Tràn lan livestream "trả kèo" phản cảm, chuyên gia tâm lý đưa ra cảnh báo

Nhăn mặt vì những màn trả kèo đau đớn

Nghỉ ngơi sau gần một ngày làm việc, Trà My (23 tuổi, Hà Nội) nằm nghỉ trên giường, mở điện thoại lướt mạng xã hội để giải trí.

Trong lúc lướt từ video này sang video khác, cô bất ngờ bắt gặp một phiên livestream PK (đối đầu trực tiếp giữa hai người phát sóng) đang thu hút hàng nghìn người xem.

Trên màn hình, hai người liên tục kêu gọi khán giả tặng quà để giành chiến thắng. Khi đồng hồ đếm ngược kết thúc, người thua cuộc phải thực hiện hình phạt đã được thỏa thuận từ trước.

“Tôi nghĩ cùng lắm là hát một bài hay chống đẩy vài cái. Nhưng người thua lại lấy một cây nến đang cháy hơ vào lưỡi rồi nhỏ sáp nến nóng chảy lên đó”, My kể lại.

Đáng chú ý, tại phần bình luận, thay vì thể hiện phản ứng không đồng tình, nhiều người lại liên tục cổ vũ, yêu cầu tiếp tục làm.

Không chỉ phản cảm trong hành động trả kèo, ngay trong khoảng thời gian kêu gọi khán giả tặng quà, hai bên liên tục đưa ra những câu từ chửi thề, kích động đối phương.

Ban đầu Trà My cho rằng đó chỉ là một trường hợp cá biệt. Tuy nhiên, sau vài lần bấm sang các phiên livestream khác, cô tiếp tục bắt gặp những thử thách tương tự với mức độ ngày càng kỳ quặc hơn.

“Tôi thực sự sốc. Điều khiến tôi bất ngờ nhất không phải là người thực hiện thử thách mà là việc có rất nhiều người đang cổ vũ và tặng quà cho những người livestream như vậy”, My bày tỏ.

 Bên cạnh đó, thời gian gần đây, một số phụ huynh bắt đầu lo lắng khi con em mình vô tình tiếp cận các nội dung PK phản cảm.

Chị Thu Hà (38 tuổi, Quảng Ninh) cho biết vào một buổi chiều, trong lúc dọn dẹp nhà cửa, chị nghe thấy tiếng hò hét phát ra liên tục từ phòng con gái đang học lớp 7.

“Tôi nghĩ rằng cháu đang xem chương trình giải trí nên vào nhắc giảm âm lượng. Nhưng khi nhìn vào màn hình điện thoại, tôi hoảng hốt khi trông thấy một người đang livestream thả gạch xuống bụng”, chị kể.

Trên màn hình, người đàn ông liên tục bê những viên gạch xếp chồng lên nhau rồi thả xuống cơ thể. Hành động này được lặp đi lặp lại hơn chục lần trong tiếng cổ vũ của bên thắng cuộc.

Hỏi con gái, chị Hà mới biết đó là hình phạt dành cho người thua cuộc sau một trận đấu về lượt quà tặng từ khán giả trên TikTok.

Lo ngại con bị ảnh hưởng bởi những nội dung độc hại, chị Hà lập tức chặn livestream và trò chuyện với con về mức độ nguy hiểm của hành động kể trên.

Đối với chị Hà, điều khiến chị lo ngại là con gái đang không nhận thức được mức độ nguy hiểm của hành động này.

“Cháu nói với tôi rằng livestream kiểu này trên mạng được rất nhiều người xem. Tôi phải giải thích khá lâu để cháu hiểu việc tự gây đau đớn cho bản thân không phải là điều đáng để cổ vũ”, chị nói.

Những câu chuyện như vậy đang trở nên phổ biến hơn khi tính năng PK trên các nền tảng mạng xã hội ngày càng bị biến tướng nhằm mục đích thu được nhiều quà tặng.

Muôn vàn thủ đoạn qua mặt nền tảng

Chỉ cần lướt mạng xã hội, người dùng không khó để bắt gặp những phiên livestream PK diễn ra liên tục.

Thông thường, hai người phát trực tiếp sẽ thi đấu trong vài phút. Người xem có thể bấm thích hoặc gửi quà tặng trả phí để ủng hộ một bên.

Sau khi kết thúc thời gian thi đấu, bên thua phải thực hiện một thử thách đã được thống nhất từ trước.

Ban đầu, các hình phạt thường khá vô hại như hát một bài hát, nhảy theo nhạc, chống đẩy hoặc uống nước.

Nhưng để cạnh tranh giữa hàng nghìn phiên livestream khác nhau, nhiều người dùng bắt đầu đẩy giới hạn của các thử thách lên mức ngày càng cực đoan hơn.

Không khó để tìm thấy các phiên PK mà người thua phải dùng dao thả vào người, thả thẳng bình nước, chồng gạch vào cơ thể, nhúng tay vào nước sôi, làm các hành động gây tổn thương cho vùng kín cùng vô vàn những hành động gây đau đớn khác.

Bên cạnh yếu tố gây đau đớn về thể chất, không ít người còn lựa chọn các hình thức trả kèo mang tính phản cảm, hở hang để thu hút sự chú ý.

Điểm chung của các nội dung này là càng gây sốc thì càng dễ thu hút bình luận, chia sẻ và tương tác.

