Phận người sống dưới đáy sông

Bà con vùng sông nước Mũi Cà Mau thường gọi ông Nguyễn Văn Tốt (Năm Tốt) là ông Năm Thợ Lặn. Bởi lẽ, gần suốt đời ông kiếm sống bằng nghề thợ lặn. Ông còn truyền nghề thợ lặn để đàn con, đám cháu nối nghiệp, thành dòng họ “Yết Kiêu” lừng danh với tấm lòng hảo hán, tình thương người lúc hoạn nạn. Nhưng mấy ai tường, ai tỏ những người thợ lặn luôn phải đối mặt với hiểm nguy và tương lai cứ chập chờn theo con nước...
>>Công nhân nữ còn quá nhiều vất vả!
>>Ngư dân lao đao, lái buôn thất thu vì cá biển chết hàng loạt
>>Mùa ruốc muộn mang tiền tỷ cho ngư dân Quảng Ngãi

Các cháu ông Năm Thợ Lặn vệ sinh tàu cá cho ngư dân.
Các cháu ông Năm Thợ Lặn vệ sinh tàu cá cho ngư dân.

Ông Năm thợ Lặn

Ở cửa biển Sông Đốc (Trần Văn Thời, Cà Mau), không mấy người biết tên cúng cơm của ông là Nguyễn Văn Tốt (Năm Tốt) nhưng khi hỏi nhà ông Năm Thợ Lặn thì khối người biết. Bởi lẽ, cuộc đời của ông mang nghiệp chướng phải sống dưới đáy sông từ lúc nào ông không nhớ nổi.

Con hẻm nhỏ dẫn xuống bờ Sông Đốc, nhà ông Năm Thợ Lặn ở giữa cụm dân cư tự phát, chen chúc, chật chội. Căn nhà ông Năm cũng na ná như bao nhiều gia đình lân cận. Nhà khoảng 60 m2, cột đước, mái tôn thấp, vách chắp vá. Dưới bến Sông Đốc, sau nhà của ông có vài chiếc tàu gỗ đầy thương tích, máy móc cũ kỹ và dây ống hơi lòng thòng.

Trong căn nhà nóng bức, ông Năm Tốt ngồi xếp bằng, ưỡn ngực lấy hơi giọng đứt quãng khó nhọc khi trả lời khách. Trông ông Năm Thợ Lặn già hơn tuổi 72 của mình. Da sần sùi, tóc cháy nắng, vàng hoe: “Mấy năm rồi không được khỏe, tôi không lặn mò kiếm ăn được nữa. Mọi thứ nhờ con cháu lo ăn, chút tiền mua thuốc uống”.

Cơ duyên nào ông chọn nghề thợ lặn và truyền cho con cháu? Ông Năm Thợ Lặn nói: “Tôi không nhớ biết lặn lúc nào, chỉ biết mình phải kiếm ăn để sống. Tôi từng lặn mò dưới Biển Hồ (Campuchia). Lặn mò bất cứ thứ gì bán được, có tiền mua gạo. Thỉnh thoảng có người mướn lặn mò tài sản, riết rồi thành quen, chớ có chọn lựa cái nghề này đâu!”.

Con ông Hai Sến chuẩn bị đi lặn trên biển.
Con ông Hai Sến chuẩn bị đi lặn trên biển.

Ông Năm Thợ Lặn kể rằng, ông sống với cha mẹ ở Biển Hồ bằng nghề đánh bắt cá, lặn mò phế liệu, lặn thuê kiếm sống. “Hồi đó, gia đình tôi sống trên chiếc ghe cũ, lênh đênh trên Biển Hồ. Khoảng năm 1976, chiến tranh toán loạn, gia đình tôi chạy về Rạch Giá (Kiên Giang), rồi xuôi về cửa biển Sông Đốc (Trần Văn Thời, Cà Mau). Còn biết làm gì ngoài nghề đã quen bấy nay?

