Bồi hồi trước kỷ vật của Bác Tôn từng khiến hàng triệu trái tim nghẹn ngào

Nằm yên bình bên dòng sông Hậu hiền hòa, trên cù lao Ông Hổ (ấp Mỹ An, xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang), Khu lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng là một "địa chỉ đỏ" thiêng liêng, nơi lưu giữ trọn vẹn những dấu ấn sâu đậm về cuộc đời và sự nghiệp của vị Chủ tịch nước đầu tiên của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Chủ tịch Tôn Đức Thắng sinh ngày 20/8/1888 tại ấp Mỹ An, xã Mỹ Hoà Hưng, tỉnh An Giang. Ông được người dân miền Nam gọi thân thương là "Bác Tôn" và được xem là biểu tượng cho hình ảnh đồng bào miền Nam trong công cuộc đấu tranh, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong không gian trang nghiêm của khu lưu niệm, giữa vô vàn tư liệu và hiện vật quý giá về Chủ tịch Tôn Đức Thắng, có một kỷ vật nhỏ bé, mộc mạc nhưng lại khiến hàng triệu trái tim người miền Nam từng nghẹn ngào, xúc động. Đó chính là chiếc áo sơ mi cũ kỹ, sờn rách đã bạc màu, được treo trang trọng trong tủ kính.

Được trân trọng lưu giữ trong tủ kính suốt nhiều thập kỷ qua tại khu lưu niệm, chiếc áo giản dị ấy gắn bó với Chủ tịch Tôn Đức Thắng đến tận cuối đời nay đã rách tươm và sờn mòn theo năm tháng.

Cùng với chiếc áo sờn vai, đôi giày vải với phần mũi đã mòn rách cũng là minh chứng sống động cho cuộc đời giản dị của Chủ tịch Tôn Đức Thắng. Đôi giày do cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn bảo vệ 66 trao tặng vào năm 1946, món quà nghĩa tình ấy đã được ông nâng niu, giữ gìn và sử dụng trong những buổi tập thể dục đều đặn mỗi ngày đến tận cuối đời.

Gắn liền với những chuyến công tác trong và ngoài nước của Chủ tịch Tôn Đức Thắng là chiếc vali cũ kỹ, sờn mòn theo năm tháng. Hiện vật hiện đang được bảo quản trang trọng tại khu lưu niệm, vẫn còn nguyên vẹn những vết rách tự nhiên như chứng nhân cho một đời lãnh tụ giản dị, thanh bạch.

Nhắc đến quãng thời gian hoạt động cách mạng của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, không thể không nhắc đến ý chí kiên trung, bất khuất trong hơn 15 năm bị Pháp biệt giam tại Côn Đảo. Tháng 12/1928, ông bị thực dân Pháp bắt ở Sài Gòn và bị kết án 20 năm khổ sai. Đến đêm 2/7/1930, ông cùng các tù nhân từ Khám lớn Sài Gòn rời cảng Nhà Rồng để bị đày đi Côn Đảo. Những năm tháng đoạn trường gian khổ ấy nay hiện hữu vô cùng chân thực qua chiếc cùm và xuyên cùm chân do thực dân Pháp dùng để tra tấn ông, được trưng bày trang trọng tại khu lưu niệm.

Trở về từ Côn Đảo sau hơn 15 năm bị giam cầm đầy gian khổ, với uy tín và tài năng lớn, ông được phân công nhiều nhiệm vụ quan trọng. Đến cuối tháng 2/1946, ông ra Hà Nội, làm việc bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ghi nhận những công lao to lớn và cống hiến xuất sắc trong 9 năm kháng chiến chống Pháp cũng như trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70 (19/8/1958), Bác Tôn lúc bấy giờ là Trưởng ban Thường trực Quốc hội, đã vinh dự trở thành người đầu tiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng Huân chương Sao Vàng, phần thưởng cao quý nhất của Đảng và Nhà nước ta.

Sát cánh cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo cách mạng, ông luôn chú trọng đẩy mạnh khối đại đoàn kết toàn dân và phong trào thi đua yêu nước. Gắn liền với hình ảnh giản dị của ông trong suốt những năm tháng gian khổ ở chiến khu Việt Bắc những năm 1947-1954 chính là chiếc nón lá và chiếc áo tơi lá, những di vật lịch sử vô cùng quý giá.

Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa II ngày 23/9/1969, Bác Tôn được Quốc hội nhất trí bầu làm Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, rồi tiếp tục giữ cương vị Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (từ ngày 3/7/1976), trở thành vị Chủ tịch nước đầu tiên của nước ta sau khi thống nhất.

Trên trọng trách đó, bác Tôn đã đặt bút ký nhiều sắc lệnh quan trọng nhằm kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể và cá nhân có công trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Là nguyên thủ quốc gia, Chủ tịch Tôn Đức Thắng vẫn duy trì phong cách ăn mặc tối giản, mộc mạc, tiêu biểu qua chiếc áo sơ mi trắng mộc mạc mà ông thường xuyên mặc đi làm hằng ngày.

Ngoài ra, Chủ tịch Tôn Đức Thắng cũng giữ thói quen đi xe đạp và coi đó như một phương thức tập thể dục.

Ngày 30/3/1980, sau nhiều năm yếu mệt, Chủ tịch Tôn Đức Thắng từ trần ở tuổi 92. Quốc hội, Nhà nước, Mặt trận đã quyết định tổ chức lễ quốc tang với nghi thức trọng thể. Toàn thể nhân dân Việt Nam để tang ông trong 5 ngày từ ngày 1 đến ngày 5/4/1980.

Quần thể nơi ở và những kỷ vật được lưu giữ tại quê hương Bác Tôn được Bộ Văn hóa công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia vào năm 1984 và vinh dự được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt vào năm 2012.