Nét đẹp làng Thái cổ ở Mường Đán

Dân trí Mường Đán, xã Hạnh Dịch, huyện biên giới Quế Phong (Nghệ An) có từ vài trăm năm trước. Cho đến nay, dù đã có nhiều thay đổi so với xưa kia nhưng ngôi làng này vẫn giữ được những nét đẹp đặc trưng của người Thái cổ.
>>Mịt mù “mắt lũ” Quế Phong

sung-so-truoc-ve-dep-ruong-bac-thang-o-mien-tay-xu-nghe (3).JPG
muongdan.jpg

Một góc Mường Đán.

Trong những ngày cuối năm, từ sáng sớm ở TP Vinh, chúng tôi vượt hơn 200km để đến xã Hạnh Dịch của huyện vùng cao Quế Phong. Do đã có hẹn trước nên anh Hà Văn Huy, cán bộ xã Hạnh Dịch đón chúng tôi trước cổng UBND xã. “Trưa rồi, bây giờ vào trong bản Mường Đán chắc là người dân đi làm về rồi, có thể gặp được nhiều người lớn tuổi, họ mới am hiểu về phong tục và văn hóa Thái. Ta đi cho kịp giờ...”, anh Huy, nói với chúng tôi.

Con đường rải nhựa quanh co như sợi chỉ vắt qua những sườn núi, qua những cánh rừng tươi xanh thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt, những làn sương mỏng bồng bềnh những ngày mùa đông càng tô thêm vẻ đẹp thơ mộng mà hoang sơ của bản làng núi rừng miền Tây xứ Nghệ.

muongdan1.jpg

Dệt váy Thái ở Mường Đán.

Dòng Nậm Việc trong xanh vẫn rì rào tuôn chảy, chắc hẳn đây là một trong những con sông đẹp nhất miền Tây xứ Nghệ. Đẹp bởi vô vàn những thác ghềnh hùng vĩ, những bãi đá thơ mộng chạy suốt cả đôi bờ, những bản làng và mái nhà sàn soi bóng, những người phụ nữ Thái cần mẫn xúc cá, bắt tôm. Sự quyện hòa giữa vẻ đẹp thiên nhiên và cuộc sống con người đã làm nên vẻ quyến rũ của dòng Nậm Việc và các bản làng nơi đây.

Vượt hơn 10 cây số, leo lên đỉnh dốc khá cao, buông tầm mắt về thung lũng phía trước, Mường Đán hiện ra thấp thoáng với những khóm cây, ngôi nhà, rừng quế. Chưa vội xuống bản, chúng tôi nán lại trên đỉnh dốc để ngắm phong cảnh Mường Đán từ một góc nhìn xa để tìm một điểm gì đó khác biệt. Và điều dễ nhận thấy là nét cổ được gợi lên từ những ngôi nhà sàn được dựng theo lối kiến trúc cổ, trong đó phần lớn mái được lợp bằng gỗ Sa mu.

muongdan4.jpg

Dòng Nậm Việc quanh năm thơ mộng.

Ở những bản người Thái, rất ít nơi dùng ván gỗ Sa mu lợp nhà. Xưa nay, việc lợp gỗ Sa mu được xem là bản sắc của cộng đồng người Mông, vì không gian sinh tồn của họ thường gắn liền với những đỉnh núi cao, nhiệt độ thấp hơn so với mức bình thường, xung quanh là bạt ngàn những cánh rừng Sa mu.

Vì thế, những mái Sa mu ở Mường Đán có thể xem là một nét đặc biệt, đủ để gợi nên sự tò mò và bất ngờ cho những vị khách miền xuôi. Có điều, người Thái thường xẻ tấm gỗ nhỏ và ngắn hơn, khi lợp lên mái rất ngay hàng, thẳng lối.

muongdan3.jpg

Nghề dệt thổ cẩm ở Mường Đán.

Người Mường Đán rất đỗi hiếu khách, vừa đặt chân vào bản đã được đón nhận những nụ cười thân thiện, những cái nắm tay nồng ấm và lời chào mời rất mực chân tình. Chúng tôi ghé thăm ngôi nhà của bà Hà Thị Thiết (62 tuổi) ở bản Hủa Mương.

Mường Đán là tên gọi ngày xưa, nay tách thành Na Xái (hơn 120 hộ) Hủa Mương (gần 80 hộ), hai bản cách nhau một con dốc. Người vùng khác vẫn thường gọi nơi đây là Mường Đán, và người Na Xái, Hủa Mương đi ra vẫn thường nói nhà mình ở đất Mường Đán. Tên gọi mường xưa đã in đậm trong ký ức như là những lớp trầm tích kết đọng lại qua dòng chảy thời gian, ẩn chứa niềm tự hào của những cư dân nơi thượng nguồn dòng Nậm Việc. 

muongdan6.jpg

Nhà sàn cổ ở Mường Đán.