Bây giờ, vợ chồng, con cái ông được tạm cư trên bờ sông, cửa biển là may mắn. Ông kể: “Vợ chồng con cái sống trên chiếc tàu gỗ, bể be, vừa đi vừa lặn kiếm bất cứ thứ gì bán có tiền mua gạo đắp đổi qua ngày”- ông Năm Thợ Lặn kể.

Bà Hà Thị Lượm- vợ ông Năm lui cui, bưng chén thuốc nam cho ông, góp chuyện: “Hồi đó, thấy ổng nghèo vậy nhưng có tài lặn, chân chất, hiền lành nên tôi thương. Rồi đi tới đâu, con trai cũng được người ta kêu gã con gái. Con gái được người ta xin cưới. Bởi vậy, vợ chồng tôi dựng vợ gả chồng cho con “môn đăng hộ đối” đó là nghèo, không đất đai, kiếm sống bằng nghề lặn hụp dưới sông, dưới biển”.

Lừng danh thợ lặn

Ông Năm Thợ Lặn kể: “Thằng trai đầu lòng là Nguyễn Văn Sến (Hai Sến) ở Vàm Xoáy, xã Đất Mũi (Ngọc Hiển), thằng con trai thứ 6 là Nguyễn Văn Đông (Sáu Đông) có biệt tài lặn mò đồ cổ dưới biển. Bây giờ, vợ chồng tôi nương tựa thằng con trai út là Nguyễn Văn Tiền cũng làm nghề lặn”.

Tìm dấu vết dòng di cư của các con ông Năm Thợ Lặn như một huyền thoại dòng họ “Yết Kiêu” miệt biển Cà Mau. Ông Nguyễn Văn Đá, ở ấp Mũi, xã Đất Mũi (Ngọc Hiển) kể: Mùa biển động năm 2000, có một tàu cá bị sóng lớn, gió lốc đánh chìm ngoài khơi. Ba ngư phủ bị xô ngã, trôi dạt trên biển, được cứu vớt, nhưng còn 2 ngư phủ mất tích, theo con tàu chìm giữa biển.

Ông Nguyễn Văn Tốt (Năm Thợ Lặn) có 3-4 đời là con, cháu nối nghiệp.
Ông Nguyễn Văn Tốt (Năm Thợ Lặn) có 3-4 đời là con, cháu nối nghiệp.

Chủ tàu cầu cứu nhiều thợ lặn ở xã Đất Mũi. Theo chủ tàu cung cấp tọa độ, họ tìm được vị trí tàu chìm, ở độ sâu 35 sải nước (tức gần 60 m). Khi biết độ sâu tàu chìm, những thợ lặn lắc đầu, không dám lặn xuống vớt xác ngư phủ và trục vớt tàu chìm. Có người mách, ở cửa biển Sông Đốc (Trần Văn Thời) có ông Năm Thợ Lặn giỏi lắm.

Chủ tàu cá tức tốc chạy xuồng máy từ Đất Mũi đến Sông Đốc hơn 60 km, cầu cứu ông Năm Thợ Lặn. Lúc đó ông Năm đã già, ngại đi xa, cử con trai là Nguyễn Văn Sến (Hai Sến) và cháu nội là Nguyễn Văn Lâm- con ông Sến giúp đỡ người bị nạn.

Ra tới biển, trời âm u, Hai Sến đứng nhìn xác định chính xác nơi tàu chìm. Con trai ông là Nguyễn Văn Lâm cho máy nổ bơm oxy sẵn sàng. Hai Sến ngậm ống thở nhảy đùng xuống biển. Những người thợ lặn đi theo hỗ trợ, hồi hộp, đăm đăm vào cử động sợi ống oxy từ từ hút xuống biển. Gần một tiếng đồng hồ, những người có mặt trên tàu, nín thở, lắng nghe tiếng máy.

Bất ngờ Hai Sến nổi phịch lên mặt biển, tháo kính lặn, vuốt mặt, leo lên tàu. Mọi người nhao vào hỏi han: “Hai Sến có ra máu lỗ tai không? Có khó thở không? Có sao không?” Hai Sến thở hổn hển: “Không sao, hơi bị lạnh”. Con trai ông Hai Sến đưa cho cha ca nước mắm cốt, ông ực một cái, rồi kêu mọi người chuẩn bị thùng phuy, can nhựa để trục vớt con tàu chìm.

