Người Việt đang có những ngộ nhận nào về tục xin chữ đầu năm?

Dân trí Truyền thống xin chữ đầu xuân về treo trong nhà để cầu may mắn, hạnh phúc… là một nét văn hoá đã tồn tại khá lâu. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn rất nhiều ngộ nhận về nét văn hoá này.
>>Khai mạc hội chữ xuân Kỷ Hợi 2019
>>Ông đồ sẽ bị đuổi khỏi Hội chữ Xuân nếu có ứng xử không đẹp
>>Tái hiện cảnh sĩ tử lều chõng đi thi trong Hội chữ Xuân 2018

TS Phạm Văn Ánh- Viện Văn học Việt Nam, Trưởng ban Khảo tuyển hội chữ Xuân - Văn Miếu Quốc Tử Giám đã trao đổi với phóng viên xung quanh câu chuyện này.

Pham Quang Anh.jpg

TS Phạm Văn Anh chia sẻ về những ngộ nhận trong xin chữ đầu xuân. Ảnh: Tùng Long.

Là người nghiên cứu về văn học trung đại lại có nhiều năm tham gia giảng dạy thư pháp cũng như làm Trưởng ban khảo tuyển hội chữ Xuân ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám, ông có thể chia sẻ gì về văn hoá xin chữ đầu xuân của ngày xưa?

Bây giờ, chúng ta thấy ông đồ ngồi ở vỉa hè liền gọi đó là văn hoá truyền thống là một quan niệm lầm lẫn rất lớn. Ngày xưa các cụ có hai kiểu xin chữ, một là xin chữ, hai là xin nghĩa.

Người ta sẽ đến gặp những người có sự tu dưỡng về văn từ, nhất là những nhà khoa bảng để xin nghĩa sau đó mới đem cái nghĩa đó đến nhờ người hay chữ viết hộ.

Ví dụ, khi làng xây xong một cái đình, các ông sắc mục trong làng sẽ sắm một cái lễ đến nhờ người đức cao vọng trọng hiểu về chữ nghĩa văn chương để cho nghĩa. Nếu người đó viết tốt thì có thể họ cho chữ luôn còn nếu không thì mang cái nghĩa đó đến một ông chữ tốt để nhờ họ viết chữ cho.

Nhà khoa bảng họ không ra vỉa hè để cho chữ. Hình ảnh của ông đồ trong thơ của cụ Vũ Đình Liên là ông đồ của thời mạt vận. Ông đồ đó không phải là người khoa bảng mà chỉ là người biết chữ thôi.

Và hình tượng này tồn tại rất phổ biến hồi đầu thế kỷ ở chợ Hà Đông. Cứ nghĩ rằng ra vỉa hè xin chữ là một nét văn hoá truyền thống là một cách hiểu rất sai lầm.

Vậy theo ông, ngày nay người dân thường vướng phải những ngộ nhận nào trong việc xin chữ?

Người Việt ta hiện nay trăm hoa đua nở, không ai giống ai. Có những người muốn hiện thực hoá ước mơ của mình bằng con chữ và họ nghĩ rằng chữ nho có gì đó rất linh dị.

Cho nên họ phải hiện thực hoá ước mơ - khát vọng đó ra bằng chữ nho, chữ Hán để có tính thiêng. Họ nghĩ thể hiện ra như vậy thì ước mơ sẽ thành hiện thực. Chúng tôi cho rằng, quan niệm đó không hoàn toàn đúng đắn.

thu-phap-4-1548819522009.jpg

"Muốn ước vọng chính đáng thành hiện thực thì chúng ta phải dụng công, nỗ lực, đầu tư công sức, tài chính, thời gian… mới gặt hái được kết quả", TS Phạm Văn Anh nói.

Chúng ta có thể viết lên một ước vọng nào đó của mình nhưng chúng ta treo lên để tâm niệm đó là ước vọng chính đáng. Và muốn ước vọng chính đáng đó thành hiện thực thì chúng ta phải dụng công, nỗ lực, đầu tư công sức, tài chính, thời gian… mới gặt hái được kết quả. Còn nếu chúng ta nghĩ chỉ cần viết ra những ước vọng đó treo lên tưởng rồi chờ nó thành hiện thực thì đương nhiên là rất sai lầm.

Có phải những ông đồ già cho chữ thì sẽ tốt hơn những ông đồ trẻ?