Để qua mặt được nền tảng, nhiều người chuyển màu livestream sang màu đen, dùng lớp phủ làm mờ hình ảnh nhằm che giấu hành vi độc hại. Đồng thời, họ còn thêm vào hiệu ứng tiếng cười, tràng vỗ tay ngay đúng lúc đang chửi thề để có thể thoải mái dùng ngôn từ nhạy cảm.

Không ít khán giả sẵn sàng bỏ tiền để cổ vũ cho các hành động này. Những món quà ảo có giá trị từ vài nghìn đồng đến hàng triệu đồng liên tục xuất hiện trong các phiên phát trực tiếp. Nhiều bình luận còn thể hiện thái độ đồng tình, yêu cầu người chơi thực hiện tiếp.

Ngoài ra, một vài người dùng còn gắn cả mã QR chuyển tiền để kêu gọi khán giả ủng hộ với lời kêu gọi như “nhà mình ơi, giúp đỡ cho em giành chiến thắng đi nào”.

Trẻ em là đối tượng đáng lo ngại nhất

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ThS Lê Đại Minh, chuyên gia tâm lý, cho biết có nhiều yếu tố tâm lý và cơ chế vận hành của mạng xã hội khiến những nội dung PK phản cảm vẫn thu hút được lượng lớn người xem.

Theo chuyên gia, con người vốn có xu hướng bị hấp dẫn bởi các nội dung gây sốc, bất ngờ hoặc vượt ra ngoài những chuẩn mực thông thường.

“Những hành vi nguy hiểm, đau đớn hoặc phản cảm tạo ra kích thích cảm xúc mạnh, khiến người xem tò mò và muốn tiếp tục theo dõi diễn biến tiếp theo”, ông Minh nhận định.

Bên cạnh đó, thuật toán của các nền tảng mạng xã hội thường ưu tiên phân phối những nội dung có khả năng tạo tương tác cao.

Khi người dùng dừng lại xem, bình luận, tranh cãi hoặc chia sẻ về một màn PK, hệ thống có thể tiếp tục đề xuất nội dung đó đến nhiều người hơn. Điều này vô tình làm gia tăng độ phủ và sức hút của các hành vi lệch chuẩn.

Một yếu tố khác là cảm giác được tham gia trực tiếp vào cuộc chơi.

Trong các phiên livestream PK, người xem có thể tặng quà, bình chọn hoặc cổ vũ cho người mình yêu thích. Vì vậy, các màn live này tạo ra tâm lý đám đông và cảm giác phấn khích tương tự như đang theo dõi một cuộc thi đấu thực sự.

“Nhiều người bị cuốn theo không khí đó và ít chú ý đến hậu quả của những hành động đang diễn ra trước mắt”, chuyên gia cho biết.

Ngoài ra, cuộc cạnh tranh giữa những người sáng tạo nội dung cũng góp phần khiến các thử thách ngày càng cực đoan hơn.

Để duy trì lượt xem và tạo sự khác biệt giữa hàng nghìn livestream khác nhau, một số người sẵn sàng chấp nhận các thử thách nguy hiểm hoặc phản cảm hơn trước. Kết quả là vô hình trung tạo nên vòng xoáy cạnh tranh, trong đó mức độ gây sốc liên tục bị đẩy lên cao.

Đánh giá về tác động của các nội dung này đối với người xem, ông Minh cho rằng trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm đối tượng đáng lo ngại nhất.

“Khi tiếp xúc thường xuyên với các nội dung phản cảm hoặc hành xác cơ thể có thể khiến người xem dần trở nên chai sạn cảm xúc trước những hành vi nguy hiểm. Những điều vốn được xem là bất thường có thể bị nhìn nhận như một hình thức giải trí bình thường”, chuyên gia phân tích.

Đối với trẻ em, nguy cơ còn lớn hơn do khả năng đánh giá rủi ro và kiểm soát hành vi vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Các em dễ bắt chước những hành vi mình nhìn thấy trên mạng, đặc biệt khi các hành vi đó gắn liền với sự nổi tiếng, lượng người xem lớn hoặc nhận được sự cổ vũ từ cộng đồng.

Không chỉ vậy, việc tiếp xúc thường xuyên với những nội dung này còn có thể làm sai lệch nhận thức về giá trị bản thân và cách thu hút sự chú ý của người khác.

Chuyên gia cảnh báo: “Một số trẻ có thể hình thành suy nghĩ rằng muốn được chú ý thì phải tạo ra những hành động ngày càng sốc, nguy hiểm hoặc cực đoan”.

Về lâu dài, nếu không có sự định hướng từ gia đình, nhà trường và các nền tảng số, những nội dung như vậy có thể làm mờ ranh giới giữa hành vi giải trí và hành vi gây hại.

Chuyên gia nhận định bên cạnh việc tăng cường kiểm duyệt từ các nền tảng, phụ huynh cần quan tâm hơn đến nội dung con em mình tiếp cận trên mạng xã hội.

Việc trò chuyện, hướng dẫn kỹ năng nhận diện nội dung độc hại và xây dựng thói quen sử dụng Internet an toàn là yếu tố quan trọng giúp trẻ tránh bị ảnh hưởng bởi các trào lưu lệch chuẩn trên không gian mạng.