Cách trục vớt tàu chìm của ông Hai Sến là dùng vật chứa không khí để “kích” tàu chìm lên mặt nước. Chiếc tàu cá từ từ được nâng lên cùng xác 2 ngư phủ bị kẹt trong ca- bin.

“Ăn của sông, của biển không dễ bao giờ. Đáy sông tối đen mờ mịt, nước lạnh căm căm. Ai khỏe lắm theo nghề chỉ vài năm là biết... mùi. Tai không thối cũng bị ù, tức ngực, khó thở. Trên bờ sơ sẩy mình có thể cứu kịp chứ dưới đáy sông thì cầm chắc cái chết” - Ông Năm Thợ lặn

Sau vụ đó, gia đình ông Nguyễn Văn Sến đến ở Vàm Xoáy, thuộc ấp Mũi, xã Đất Mũi định cư, kiếm sống bằng nghề thợ lặn. Gia đình ông Hai Sến có con, rể đều cùng làm thợ lặn kiếm sống bằng việc vệ sinh tàu cá, lặn mò phế liệu cứu hộ tàu bị nạn.

Gia đình Hai Sến trở thành chỗ dựa cho bà con ở Đất Mũi khi gặp nạn trên biển, trên sông. Khi có người xấu số đuối nước, cha con ông Hai Sến sẵn lòng giúp đỡ, tìm xác nhưng quyết không lấy tiền. Có người nài nỉ không được, chở vài chục ký gạo để trước nhà gọi là một chút tri ân...

Mù mịt đáy sông

Vì sao các con trai, rể và cháu nội, ngoại đều chọn nghề thợ lặn như định mệnh? Ông Năm Thợ Lặn nói: “Không kiếm sống được trên bờ đành lặn xuống sông mò tìm miếng ăn. Mưu sinh dưới đáy sông được chăng, hay chớ, mịt mờ như cuộc đời cha con tôi”.

Ông Hai Sến nhớ lại:

Khoảng năm 1990, trong một lần lặn tìm tàu chìm, ông bị “ép nước” đau đầu, phải lên tàu nằm nghỉ giữa chừng nhưng đau đầu dữ dội. Tai ù, mắt hoa rồi ngất lịm. Bà Trần Thị Thủy- vợ ông Hai Sến kể: “Sau lần đó, anh Hai Sến phải chữa trị mấy tháng trời ở Sài Gòn. Các bác sĩ cho biết do bị thiếu ô- xy lên não vì áp suất nước khi lặn quá sâu. Rồi thằng Quân (con ông Sến) cũng bị thủng màng nhĩ, rối loạn tâm thần”.

Bà Thủy không thể nhớ hết có bao nhiêu người bị thần kinh, tàn phế, phải nuôi suốt đời vì trót sinh nghề từ nghiệp. Bà nhẩm tính, cả bên vợ bên chồng có đến hơn 20 gia đình làm nghề lặn. “Không biết chữ chỉ có mấy đứa nhỏ sau này biết đọc”- bà Thủy nói.

Trong ngôi nhà của ông Năm Thợ Lặn treo rất nhiều giấy khen ông và con cháu tham gia Hội Chữ thập đỏ, tham gia cứu người, tìm kiếm cứu nạn. Ông Năm kể: “Hồi bão số 5 (năm 1997), cha con tôi đi vớt tàu chìm, vớt xác người suốt ngày. Rất may, mấy năm nay, không có bão lớn, cha con tôi đỡ cực”.

Chiều tà, mặt trời dát trên mặt nước chảy ra cửa biển Sông Đốc một màu vàng rực, óng ánh. Nước sông khi lớn khi ròng, khi trong khi đục, nhưng người làm thợ lặn cả đời cứ đói nghèo quanh năm. Nghe họ kể mới hiểu tại sao nghề lặn thuê cứ cha truyền con nối, anh em thân tộc kết đoàn đi lặn chung: “Nghề này bạc bẽo lắm, ai không đất cát, vốn liếng mới mang nghề này vào thân”- bà Hà Thị Lượm vợ ông Năm mắt nhìn ra bến sông đúc kết.