Một bộ phận lớn công chúng hiện nay không có khả năng thẩm định được chất lượng viết vì thế họ nghĩ rằng, ông đồ phải có tuổi tác, râu tóc phải bạc phơ, gương mặt phải cổ xưa… cho chữ mới là tốt.

Mọi người cứ nghĩ những người có tuổi tác như vậy là những người có một thời gian tích luỹ lâu dài về vốn chữ nghĩa cũng như khả năng thực hành thư pháp. Trên thực tế thì hoàn toàn không phải như vậy.

Chúng ta biết rằng, lịch sử của chúng ta có một quãng thời gian đứt gãy về mặt văn tự để biến từ loại hình Hán - Nôm qua loại hình văn tự Quốc ngữ.

Ví dụ, chúng ta thấy một người khoảng 70 - 80 tuổi hiện nay thì họ sinh vào khoảng những năm 40 và trưởng thành khoảng những năm 60. Mà thập niên 60 lại không gắn với giai đoạn tồn tại của văn tự Hán – Nôm nữa.

Cho nên có rất nhiều người lớn tuổi công tác ở nhiều ngành nghề khác nhau khi nghỉ hưu mới có quỹ thời gian nhất định để đi tìm hiểu và học hỏi về văn tự Hán - Nôm.

Thực ra, trong đội ngữ biết về thư pháp Hán – Nôm hiện nay, có nhiều người có thời gian tu dưỡng khá dài nhưng cũng có một lượng không phải ít mới có điều kiện tiếp xúc, học tập và tu dưỡng trong quãng thời gian ngắn.

Trên thực tế chúng tôi tham gia vào khâu đào tạo thư pháp Hán – Nôm cũng có nhiều người trẻ nhưng đã vào học những lớp đó từ lâu. Nhưng cũng có những người tuy tuổi cao nhưng mới tham gia thôi.

Một số cây thư pháp hiện nay tuy họ trẻ về tuổi đời nhưng thời gian họ tiếp xúc với thư pháp Hán – Nôm đã trên 20 năm, có người còn 30 năm… trong khi tuổi đời của họ mới 50 tuổi thôi, thậm chí dưới.

Tuổi tác chỉ là một điều kiện thôi chứ tuổi không đồng nhất với tu dưỡng. Như chúng ta thấy việc học ngoại ngữ, mới có khoảng vài chục tuổi thôi nhưng họ nói rất tốt, có những người 60 – 70 tuổi nhưng họ không nói được tiếng nào cả. Chúng ta không nên đánh đồng tuổi tác với sự tu dưỡng và tích luỹ cá nhân.

Năm nay trong khảo tuyển, những gương mặt được chọn lại cơ bản là người trẻ. Một số người trẻ không tham gia vào khảo tuyển để xin viết chữ ở Hồ Văn – Văn Miếu – Quốc Tử Giám nhưng họ lại rất nhiệt tình gửi tác phẩm đến dự triển lãm.

Chúng tôi đánh giá những tác phẩm dự triển lãm mới khó bởi nó đòi hỏi tính nghệ thuật cao hơn. Năm nay, chúng tôi không lấy giải Nhất mà chỉ lấy giải Nhì, Ba và Khuyến khích. Mà những giải đó đa phần thuộc về người trẻ.

thu-phap-22-1548819521927.jpg

Người dân đi xin chữ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám dịp xuân Kỷ Hợi.

Theo ông, một ông đồ đủ điều kiện cho chữ phải hội tụ những yếu tố nào?

Nhu cầu của người xin chữ trong bối cảnh xã hội như hiện nay rất khó để đòi hỏi người ta phải am tường về chữ nghĩa, am tường về khả năng thưởng thức vì thư pháp không phải là thứ dễ thưởng thức chút nào.

Phải có điều kiện tiếp xúc, thậm chí phải học tập trong quãng thời gian nhất định. Tuy nhiên, cho dù họ nhất thời chưa có điều kiện thì khi xác định phục vụ công chúng thì bản thân người cho chữ nhất định phải có trình độ ở mức độ nào đó để tham mưu, giảng giải, tư vấn, hướng dẫn cho công chúng họ hiểu hơn.