Về thời điểm khai bản, lập mường, đến nay người Thái ở Na Xái, Hủa Mương không còn ai nắm rõ, chỉ biết Mường Đán có từ rất xa xưa và hàng chục đời đã cư trú trên vùng đất này.

Bà Hà Thị Thiết, cho biết, nghe các cụ kể lại khoảng hơn 300 năm trước, tổ tiên của họ ở vùng Lai Châu, Điện Biên do thiếu đất cư trú và phát nương, làm rẫy, phải đi tìm những vùng đất mới để khai phá lập bản, dựng mường, sinh cơ lập nghiệp.

muongdan2.jpg

Nhà sàn lợp bằng gỗ sa mu là nét đặc trưng chỉ có ở bản người Thái duy nhất - Mường Đán.

 

sung-so-truoc-ve-dep-ruong-bac-thang-o-mien-tay-xu-nghe (2).JPG

Mường Đán mang vẻ đẹp hoang sơ của núi ngàn chính hiệu.

 

Cùng với sản xuất và chăn nuôi, từ lâu phụ nữ Mường Đán nổi tiếng bởi nghề trồng bông, dệt vải. So với những sản phẩm cùng loại, sản phẩm dệt thổ cẩm của Mường Đán thường mịn, bền, đường nét hoa văn tinh xảo hơn. Điều ấy bắt nguồn từ chất liệu đảm bảo, kết hợp sự tỉ mẩn, cần cù và đôi bàn tay khéo léo, tinh tế của chị em.

Đến nay, qua mấy trăm với bao đổi thay, người Mường Đán vẫn giữ được nghề trồng bông, dệt vải với những nét riêng mang đậm bản sắc. Bao đời nay, trước hiên nhà sàn không lúc nào vắng bóng chiếc khung cửi, hằng đêm vang lên tiếng thoi đưa lách cách, tiếng cười nói rộn ràng.

sung-so-truoc-ve-dep-ruong-bac-thang-o-mien-tay-xu-nghe (4).jpg
muongdan8.jpg

Vẻ đẹp hoang sơ của thác 7 tầng trên dòng Nậm Việc.

Anh Hà Văn Huy, cho biết: Ở Mường Đán nói riêng và các bản làng khác của xã Hạnh Dịch, ngoài việc lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, các bà, các chị ở Mường Đán giữ gìn được cả những làn điệu dân ca, dân vũ Thái. Mỗi khi bản làng đón Tết hay vui hội, điệu khắp - lăm nhuôn xuối lại vang lên; hòa cùng tiếng cồng, chiêng, khèn pí; hòa cùng tiếng reo vui của dòng Nậm Việc, tiếng vi vu của đại ngàn Pù Hoạt làm nên bản giao hưởng rộn ràng. Rồi cùng chung vui rượu cần, say điệu lăm vông quyến rũ, tiếng hát càng vang xa…

Nói về nét đẹp cổ truyền, ông Lô Văn Chiến - Bí thư Chi bộ bả Hủa Mương cho rằng: “Mường Đán nằm sâu giữa Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt, gần như tách biệt với bên ngoài nên còn lưu giữ được những nét bản sắc văn hóa Thái, từ không gian sinh tồn đến ngôn ngữ, trang phục, âm nhạc và phong tục, tập quán”. Đó là những yếu tố hết sức thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng, giúp người dân nơi đây có thêm nguồn thu nhập, cải thiện cuộc sống và góp phần quảng bá nét đẹp quê hương. 

sung-so-truoc-ve-dep-ruong-bac-thang-o-mien-tay-xu-nghe.jpg

Một góc Mường Đán vào độ lúa bắt đầu chín tạo nên vẻ đẹp khó nơi nào có được.

Được biết, huyện Quế Phong đang có kế hoạch bảo tồn không gian văn hóa Thái cổ ở hai bản Na Xái, Hủa Mương để lưu giữ bản sắc và phát triển du lịch. Đây là một hướng đi hợp lý, bởi Mường Đán có vị trí đắc địa, nằm giữa đại ngàn Pù Hoạt hùng vĩ và dòng Nậm Việc thơ mộng, có thác Bảy tầng hùng vĩ được xem là một trong những con thác đẹp nhất Nghệ An. Gần đây, đã có nhiều đoàn du khách tìm về Mường Đán khám phá nét hoang sơ, chiêm ngưỡng phong cảnh, tắm thác Bảy tầng và trải nghiệm những nét văn hóa độc đáo của cộng đồng người Thái. 