Các con cháu của bà sau một ngày lặn hụp dưới nước để kiếm sống trở về gia đình.

Ông Năm có 3 người con trai và mấy rể đều làm nghề thợ lặn. Rồi cháu nội, cháu ngoại cũng theo cha mẹ chúng lặn từ nhỏ, phụ cha mẹ kiếm sống. Chủ tàu các cửa biển thuê thợ lặn vệ sinh tàu, tháo lắp chân vịt. Những ngày tàu ra biển, thợ lặn lặn xuống đáy sông tìm kiếm phế liệu mưu sinh qua ngày.

Theo Báo Tiền Phong

MỚI NHẤT
Giới trẻ mong được nghỉ hưu sớm
Giới trẻ mong được nghỉ hưu sớm

(Dân trí) - Báo cáo mới nhất của HSBC cho thấy, hầu hết những người thuộc thế hệ trẻ (những người sinh trong giai đoạn từ 1980 đến 1997) có cái nhìn thiếu thực tế về tương lai hưu trí của bản thân.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 08:59

Tránh bị đói nghèo vì gánh nặng chi phí y tế
Tránh bị đói nghèo vì gánh nặng chi phí y tế

Từ 1/6, viện phí đối với người không có bảo hiểm y tế cũng sẽ tăng bằng mức người có bảo hiểm y tế.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 08:31

10 sự thật có thể thay đổi cuộc đời bạn
10 sự thật có thể thay đổi cuộc đời bạn

Bạn có thể đạt được những điều tuyệt vời nếu biết tập trung vào đúng thứ.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 08:00

Bị mất sức lao động 61%, có được nghỉ hưu sớm?
Bị mất sức lao động 61%, có được nghỉ hưu sớm?

Tôi sinh ngày 1/5/1966, được chốt sổ BHXH với thời gian đóng 25 năm 7 tháng, là lao động làm việc trong điều kiện bình thường. Xin hỏi, tôi đã đủ tuổi đi giám định sức khỏe để nghỉ hưu sớm chưa? Trường hợp tôi mất sức lao động 61% thì có được nghỉ hưu sớm không? Người hỏi Phùng Xuân Hồng - Vĩnh Phúc.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 07:14

Không đồng loạt tăng giá viện phí với người không có BHYT từ 1/6
Không đồng loạt tăng giá viện phí với người không có BHYT từ 1/6

Theo Bộ Y tế, mức giá tối đa dịch vụ khám chữa bệnh không thuộc phạm vi thanh toán của quỹ BHYT tại các cơ sở y tế công lập quy định tại Thông tư số 02/2017/TT-BYT sẽ không áp dụng đồng loạt từ 1/6/2017 cho tất cả các bệnh viện trên toàn quốc...

Thứ bảy, 29/04/2017 - 07:30

Lao động chỉ là một công đoạn trong tự động hóa
Lao động chỉ là một công đoạn trong tự động hóa

Vài năm trở lại đây, trong ngành sản xuất điện tử, hầu hết lao động chỉ đứng ở vị trí là một công đoạn của dây chuyền tự động hóa.

Thứ bảy, 29/04/2017 - 07:22

Cách làm việc với đồng nghiệp không hợp tác
Cách làm việc với đồng nghiệp không hợp tác

Những cá nhân bất hợp tác trong nhóm không chỉ làm mọi người khó chịu mà còn ảnh hưởng xấu đến năng suất của cả nhóm.

Thứ bảy, 29/04/2017 - 07:09

Tham gia BHYT 5 năm liên tục sẽ được hoàn lại tiền khám chữa bệnh
Tham gia BHYT 5 năm liên tục sẽ được hoàn lại tiền khám chữa bệnh

Tính đến năm 2015, bà Hoàng Thị Yến (Hà Nội) đóng BHXH, BHYT được 5 năm liên tục. Năm 2016, bà phải nằm viện điều trị nhiều lần, tổng giá trị hoá đơn thanh toán vượt 6 tháng lương cơ sở.