Năm nay, tham gia viết chữ ở Hồ Văn – Văm Miếu – Quốc Tử Giám có 3 lớp đối tượng. Thứ nhất là những người đã tham gia khảo tuyển từ năm ngoái, đã đỗ và vẫn đang còn thời hạn. Thứ hai là những người có kinh nghiệm và tay viết tốt thì được mời đến dự hội.

Chỉ còn một số cây viết hoặc là trước đây chưa đạt yêu cầu, hoặc là chưa có điều kiện tham dự nên được lấy bổ sung. Và do yêu cầu ngày một nâng cao nên họ cũng phải nên cao trình độ để đáp ứng với mặt bằng nhất định.

Quá trình khảo tuyển, BTC sẽ tiến hành kiểm tra về văn phạm, tiếp đến kiểm tra về thư pháp. Trên cơ sở đó, thành viên hội đồng khảo tuyển sẽ chọn những người có đủ khả năng đáp ứng những nhu cầu của công chúng trong việc xin chữ - cho chữ.

Đầu xuân người ta nên xin những chữ gì thưa ông?

Đầu xuân người ta vẫn thường xin những điều đơn giản gắn với những ước vọng tốt đẹp. Ví dụ như: về hạnh phúc, sự thành đạt, trí tuệ… Còn nếu hướng đến nội dung để chơi thì nội dung chữ Hán rất phong phú.

Cảm ơn ông đã chia sẻ thông tin.

Hà Tùng Long

MỚI NHẤT
Tình mẫu tử đầy xúc động của “huyền thoại bong bóng” Fan Yang với người mẹ gốc Việt
Tình mẫu tử đầy xúc động của “huyền thoại bong bóng” Fan Yang với người mẹ gốc Việt

(Dân trí) - Là một “huyền thoại bong bóng” nổi danh khắp toàn cầu nhưng ít ai biết Fan Yang lại có nguồn gốc Việt Nam. Cách đây nhiều năm, anh đã tìm mọi cách để đưa mẹ của mình trở lại Việt Nam sinh sống.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 10:55

NSND Tự Long đọc vè hài hước chúc Tết Kỷ Hợi độc giả Dân trí
NSND Tự Long đọc vè hài hước chúc Tết Kỷ Hợi độc giả Dân trí

(Dân trí) - NSND Tự Long cùng các Táo đọc vè chúc Tết độc giá Dân trí nhân dịp năm mới Kỷ Hợi.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 09:56

Diva Hồng Nhung: “Tết tuổi thơ tôi là bà nội, hoa violet, là pháo...”
Diva Hồng Nhung: “Tết tuổi thơ tôi là bà nội, hoa violet, là pháo...”

(Dân trí) - Sống ở Sài Gòn nhưng “Bống” Hồng Nhung vẫn nhớ đậm nét cái Tết cổ truyền miền Bắc. Chị chia sẻ, hai con- bé Tôm và bé Tép cũng rất háo hức chuẩn bị và mong ngóng mặc áo dài, gói bánh chưng và... nhận lì xì.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 06:04

Được tặng vàng ròng vì lòng trung thực
Được tặng vàng ròng vì lòng trung thực

(Dân trí) - Một thanh niên đã được tặng thưởng vàng ròng vì sự trung thực hiếm thấy sau khi đem trả tất cả những đồng tiền vàng và thỏi vàng gửi nhầm tới nhà mình.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 05:46

Chiếc bình gốm bị lãng quên 20 năm được trả giá “siêu khủng”
Chiếc bình gốm bị lãng quên 20 năm được trả giá “siêu khủng”

(Dân trí) - Một chiếc bình gốm đã bị lãng quên trong hơn 20 năm. Mới đây, khi được đem ra rao bán, chiếc bình đã được trả giá tương đương 18 tỷ đồng.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 03:00

Khai mạc Lễ hội Xuân chùa Keo năm 2019
Khai mạc Lễ hội Xuân chùa Keo năm 2019

(Dân trí) - Sáng ngày 8/2 (mùng 4 Tết), Lễ hội Xuân  chùa Keo năm 2019 đã được khai mạc. Đông đảo du khách thập phương đã hành hương đến đây ngoài việc lễ Phật, lễ Thánh còn cầu xin tài, lộc và chiêm ngưỡng công trình kiến trúc độc đáo với tuổi đời gần 400 năm.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 10:49

Tại sao Châu Tinh Trì lựa chọn nữ diễn viên vô danh cho “Tân vua hài kịch”?
Tại sao Châu Tinh Trì lựa chọn nữ diễn viên vô danh cho “Tân vua hài kịch”?

