Thanh Hóa:

Thờ tranh- nét văn hóa độc đáo của người Dao

Dân trí Tục thờ tranh được đồng bào Dao xứ Thanh nói riêng, cả nước nói chung được bảo tồn từ bao đời nay và tạo nên nét văn hóa riêng biệt, đặc sắc. Đặc biệt trong lễ Cấp sắc, Tết nhảy, tạ mả, đám ma…đều phải có bộ tranh thờ, treo ở nơi trang trọng trong nhà để tổ chức nghi lễ.

Tranh được vẽ bởi người có uy tín

Điều làm nên cốt lõi, giá trị văn hóa tinh thần của người Dao chính là những bộ tranh, nếu không có tranh thờ thì đồng bào Dao không thể tổ chức bất cứ nghi lễ nào.

Người duy nhất ở Thanh Hóa biết vẽ tranh thờ của đồng bào Dao chính là “nghệ nhân” Triệu Hùng Cường (xã Cẩm Liên, huyện Cẩm Thủy).

Hôm tôi đến, ông Cường đang hoàn thành bộ tranh cho khách. Căn phòng nhỏ với 2 bộ bàn ghế để đồ dùng vẽ tranh, trên tường treo rất nhiều bộ tranh theo lối vẽ dân gian, màu sắc sặc sỡ. Ông giới thiệu đó chính là những bộ tranh thờ cúng quan trọng trong thực hiện nghi lễ của đồng bào Dao, mà nếu không có thì “chịu” không làm gì được.

Người vẽ tranh thờ của người Dao phải là người có uy tín.

Ông cho biết thêm, hiện nay người biết vẽ tranh thờ trong đồng bào Dao không chỉ riêng Thanh Hóa mà các tỉnh khác khá hiếm, từ xưa đến nay đồng bào Dao Quần chẹt Thanh Hóa đều phải lặn lội ra các tỉnh Thái Nguyên, Hà Đông để tìm thầy vẽ tranh, đi lại vất vả, nhiều khi lại bị lỡ việc tổ chức lễ bởi thầy vẽ không xong.

Theo quan niệm của người Dao, không phải ai biết vẽ tranh, vẽ đẹp là đồng bào Dao mua tranh về để treo, mà bức tranh ấy phải là những người thầy có uy tín, được đồng bào Dao tín nhiệm, tin tưởng mới mời vẽ tranh. Bởi bộ tranh thể hiện sự trang trọng, uy tín và mang lại may mắn cho gia chủ.

Cùng với năng khiếu bẩm sinh về hội họa cùng mong mỏi lưu giữ nét văn hóa độc đáo của người Dao Thanh Hóa, ông Cường đã lặn lội từ Thanh Hóa về Đại Từ, Thái Nguyên gặp người Thầy cùng họ Triệu để xin truyền nghề và được đồng ý. Đến nay ông đã học và vẽ tranh được 10 năm.

Tranh thờ tồn tại trong nghi lễ người Dao có từ rất lâu đời, tranh thờ vẽ xong phải làm lễ khai quang, rồi cất đi bao giờ có việc mới đem ra treo, cho nên hiện nay trong gia đình người Dao Quần chẹt Thanh Hóa còn giữ những bộ tranh hàng trăm năm. Mỗi gia đình người Dao có ít nhất một bộ tranh thờ.

Không thể thiếu trong ngày lễ trọng đại

Theo ông Cường, đồng bào Dao quan niệm tranh chính là cái hồn làm nên phong tục, tập quán của đồng bào Dao. Nếu thiếu đi những bức tranh thờ cúng là đồng bào Dao không thể thực hiện được những nghi thức trong lễ, tết như Cấp Sắc, Tết Nhảy, tạ mả, đám ma tươi, đám ma khô… và chúng tôi đều gọi ông Cường chính là “nghệ nhân dân gian” và mong muốn nghề vẽ tranh nếu được các cấp, các ngành quan tâm sẽ là vốn văn hóa truyền thống đáng quý của đồng bào Dao.

Những bức tranh thể hiện quan niệm của người Dao về vũ trụ, triết lý và mối quan hệ giữa cuộc sống với con người và vạn vật.

Những bức tranh thể hiện quan niệm của người Dao về vũ trụ, triết lý và mối quan hệ giữa cuộc sống với con người và vạn vật. Trong đó bảo trợ cuộc sống của con người là 3 vị thần (còn gọi là Tam thanh) gồm: nguyên thủy thiên tôn - Ngọc thanh (thần cai quản trên trời); Linh bảo thiên tôn - Thượng thanh (thần cai quản trần gian); đạo đức thiên tôn – thái thanh (thần cai quản âm phủ).