Thứ bảy, 29/04/2017 - 07:04

Ra mắt Phiên bản mới Cổng thông tin điện tử về BHXH, BHTN, BHYT
Ra mắt Phiên bản mới Cổng thông tin điện tử về BHXH, BHTN, BHYT

(Dân trí) - Chiều 28/4, tại Hà Nội, Bảo hiểm xã hội VN tổ chức khai trương Cổng thông tin điện tử BHXH - Phiên bản nâng cấp. Đây là kênh thông tin chính thống, cung cấp các thông tin cập nhật về an sinh xã hội trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.

Thứ sáu, 28/04/2017 - 02:55

Sự thật bất ngờ về 7 cách làm việc hiệu quả
Sự thật bất ngờ về 7 cách làm việc hiệu quả

Có một sự thật về cách làm việc hiệu quả mà chúng ta nên biết, đó là mỗi chúng ta có những cách riêng để đạt được nó.

Thứ sáu, 28/04/2017 - 01:36

Báo điện tử Dân trí tuyển phóng viên đối ngoại/biên dịch viên quốc tế
Báo điện tử Dân trí tuyển phóng viên đối ngoại/biên dịch viên quốc tế

(Dân trí) - Báo điện tử Dân trí, một trong những tờ báo mạng có lượng truy cập hàng đầu Việt Nam, cần tuyển phóng viên đối ngoại/biên dịch viên quốc tế.

Thứ sáu, 28/04/2017 - 11:18

Một trong những người đánh máy chữ cuối cùng ở Myanmar
Một trong những người đánh máy chữ cuối cùng ở Myanmar

Nếu có dịp đi qua khu chợ trung tâm thành phố Yangon, Myanmar, bạn vẫn có thể nghe được những tiếng tạch tạch thân quen của máy đánh chữ.

Thứ sáu, 28/04/2017 - 07:02

ĐÁNG QUAN TÂM
Những loại bảo hiểm doanh nghiệp phải đóng cho người lao động
Những loại bảo hiểm doanh nghiệp phải đóng cho người lao động

Ông Nguyễn Công Tú (TP. Hà Nội) hỏi: Hộ kinh doanh gia đình tôi vừa chuyển đổi thành Công ty. Nay Công ty muốn đóng bảo hiểm cho khoảng 50 nhân viên thì thủ tục đăng ký như thế nào, phải đóng những loại bảo hiểm nào?

Thứ sáu, 28/04/2017 - 06:36

Gần 1.000 công nhân đình công vì bị “ăn bớt” số ngày nghỉ dịp 30/4 và 1/5
Gần 1.000 công nhân đình công vì bị “ăn bớt” số ngày nghỉ dịp 30/4 và 1/5

(Dân trí) - Không được nghỉ đủ số ngày nghỉ lễ dịp 30/4 và 1/5 sắp đến, gần 1.000 công nhân công ty TNHH Antonia (Ninh Bình) đồng loạt nghỉ việc đòi quyền lợi. Sau một ngày nghỉ việc, số công nhân này đã làm việc trở lại khi được công ty lắng nghe ý kiến và cho nghỉ đủ số ngày nghỉ.

Thứ sáu, 28/04/2017 - 06:27

Nghệ thuật đáp lại lời khen
Nghệ thuật đáp lại lời khen

Được khen ai chẳng thích, nhưng đáp lại những lời khen đó sao cho lịch sự thì không phải ai cũng biết.

Thứ năm, 27/04/2017 - 02:13

Thu nhập ổn định từ nghề giúp việc ở Singapore
Thu nhập ổn định từ nghề giúp việc ở Singapore

Làm nên Singapore hoa lệ có sự đóng góp của hàng trăm nghìn lao động chân tay, trong đó bao gồm khoảng 200.000 người giúp việc.

Thứ năm, 27/04/2017 - 07:10

53 tuổi, đã đủ điều kiện hưởng lương hưu?
53 tuổi, đã đủ điều kiện hưởng lương hưu?