Bên cạnh đó, bà con hai bản Na Xái, Hủa Mương đang nỗ lực khôi phục lại giống cây quế Quỳ - loài cây trồng từng là đặc trưng của vùng đất Quế Phong, đến nay có tới 2/3 số hộ đã chuyển sang trồng quế Quỳ với số lượng khá lớn.

sung-so-truoc-ve-dep-ruong-bac-thang-o-mien-tay-xu-nghe (1).jpg

Ruộng bậc thang vẻ đẹp huyền bí ở Mường Đán.

So với các loại gỗ nguyên liệu, thời gian sinh trưởng và thu hoạch của cây quế lớn gấp đôi nhưng cho giá trị kinh tế lớn và thu nhập cao hơn. Và điều quan trọng hơn là việc mở rộng diện tích quế Quỳ góp phần bảo tồn, phát triển giống cây quý bản địa, hứa hẹn một hướng đi và triển vọng mới, phù hợp với chủ trương phát triển của địa phương...

Rời Mường Đán, chúng tôi vẫn còn bao niềm tiếc nuối, trong lòng còn bao nỗi vấn vương. Bởi thời gian ngắn ngủi, mới kịp ngắm phong cảnh hữu tình và hùng vĩ, ngắm nhìn nếp bản nguyên sơ, chưa kịp trải nghiệm hết những giá trị văn hoá được trao truyền từ bao thế hệ trước. Hẹn một dịp khác sẽ lại ngược dòng Nậm Việc, trở về với mường cổ trù phú, xinh tươi... 

Duy Tiệp

Tag :
MỚI NHẤT
Tại sao Châu Tinh Trì lựa chọn nữ diễn viên vô danh cho “Tân vua hài kịch”?
Tại sao Châu Tinh Trì lựa chọn nữ diễn viên vô danh cho “Tân vua hài kịch”?

(Dân trí) - Thực hiện lại một bộ phim đã được công chúng rất yêu thích luôn là một bước đi nhiều mạo hiểm. Nhưng “vua hài” Châu Tinh Trì chưa bao giờ là người ngại thử thách.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 02:16

Lắng lại trước bức tranh cát “xin đừng quá muộn màng”
Lắng lại trước bức tranh cát “xin đừng quá muộn màng”

(Dân trí) - Khi con cái trưởng thành và sống hết mình với đam mê, gặt hái được những thành công của riêng mình, họ có thể trở nên quá hăng say mà quên mất rằng thời gian vụt trôi nhanh và cha mẹ cũng già đi nhanh chóng.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 01:53

10 điều làm nên niềm vui ngày Tết
10 điều làm nên niềm vui ngày Tết

(Dân trí) - Năm mới là thời điểm của niềm vui dành cho tất cả mọi người. Vì có 10 điều này mà ai ai, từ người già tới trẻ nhỏ, cũng tìm được niềm vui cho mình trong ngày Tết.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 01:21

Vẻ đẹp của những con tem tưng bừng đón năm Kỷ Hợi
Vẻ đẹp của những con tem tưng bừng đón năm Kỷ Hợi

(Dân trí) - Đồng loạt các hãng bưu điện tại nhiều quốc gia trên thế giới đã tung ra những con tem chào đón năm Kỷ Hợi.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 09:22

Thờ tranh- nét văn hóa độc đáo của người Dao
Thờ tranh- nét văn hóa độc đáo của người Dao

(Dân trí) - Tục thờ tranh được đồng bào Dao xứ Thanh nói riêng, cả nước nói chung được bảo tồn từ bao đời nay và tạo nên nét văn hóa riêng biệt, đặc sắc. Đặc biệt trong lễ Cấp sắc, Tết nhảy, tạ mả, đám ma…đều phải có bộ tranh thờ, treo ở nơi trang trọng trong nhà để tổ chức nghi lễ.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 08:47

Vũ điệu khiến bạn vừa mỉm cười vừa xúc động
Vũ điệu khiến bạn vừa mỉm cười vừa xúc động

(Dân trí) - Bạn sẽ đi từ ngỡ ngàng thán phục, mỉm cười thích thú tới xúc động rưng rưng khi xem tiết mục biểu diễn đẳng cấp này.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:28

Người Việt đang có những ngộ nhận nào về tục xin chữ đầu năm?
Người Việt đang có những ngộ nhận nào về tục xin chữ đầu năm?