Trong 3 vị này, Ngọc thanh có vị trí cao hơn cả, 3 vị này có khi được vẽ độc lập ở từng bức ttranh, nhưng cũng có khi được vẽ chung hoặc vẽ cùng các vị thần linh khác. Tam thanh luôn giữ vị trí trung tâm trong các bộ tranh người Dao.

Chất liệu sử dụng vẽ tranh là tấm giấy dó tùy theo kích cỡ bức tranh, sau đó dùng keo da trâu (da trâu khô nấu lên thành keo) làm chất kết dính, đồng thời keo da trâu pha với nước hòa cùng bột màu để vẽ tranh, tranh giữ được màu sắc tươi tắn mà không phai. Màu sắc mỗi bức vẽ tùy thuộc vào chủ đề hay nhân vật mà đưa ra những gam màu có đặc thù tương ứng.

Màu chủ đạo trong tranh là xanh, đỏ, tím, vàng, trắng, đen. Trong các bức tranh vẽ thần linh đều có vẻ mặt khác nhau, từng vị thần đều có nét uy vũ riêng biệt trên nền hào quang.

Trong số bộ tranh trong nghi lễ thờ cúng của đồng bào Dao, thì bộ Tam thanh đại đường rất quan trọng, cái hồn cốt trong thực hiện nghi lễ Cấp sắc, Tết nhảy, tạ mả, đám ma….

Bộ tranh Tam thanh đại đường gồm 17 bức, trong đó có 12 bức to, 4 bức nhỏ gọi là Tứ phủ và 1 bức binh lính gồm 120 quân, hoàn thiện bộ tranh phải mất mất 40 ngày. Mỗi bộ tranh Tam thanh đại đường có giá 14-15 triệu đồng; bộ tranh khác có giá từ 4- 5 triệu đồng.

 Với ông Cường vẽ tranh không chỉ là năng khiếu mà còn cần sự chăm chỉ, miệt mài và tình yêu nghề, nhằm mong muốn giữ gìn bản sắc văn hóa người Dao. Tranh của ông không chỉ được đồng bào Dao Thanh Hóa đón nhận mà các tỉnh Thái Nguyên, Yên Bái, Sơn La…cũng mời ông vẽ tranh.

Vào mỗi dịp lễ, tết, các bức tranh cúng thường theo kín trên vách nhà được thế hệ trước giảng giải cho thế hệ sau. Vì thế tục thờ tranh dân gian được người Dao bảo tồn từ đời này qua đời khác tạo nên nét đẹp văn hóa riêng biệt. Tranh thờ của người Dao không chỉ là tín ngưỡng mà còn là niềm tin, là cách lý giải của con người về vũ trụ. Việc vẽ tranh thờ và sử dụng tranh thờ là một nét đẹp văn hóa tâm linh độc đáo trong đời sống tin thần của đồng bào Dao.

Bình Minh

MỚI NHẤT
Vạn người “rồng rắn” trẩy hội Đống Đa, uống nước giếng cổ cầu may
Vạn người “rồng rắn” trẩy hội Đống Đa, uống nước giếng cổ cầu may

(Dân trí) - Dòng người nô nức “rồng rắn” từ khắp nơi đổ về Bảo tàng vua Quang Trung (huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định) vui hội Đống Đa.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 11:50

Hàng ngàn lượt du khách tới Đền thờ Hoàng đế Quang Trung ngày đầu xuân
Hàng ngàn lượt du khách tới Đền thờ Hoàng đế Quang Trung ngày đầu xuân

(Dân trí) - Trong những ngày đầu xuân Kỷ Hợi 2019, hàng ngàn lượt du khách; trong đó có cả khách nước ngoài đã đến Đền thờ Hoàng đế Quang Trung trên núi Dũng Quyết (phường Trung Đô, TP Vinh) để dâng hương cầu chúc năm mới bình an.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 11:10

Tình mẫu tử đầy xúc động của “huyền thoại bong bóng” Fan Yang với người mẹ gốc Việt
Tình mẫu tử đầy xúc động của “huyền thoại bong bóng” Fan Yang với người mẹ gốc Việt

(Dân trí) - Là một “huyền thoại bong bóng” nổi danh khắp toàn cầu nhưng ít ai biết Fan Yang lại có nguồn gốc Việt Nam. Cách đây nhiều năm, anh đã tìm mọi cách để đưa mẹ của mình trở lại Việt Nam sinh sống.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 10:55

NSND Tự Long đọc vè hài hước chúc Tết Kỷ Hợi độc giả Dân trí
NSND Tự Long đọc vè hài hước chúc Tết Kỷ Hợi độc giả Dân trí

(Dân trí) - NSND Tự Long cùng các Táo đọc vè chúc Tết độc giá Dân trí nhân dịp năm mới Kỷ Hợi.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 09:56

Diva Hồng Nhung: “Tết tuổi thơ tôi là bà nội, hoa violet, là pháo...”
Diva Hồng Nhung: “Tết tuổi thơ tôi là bà nội, hoa violet, là pháo...”