Bà Nguyễn Thị Tám năm nay 53 tuổi, đóng BHXH tại BHXH TP. HCM, năm 2006 chốt sổ BHXH bảo lưu thời gian đóng BHXH là 21 năm 11 tháng. Nếu bà Tám giám định sức khỏe bị suy giảm 61% để nghỉ hưu trước tuổi thì lương hưu hàng tháng là bao nhiêu? Nếu bà đủ 55 tuổi thì lương hưu  hàng tháng là bao nhiêu?

Thứ năm, 27/04/2017 - 06:58

Lương cơ sở làm “nền” tính toán chi phí cho nhiều chính sách
Lương cơ sở làm “nền” tính toán chi phí cho nhiều chính sách

(Dân trí) - Từ ngày 1/7, mức lương cơ sở sẽ tăng từ 1.210.000 đồng lên 1.300.000 đồng. Nhưng không chỉ dùng để tính lương cho công chức và viên chức, lương cơ sở còn làm “nền” xây dựng chế độ đãi ngộ, chi trả, khen thưởng của nhiều chính sách an sinh xã hội khác.

Thứ năm, 27/04/2017 - 06:08

Từ 1/7: Lương cơ sở chính thức tăng lên 1.300.000 đồng
Từ 1/7: Lương cơ sở chính thức tăng lên 1.300.000 đồng

(Dân trí) - Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vừa ký ban hành Nghị định 47/2017/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Theo đó, từ ngày 1/7/2017 mức lương cơ sở tăng từ 1.210.000 đồng lên 1.300.000 đồng/tháng.

Thứ năm, 27/04/2017 - 06:05

Thị trường nhân lực đầu năm 2017: 5 ngành nghề tăng trưởng nhanh
Thị trường nhân lực đầu năm 2017: 5 ngành nghề tăng trưởng nhanh

VietnamWorks , công ty tuyển dụng trực tuyến trong nhóm lớn nhất tại Việt Nam, thuộc tập đoàn Navigos Group hôm nay (26/4) phát hành báo cáo thị trường tuyển dụng quý 1/2017 bao gồm nhu cầu tuyển dụng và nguồn cung lao động.

Thứ tư, 26/04/2017 - 05:07

Muốn thành công, hãy "đến gần" 6 người này
Muốn thành công, hãy "đến gần" 6 người này

Những doanh nhân thành đạt có lẽ đều hiểu rằng một phần thành công của họ đến từ những người bạn, cộng sự hoặc đối tác xung quanh.

Thứ tư, 26/04/2017 - 04:10

Thanh tra toàn diện sẽ phát hiện nhiều nơi có "cả họ làm quan"
Thanh tra toàn diện sẽ phát hiện nhiều nơi có "cả họ làm quan"

Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh cho rằng, nếu thanh tra đồng bộ, toàn diện thì sẽ phát hiện nhiều nơi có hiện tượng "cả họ làm quan".

Thứ tư, 26/04/2017 - 04:05

Sẽ công bố 50 doanh nghiệp có số nợ bảo hiểm xã hội “khủng”
Sẽ công bố 50 doanh nghiệp có số nợ bảo hiểm xã hội “khủng”

(Dân trí) - Theo ông Phạm Lương Sơn - Phó Tổng giám đốc BHXH VN, cơ quan này sẽ công bố đợt đầu khoảng 50 doanh nghiệp nợ BHXH. Đây là giải pháp để hạn chế tình trạng vi phạm quyền lợi BHXH của người lao động.

Thứ tư, 26/04/2017 - 04:04

Tình trạng chênh lệch cung - cầu trên thị trường lao động Hàn Quốc
Tình trạng chênh lệch cung - cầu trên thị trường lao động Hàn Quốc

Số cử nhân đại học không có việc làm tại Hàn Quốc trong Quý I/2017 là gần 550.000 người, mức cao kỷ lục từ trước tới nay do chênh lệch cung-cầu trong thị trường việc làm.

Thứ tư, 26/04/2017 - 04:03