(Dân trí) - Truyền thống xin chữ đầu xuân về treo trong nhà để cầu may mắn, hạnh phúc… là một nét văn hoá đã tồn tại khá lâu. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn rất nhiều ngộ nhận về nét văn hoá này.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:24

Choáng ngợp với vẻ đẹp và giọng hát thiên thần của nữ ca sĩ 18 tuổi
Choáng ngợp với vẻ đẹp và giọng hát thiên thần của nữ ca sĩ 18 tuổi

(Dân trí) - Từng tranh tài tại Tìm kiếm Tài năng Mỹ 2010, khi ấy Jackie Evancho mới 10 tuổi, cô bé dừng chân ở ngôi vị Á quân. Giờ đây, Jackie đã là một cô gái 18 tuổi xinh đẹp, sở hữu giọng hát thiên thần.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:14

Đầu Xuân, người dân nô nức đi Lễ cầu may, rước "lộc" về nhà
Đầu Xuân, người dân nô nức đi Lễ cầu may, rước "lộc" về nhà

(Dân trí) - Lễ hội truyền thống chợ đình Bích La (tỉnh Quảng Trị) được tổ chức một lần duy nhất trong năm, vào đêm mùng 2 Tết Nguyên đán để người dân vui chơi, cầu mong sự may mắn đến trong năm mới, mong mưa thuận gió hòa.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 03:18

Bị chê tả tơi, nhiều câu thoại hài hước của Táo Quân 2019 vẫn gây sốt
Bị chê tả tơi, nhiều câu thoại hài hước của Táo Quân 2019 vẫn gây sốt

(Dân trí) - Mặc dù bị chê tả tơi ngay sau khi phát sóng vì nhạt nhẽo và lồng quảng cáo thô thiển nhưng những câu nói đầy sự hài hước mà thâm thuý của Táo Quân vẫn được dân mạng truyền miệng nhau “chóng mặt”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 03:08

“Hết hồn” với tiết mục tự giải thoát khi bị khóa chặt chân tay
“Hết hồn” với tiết mục tự giải thoát khi bị khóa chặt chân tay

(Dân trí) - Vừa kịp mở khóa đúng lúc bẫy sập xuống, tên bắn ra và lửa bùng lên, tiết mục nguy hiểm của Cosentino nhận được sự cổ vũ mạnh mẽ.

Thứ năm, 07/02/2019 - 02:00

Ca sĩ Ngọc Khuê: “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn”
Ca sĩ Ngọc Khuê: “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn”

(Dân trí) - “Từ khi ly hôn, tôi thấy cuộc sống thoải mái hơn. Tự do đúng kiểu “Làm những gì mình thích”. Tất cả mọi chuyện từ tự lái xe, chăm sóc nhà cửa, cây cối, chăm con... tôi đều một mình làm và thấy rất ổn”, Ngọc Khuê trải lòng.

Thứ năm, 07/02/2019 - 12:53

ĐÁNG QUAN TÂM
50 chi tiết “tỉ mỉ” thú vị về ngày Tết
50 chi tiết “tỉ mỉ” thú vị về ngày Tết

(Dân trí) - Cùng “nhâm nhi” thưởng thức những điều bé nhỏ thú vị về ngày Tết.

Thứ năm, 07/02/2019 - 09:59

Đón năm Kỷ Hợi, ấm áp ngắm nhìn những bức ảnh chụp lợn con
Đón năm Kỷ Hợi, ấm áp ngắm nhìn những bức ảnh chụp lợn con

(Dân trí) - Con lợn (hay con heo) là loài vật gắn bó lâu đời với con người. Xung quanh loài vật này có nhiều câu chuyện trong đời sống văn hóa đại chúng.

Thứ năm, 07/02/2019 - 07:24

BTV Ngọc Trinh VTV: “Bạn thân tôi Tết nào cũng vùi đầu rửa bát 9 bữa cỗ”
BTV Ngọc Trinh VTV: “Bạn thân tôi Tết nào cũng vùi đầu rửa bát 9 bữa cỗ”

(Dân trí) - BTV Ngọc Trinh chia sẻ, chưa bao giờ rủ được bạn thân của mình đi chơi Tết vì năm nào cô ấy cũng bận rộn đến phát “hoảng” với “bãi chiến trường” sau gần chục mâm cỗ. Ngọc Trinh cho rằng: “Tốn quá nhiều thời gian vào việc rửa bát thì hơi hoài phí tuổi thanh xuân”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 06:08

“Thần bài” Shin Lim đứng trước vận hội trở thành “quán quân của quán quân”
“Thần bài” Shin Lim đứng trước vận hội trở thành “quán quân của quán quân”

(Dân trí) - Đã vô địch Tìm kiếm Tài năng Mỹ 2018, giờ đây, Shin Lim lại đứng trước cơ hội vô địch tìm kiếm tài năng quốc tế, phiên bản “quán quân của những quán quân”.