(Dân trí) - Sống ở Sài Gòn nhưng “Bống” Hồng Nhung vẫn nhớ đậm nét cái Tết cổ truyền miền Bắc. Chị chia sẻ, hai con- bé Tôm và bé Tép cũng rất háo hức chuẩn bị và mong ngóng mặc áo dài, gói bánh chưng và... nhận lì xì.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 06:04

Được tặng vàng ròng vì lòng trung thực
Được tặng vàng ròng vì lòng trung thực

(Dân trí) - Một thanh niên đã được tặng thưởng vàng ròng vì sự trung thực hiếm thấy sau khi đem trả tất cả những đồng tiền vàng và thỏi vàng gửi nhầm tới nhà mình.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 05:46

Chiếc bình gốm bị lãng quên 20 năm được trả giá “siêu khủng”
Chiếc bình gốm bị lãng quên 20 năm được trả giá “siêu khủng”

(Dân trí) - Một chiếc bình gốm đã bị lãng quên trong hơn 20 năm. Mới đây, khi được đem ra rao bán, chiếc bình đã được trả giá tương đương 18 tỷ đồng.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 03:00

Khai mạc Lễ hội Xuân chùa Keo năm 2019
Khai mạc Lễ hội Xuân chùa Keo năm 2019

(Dân trí) - Sáng ngày 8/2 (mùng 4 Tết), Lễ hội Xuân  chùa Keo năm 2019 đã được khai mạc. Đông đảo du khách thập phương đã hành hương đến đây ngoài việc lễ Phật, lễ Thánh còn cầu xin tài, lộc và chiêm ngưỡng công trình kiến trúc độc đáo với tuổi đời gần 400 năm.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 10:49

Tại sao Châu Tinh Trì lựa chọn nữ diễn viên vô danh cho “Tân vua hài kịch”?
Tại sao Châu Tinh Trì lựa chọn nữ diễn viên vô danh cho “Tân vua hài kịch”?

(Dân trí) - Thực hiện lại một bộ phim đã được công chúng rất yêu thích luôn là một bước đi nhiều mạo hiểm. Nhưng “vua hài” Châu Tinh Trì chưa bao giờ là người ngại thử thách.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 02:16

Lắng lại trước bức tranh cát “xin đừng quá muộn màng”
Lắng lại trước bức tranh cát “xin đừng quá muộn màng”

(Dân trí) - Khi con cái trưởng thành và sống hết mình với đam mê, gặt hái được những thành công của riêng mình, họ có thể trở nên quá hăng say mà quên mất rằng thời gian vụt trôi nhanh và cha mẹ cũng già đi nhanh chóng.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 01:53

10 điều làm nên niềm vui ngày Tết
10 điều làm nên niềm vui ngày Tết

(Dân trí) - Năm mới là thời điểm của niềm vui dành cho tất cả mọi người. Vì có 10 điều này mà ai ai, từ người già tới trẻ nhỏ, cũng tìm được niềm vui cho mình trong ngày Tết.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 01:21

Vẻ đẹp của những con tem tưng bừng đón năm Kỷ Hợi
Vẻ đẹp của những con tem tưng bừng đón năm Kỷ Hợi

(Dân trí) - Đồng loạt các hãng bưu điện tại nhiều quốc gia trên thế giới đã tung ra những con tem chào đón năm Kỷ Hợi.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 09:22

ĐÁNG QUAN TÂM
Vũ điệu khiến bạn vừa mỉm cười vừa xúc động
Vũ điệu khiến bạn vừa mỉm cười vừa xúc động

(Dân trí) - Bạn sẽ đi từ ngỡ ngàng thán phục, mỉm cười thích thú tới xúc động rưng rưng khi xem tiết mục biểu diễn đẳng cấp này.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:28

Người Việt đang có những ngộ nhận nào về tục xin chữ đầu năm?
Người Việt đang có những ngộ nhận nào về tục xin chữ đầu năm?