(Dân trí) - Thực hiện lại một bộ phim đã được công chúng rất yêu thích luôn là một bước đi nhiều mạo hiểm. Nhưng “vua hài” Châu Tinh Trì chưa bao giờ là người ngại thử thách.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 02:16

Lắng lại trước bức tranh cát “xin đừng quá muộn màng”
Lắng lại trước bức tranh cát “xin đừng quá muộn màng”

(Dân trí) - Khi con cái trưởng thành và sống hết mình với đam mê, gặt hái được những thành công của riêng mình, họ có thể trở nên quá hăng say mà quên mất rằng thời gian vụt trôi nhanh và cha mẹ cũng già đi nhanh chóng.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 01:53

10 điều làm nên niềm vui ngày Tết
10 điều làm nên niềm vui ngày Tết

(Dân trí) - Năm mới là thời điểm của niềm vui dành cho tất cả mọi người. Vì có 10 điều này mà ai ai, từ người già tới trẻ nhỏ, cũng tìm được niềm vui cho mình trong ngày Tết.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 01:21

Vẻ đẹp của những con tem tưng bừng đón năm Kỷ Hợi
Vẻ đẹp của những con tem tưng bừng đón năm Kỷ Hợi

(Dân trí) - Đồng loạt các hãng bưu điện tại nhiều quốc gia trên thế giới đã tung ra những con tem chào đón năm Kỷ Hợi.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 09:22

Thờ tranh- nét văn hóa độc đáo của người Dao
Thờ tranh- nét văn hóa độc đáo của người Dao

(Dân trí) - Tục thờ tranh được đồng bào Dao xứ Thanh nói riêng, cả nước nói chung được bảo tồn từ bao đời nay và tạo nên nét văn hóa riêng biệt, đặc sắc. Đặc biệt trong lễ Cấp sắc, Tết nhảy, tạ mả, đám ma…đều phải có bộ tranh thờ, treo ở nơi trang trọng trong nhà để tổ chức nghi lễ.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 08:47

Vũ điệu khiến bạn vừa mỉm cười vừa xúc động
Vũ điệu khiến bạn vừa mỉm cười vừa xúc động

(Dân trí) - Bạn sẽ đi từ ngỡ ngàng thán phục, mỉm cười thích thú tới xúc động rưng rưng khi xem tiết mục biểu diễn đẳng cấp này.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:28

ĐÁNG QUAN TÂM
Choáng ngợp với vẻ đẹp và giọng hát thiên thần của nữ ca sĩ 18 tuổi
Choáng ngợp với vẻ đẹp và giọng hát thiên thần của nữ ca sĩ 18 tuổi

(Dân trí) - Từng tranh tài tại Tìm kiếm Tài năng Mỹ 2010, khi ấy Jackie Evancho mới 10 tuổi, cô bé dừng chân ở ngôi vị Á quân. Giờ đây, Jackie đã là một cô gái 18 tuổi xinh đẹp, sở hữu giọng hát thiên thần.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:14

Đầu Xuân, người dân nô nức đi Lễ cầu may, rước "lộc" về nhà
Đầu Xuân, người dân nô nức đi Lễ cầu may, rước "lộc" về nhà

(Dân trí) - Lễ hội truyền thống chợ đình Bích La (tỉnh Quảng Trị) được tổ chức một lần duy nhất trong năm, vào đêm mùng 2 Tết Nguyên đán để người dân vui chơi, cầu mong sự may mắn đến trong năm mới, mong mưa thuận gió hòa.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 03:18

Bị chê tả tơi, nhiều câu thoại hài hước của Táo Quân 2019 vẫn gây sốt
Bị chê tả tơi, nhiều câu thoại hài hước của Táo Quân 2019 vẫn gây sốt

(Dân trí) - Mặc dù bị chê tả tơi ngay sau khi phát sóng vì nhạt nhẽo và lồng quảng cáo thô thiển nhưng những câu nói đầy sự hài hước mà thâm thuý của Táo Quân vẫn được dân mạng truyền miệng nhau “chóng mặt”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 03:08

“Hết hồn” với tiết mục tự giải thoát khi bị khóa chặt chân tay
“Hết hồn” với tiết mục tự giải thoát khi bị khóa chặt chân tay

(Dân trí) - Vừa kịp mở khóa đúng lúc bẫy sập xuống, tên bắn ra và lửa bùng lên, tiết mục nguy hiểm của Cosentino nhận được sự cổ vũ mạnh mẽ.