Thứ năm, 07/02/2019 - 05:59

“Người trong cuộc” hé lộ lí do khiến Táo Quân bị chỉ trích nặng nề
“Người trong cuộc” hé lộ lí do khiến Táo Quân bị chỉ trích nặng nề

(Dân trí) - Nhà biên kịch Đỗ Trí Hùng đã có những chia sẻ hết sức cụ thể về những cái khó mà Táo Quân đang phải đối diện. Đó cũng chính là những điều khiến chương trình đi vào lối mòn, thụt lùi, tạo nhàm chán và bị “ném đá”.

Thứ tư, 06/02/2019 - 11:06

Tại sao trường học tặng cá chép cho học sinh giỏi về ăn Tết?
Tại sao trường học tặng cá chép cho học sinh giỏi về ăn Tết?

(Dân trí) - Một ngôi trường trung học đã tặng cho mỗi em học sinh đạt thành tích xuất sắc trong học kỳ vừa qua một chú cá chép tươi “nguyên con” mang về ăn Tết với gia đình.

Thứ tư, 06/02/2019 - 12:59

Chuyện về kẹo Sìu Châu nức tiếng đi qua 2 thế kỷ
Chuyện về kẹo Sìu Châu nức tiếng đi qua 2 thế kỷ

(Dân trí) - Đi qua 2 thế kỷ, kẹo Sìu Châu vẫn là món ăn nức tiếng Thành Nam. Hơn 200 năm trước, cụ Đỗ Phúc Nhật - người con của đất Thành Nam làm ra từ những nguyên liệu sẵn có của vùng châu thổ sông Hồng.

Thứ tư, 06/02/2019 - 08:02

Quan niệm dân gian về những thói quen ngày Tết ở các quốc gia Á Đông
Quan niệm dân gian về những thói quen ngày Tết ở các quốc gia Á Đông

(Dân trí) - Năm mới âm lịch là thời điểm mà những tục lệ xưa cũ được thực hiện một cách cẩn trọng trong mỗi gia đình. Những kiêng kỵ này đưa thêm màu sắc văn hóa dân gian thú vị cho dịp Tết.

Thứ tư, 06/02/2019 - 07:23

Xuân Hinh: “Quả cà độc nhưng vì sao người ta vẫn thích ăn?”
Xuân Hinh: “Quả cà độc nhưng vì sao người ta vẫn thích ăn?”

(Dân trí) - “Tục hay không là do cái đầu mình nghĩ. Nó cũng giống như khi xem một bức tranh khỏa thân, nếu nhìn nó bằng con mắt tục thì nó sẽ là tục. Ngược lại, nếu nhìn ở góc độ thẩm mỹ thì nó là một bức tranh nghệ thuật”, Xuân Hinh “đáp trả” khi bị nói hài của mình “tục”.

Thứ tư, 06/02/2019 - 06:56

Ý nghĩa của 15 ngày Tết Nguyên đán
Ý nghĩa của 15 ngày Tết Nguyên đán

(Dân trí) - Trong 15 ngày Tết, mỗi ngày đều có một ý nghĩa riêng. Hãy cùng tìm hiểu ý nghĩa của từng ngày Tết trong tâm thức người Việt...

Thứ tư, 06/02/2019 - 06:20

“Ăn mặc hở hang, khêu gợi nơi đền chùa là hành vi thiếu văn hóa”
“Ăn mặc hở hang, khêu gợi nơi đền chùa là hành vi thiếu văn hóa”

(Dân trí) - Xoay quanh vấn đề một số người ăn mặc hở hang, phản cảm khi đi đến đền chùa dịp đầu năm mới, nhà văn Trần Thị Trường đã đưa ra góc nhìn riêng và những chia sẻ rất thẳng thắn.

Thứ tư, 06/02/2019 - 06:02

Hiểu về trái tim: Vì sao ta lại phải nhàm chán (kỳ 2)
Hiểu về trái tim: Vì sao ta lại phải nhàm chán (kỳ 2)

(Dân trí) - Tình cảm nếu không tiến sâu vào những trạng thái tâm lý như bình yên, thấu hiểu, chấp nhận, chia sớt, nâng đỡ, tha thứ, trách nhiệm thì nó sẽ sớm trở thành một thứ nhàm chán.

Thứ ba, 05/02/2019 - 09:18