(Dân trí) - Truyền thống xin chữ đầu xuân về treo trong nhà để cầu may mắn, hạnh phúc… là một nét văn hoá đã tồn tại khá lâu. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn rất nhiều ngộ nhận về nét văn hoá này.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:24

Choáng ngợp với vẻ đẹp và giọng hát thiên thần của nữ ca sĩ 18 tuổi
Choáng ngợp với vẻ đẹp và giọng hát thiên thần của nữ ca sĩ 18 tuổi

(Dân trí) - Từng tranh tài tại Tìm kiếm Tài năng Mỹ 2010, khi ấy Jackie Evancho mới 10 tuổi, cô bé dừng chân ở ngôi vị Á quân. Giờ đây, Jackie đã là một cô gái 18 tuổi xinh đẹp, sở hữu giọng hát thiên thần.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:14

Đầu Xuân, người dân nô nức đi Lễ cầu may, rước "lộc" về nhà
Đầu Xuân, người dân nô nức đi Lễ cầu may, rước "lộc" về nhà

(Dân trí) - Lễ hội truyền thống chợ đình Bích La (tỉnh Quảng Trị) được tổ chức một lần duy nhất trong năm, vào đêm mùng 2 Tết Nguyên đán để người dân vui chơi, cầu mong sự may mắn đến trong năm mới, mong mưa thuận gió hòa.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 03:18

Bị chê tả tơi, nhiều câu thoại hài hước của Táo Quân 2019 vẫn gây sốt
Bị chê tả tơi, nhiều câu thoại hài hước của Táo Quân 2019 vẫn gây sốt

(Dân trí) - Mặc dù bị chê tả tơi ngay sau khi phát sóng vì nhạt nhẽo và lồng quảng cáo thô thiển nhưng những câu nói đầy sự hài hước mà thâm thuý của Táo Quân vẫn được dân mạng truyền miệng nhau “chóng mặt”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 03:08

“Hết hồn” với tiết mục tự giải thoát khi bị khóa chặt chân tay
“Hết hồn” với tiết mục tự giải thoát khi bị khóa chặt chân tay

(Dân trí) - Vừa kịp mở khóa đúng lúc bẫy sập xuống, tên bắn ra và lửa bùng lên, tiết mục nguy hiểm của Cosentino nhận được sự cổ vũ mạnh mẽ.

Thứ năm, 07/02/2019 - 02:00

Ca sĩ Ngọc Khuê: “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn”
Ca sĩ Ngọc Khuê: “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn”

(Dân trí) - “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn. Tự do đúng kiểu “Làm những gì mình thích”. Tất cả mọi chuyện từ tự lái xe, chăm sóc nhà cửa, cây cối, chăm con... tôi đều một mình làm và thấy rất ổn”, Ngọc Khuê trải lòng.

Thứ năm, 07/02/2019 - 12:53

Nét đẹp làng Thái cổ ở Mường Đán
Nét đẹp làng Thái cổ ở Mường Đán

(Dân trí) - Mường Đán, xã Hạnh Dịch, huyện biên giới Quế Phong (Nghệ An) có từ vài trăm năm trước. Cho đến nay, dù đã có nhiều thay đổi so với xưa kia nhưng ngôi làng này vẫn giữ được những nét đẹp đặc trưng của người Thái cổ.

Thứ năm, 07/02/2019 - 10:18

50 chi tiết “tỉ mỉ” thú vị về ngày Tết
50 chi tiết “tỉ mỉ” thú vị về ngày Tết

(Dân trí) - Cùng “nhâm nhi” thưởng thức những điều bé nhỏ thú vị về ngày Tết.

Thứ năm, 07/02/2019 - 09:59

Đón năm Kỷ Hợi, ấm áp ngắm nhìn những bức ảnh chụp lợn con
Đón năm Kỷ Hợi, ấm áp ngắm nhìn những bức ảnh chụp lợn con

(Dân trí) - Con lợn (hay con heo) là loài vật gắn bó lâu đời với con người. Xung quanh loài vật này có nhiều câu chuyện trong đời sống văn hóa đại chúng.

Thứ năm, 07/02/2019 - 07:24

BTV Ngọc Trinh VTV: “Bạn thân tôi Tết nào cũng vùi đầu rửa bát 9 bữa cỗ”
BTV Ngọc Trinh VTV: “Bạn thân tôi Tết nào cũng vùi đầu rửa bát 9 bữa cỗ”

(Dân trí) - BTV Ngọc Trinh chia sẻ, chưa bao giờ rủ được bạn thân của mình đi chơi Tết vì năm nào cô ấy cũng bận rộn đến phát “hoảng” với “bãi chiến trường” sau gần chục mâm cỗ. Ngọc Trinh cho rằng: “Tốn quá nhiều thời gian vào việc rửa bát thì hơi hoài phí tuổi thanh xuân”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 06:08

“Thần bài” Shin Lim đứng trước vận hội trở thành “quán quân của quán quân”
“Thần bài” Shin Lim đứng trước vận hội trở thành “quán quân của quán quân”

(Dân trí) - Đã vô địch Tìm kiếm Tài năng Mỹ 2018, giờ đây, Shin Lim lại đứng trước cơ hội vô địch tìm kiếm tài năng quốc tế, phiên bản “quán quân của những quán quân”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 05:59