Thứ năm, 07/02/2019 - 02:00

Ca sĩ Ngọc Khuê: “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn”
Ca sĩ Ngọc Khuê: “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn”

(Dân trí) - “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn. Tự do đúng kiểu “Làm những gì mình thích”. Tất cả mọi chuyện từ tự lái xe, chăm sóc nhà cửa, cây cối, chăm con... tôi đều một mình làm và thấy rất ổn”, Ngọc Khuê trải lòng.

Thứ năm, 07/02/2019 - 12:53

Nét đẹp làng Thái cổ ở Mường Đán
Nét đẹp làng Thái cổ ở Mường Đán

(Dân trí) - Mường Đán, xã Hạnh Dịch, huyện biên giới Quế Phong (Nghệ An) có từ vài trăm năm trước. Cho đến nay, dù đã có nhiều thay đổi so với xưa kia nhưng ngôi làng này vẫn giữ được những nét đẹp đặc trưng của người Thái cổ.

Thứ năm, 07/02/2019 - 10:18

50 chi tiết “tỉ mỉ” thú vị về ngày Tết
50 chi tiết “tỉ mỉ” thú vị về ngày Tết

(Dân trí) - Cùng “nhâm nhi” thưởng thức những điều bé nhỏ thú vị về ngày Tết.

Thứ năm, 07/02/2019 - 09:59

Đón năm Kỷ Hợi, ấm áp ngắm nhìn những bức ảnh chụp lợn con
Đón năm Kỷ Hợi, ấm áp ngắm nhìn những bức ảnh chụp lợn con

(Dân trí) - Con lợn (hay con heo) là loài vật gắn bó lâu đời với con người. Xung quanh loài vật này có nhiều câu chuyện trong đời sống văn hóa đại chúng.

Thứ năm, 07/02/2019 - 07:24

BTV Ngọc Trinh VTV: “Bạn thân tôi Tết nào cũng vùi đầu rửa bát 9 bữa cỗ”
BTV Ngọc Trinh VTV: “Bạn thân tôi Tết nào cũng vùi đầu rửa bát 9 bữa cỗ”

(Dân trí) - BTV Ngọc Trinh chia sẻ, chưa bao giờ rủ được bạn thân của mình đi chơi Tết vì năm nào cô ấy cũng bận rộn đến phát “hoảng” với “bãi chiến trường” sau gần chục mâm cỗ. Ngọc Trinh cho rằng: “Tốn quá nhiều thời gian vào việc rửa bát thì hơi hoài phí tuổi thanh xuân”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 06:08

“Thần bài” Shin Lim đứng trước vận hội trở thành “quán quân của quán quân”
“Thần bài” Shin Lim đứng trước vận hội trở thành “quán quân của quán quân”

(Dân trí) - Đã vô địch Tìm kiếm Tài năng Mỹ 2018, giờ đây, Shin Lim lại đứng trước cơ hội vô địch tìm kiếm tài năng quốc tế, phiên bản “quán quân của những quán quân”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 05:59

“Người trong cuộc” hé lộ lí do khiến Táo Quân bị chỉ trích nặng nề
“Người trong cuộc” hé lộ lí do khiến Táo Quân bị chỉ trích nặng nề

(Dân trí) - Nhà biên kịch Đỗ Trí Hùng đã có những chia sẻ hết sức cụ thể về những cái khó mà Táo Quân đang phải đối diện. Đó cũng chính là những điều khiến chương trình đi vào lối mòn, thụt lùi, tạo nhàm chán và bị “ném đá”.

Thứ tư, 06/02/2019 - 11:06

Tại sao trường học tặng cá chép cho học sinh giỏi về ăn Tết?
Tại sao trường học tặng cá chép cho học sinh giỏi về ăn Tết?

(Dân trí) - Một ngôi trường trung học đã tặng cho mỗi em học sinh đạt thành tích xuất sắc trong học kỳ vừa qua một chú cá chép tươi “nguyên con” mang về ăn Tết với gia đình.

Thứ tư, 06/02/2019 - 12:59