánh đèn điện, mang mùa xuân về gần hơn với bản làng.

Ông Đinh Khang, Trưởng bản 39, không giấu được niềm vui: “Bản giờ có điện lưới rồi, đường bê tông sạch đẹp, bà con mừng lắm, Tết vui hơn hẳn. Nhiều nhà trong bản tích góp sắm tivi, đài, mở nhạc rộn ràng”.

Ngày đầu Xuân, già làng Đinh Nê (92 tuổi) ngồi bên bếp lửa, chậm rãi kể cho con cháu nghe câu chuyện về cuộc sống xưa của người Arem. Già Nê không biết người Arem sống trong hang đá từ bao giờ, chỉ biết từ nhỏ đã theo bố mẹ sinh sống, lớn lên giữa núi rừng, với cuộc sống nguyên thủy, mặc quần áo làm từ vỏ cây, săn bắt, hái lượm và trú ngụ trong các hang đá.

Bước ngoặt lớn đến vào năm 1956, khi lực lượng biên phòng tìm thấy người Arem giữa rừng sâu. Ban đầu, người Arem sợ hãi, lẩn trốn. Phải mất nhiều thời gian làm quen và được giải thích, bà con mới hiểu và theo bộ đội về lập bản, định cư.

Những ngày đầu rời hang đá về định cư tại bản 39 đầy lạ lẫm và khó khăn. Thói quen sống gắn bó với rừng khiến họ khó thích nghi. Mỗi khi có dịch bệnh hay biến cố, họ lại bỏ bản vào rừng, tin rằng “thần rừng nổi giận”. Nhờ sự vận động kiên trì của bộ đội và chính quyền, cùng với sự hỗ trợ xây dựng bản làng, người Arem dần từ bỏ cuộc sống trong hang đá.

Anh Hoàng Ngọc Thức, nguyên cán bộ xã Tân Trạch (nay là xã Thượng Trạch), có nhiều năm gắn bó với người Arem, nhấn mạnh: “Đời sống bà con có được ngày hôm nay là nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực của bộ đội biên phòng và cán bộ địa phương”.

Anh Thức cho biết bộ đội và cán bộ xã đã “cầm tay chỉ việc”, dạy bà con cách phát rẫy, tra hạt, giữ giống, dựng nhà, lợp mái, cùng ăn, cùng ở, cùng làm để bà con quen dần với nếp sống mới.

Dần dần, tư duy của người Arem thay đổi. Bà con quen với nương rẫy, chăn nuôi, không còn trông chờ sự hỗ trợ mà đã biết tính toán làm ăn, chăm lo cho con cái học hành, vun vén để bản làng phát triển. Con đường vào bản 39 nay đã được bê tông hóa, người dân được hỗ trợ xây dựng nhà cửa, cấp đất sản xuất, và điện lưới đã về bản.

Già làng Đinh Nê nhìn bản làng hôm nay, chậm rãi nói: “Ngày xưa người Arem đói khổ. Nhờ ơn Đảng, Nhà nước, bà con nay đã có cái ăn, quần áo mặc, biết làm ăn, cuộc sống ấm no hơn”.

Giữa đại ngàn, bản làng của người Arem đón Tết trong một diện mạo khác: Không ồn ào, rực rỡ, nhưng ấm áp và bền chặt. Ánh sáng đèn điện nối nhau qua từng nếp nhà như dấu mốc ghi lại hành trình đổi thay sau 70 năm của tộc người từng sống giữa hang đá.

Chị Y Nê (45 tuổi) chia sẻ: “Từ ngày có điện, cuộc sống bà con đổi khác rất nhiều, Tết cũng vui hơn hẳn. Sau bữa ăn, mọi người ngồi xem chương trình Xuân trên tivi, cười nói rôm rả”.

Lãnh đạo xã Thượng Trạch cho biết, điều đáng mừng là bà con Arem dần thay đổi nếp nghĩ, biết tính chuyện làm ăn, giữ gìn bản làng, cùng nhau xây dựng cuộc sống mới nhưng vẫn gìn giữ phong tục truyền thống.

Chính quyền địa phương vẫn thường xuyên bám bản, nắm bắt đời sống người dân để kịp thời hỗ trợ. Ngoài đầu tư đường giao thông, điện lưới, nước sinh hoạt, địa phương còn triển khai các chương trình giảm nghèo, hỗ trợ sinh kế, giúp bà con phát triển kinh tế.