Trao lại tên tuổi cho người “trắng” giấy tờ ở TPHCM

Ngày 13/5/2023, Công an TPHCM triển khai Kế hoạch số 2568 về việc tổ chức phân công, triển khai thực hiện công tác thu thập dữ liệu dân cư, cấp định danh cá nhân, giải quyết cư trú và cấp căn cước công dân đối với các trường hợp thuộc diện nhân khẩu đặc biệt trên địa bàn thành phố.

Sau gần 2 năm thực hiện, gần 3.000 người dân thuộc diện “trắng” giấy tờ (không có giấy khai sinh, không hộ khẩu, không căn cước công dân) đã được cấp giấy khai sinh hoặc thẻ căn cước. Từ đó, họ bắt đầu mở ra cơ hội làm lại cuộc đời với danh tính hợp pháp.

Mở lối an sinh cho những phận đời “vô danh”

Những ngày cuối tháng 4, nhiều công an phường, xã tại TPHCM đã tổ chức cấp giấy khai sinh và thẻ căn cước cho hàng chục trường hợp nhân khẩu “đặc biệt” đang cư trú trên địa bàn.

Họ là những người bán vé số dạo, lao động tự do mất sức, trẻ em theo cha mẹ từ các tỉnh đến TPHCM mưu sinh. Nhiều trẻ em không có giấy khai sinh nên không thể đến trường; người lớn không có căn cước, gặp khó khi khám chữa bệnh, tiếp cận bảo hiểm và các chính sách hỗ trợ.

Thực hiện kế hoạch của Công an TPHCM, Công an phường Lái Thiêu triển khai mô hình “Tổ công tác 3 trong 1”, trực tiếp đến từng khu phố nắm tình hình nhân khẩu, hoàn cảnh từng hộ dân. Trên cơ sở đó, đơn vị đã phối hợp với bộ phận tư pháp - hộ tịch hoàn thiện thủ tục cấp giấy khai sinh, trước khi thu nhận hồ sơ cấp căn cước.

Thiếu tá Trần Trọng Tâm, Phó Trưởng Công an phường Lái Thiêu, cho biết, ngày 23/4, đơn vị đã tổ chức cấp căn cước cho 51 trường hợp đặc biệt đang sinh sống trên địa bàn.

Theo lãnh đạo Công an phường Lái Thiêu, đây đều là những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn, nhiều người không có bất kỳ giấy tờ tùy thân nào, thông tin cư trú rời rạc và từng di chuyển qua nhiều địa phương. Sau khi được cấp giấy khai sinh, công an phường tiến hành thu nhận hồ sơ cấp căn cước để hoàn thiện thủ tục, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân.

Chị Nguyễn Thị Bích Ngọc (ngụ khu phố Bình Đức 2, phường Lái Thiêu) chia sẻ, do mồ côi từ nhỏ nên chị không có giấy tờ tùy thân. “Được làm căn cước, tôi rất xúc động. Từ nay, tôi có thể thực hiện các thủ tục cần thiết, cuộc sống cũng ổn định hơn”, chị Ngọc nói.

Tương tự, bà Lê Thị Lan (hơn 80 tuổi, ngụ khu phố Nguyễn Trãi) cho biết, bà bị thất lạc giấy tờ cá nhân từ lâu, khiến việc khám chữa bệnh gặp nhiều trở ngại. Từ nay, bà đã được cấp căn cước, bà Lan cảm thấy yên tâm hơn nhờ sự quan tâm của chính quyền.

Đoàn tụ sau 3 thập kỷ thất lạc

Ngày 15/4, sau thời gian rà soát, Công an phường Phước Thắng đã hoàn tất hồ sơ cấp mã định danh cá nhân cho 14 trường hợp nhân khẩu đặc biệt trên địa bàn, đồng thời tham mưu UBND phường cấp giấy khai sinh cho các trường hợp này.

Sau đó, đơn vị tiếp tục phối hợp với Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06, Công an TPHCM) tổ chức cấp Căn cước theo đúng quy định.

Lãnh đạo Công an phường Phước Thắng đánh giá, đây là cột mốc rất quan trọng đối với những nhân khẩu đặc biệt này, điều mà họ đã mong đợi từ rất lâu. Việc được cấp giấy tờ tùy thân là điều kiện để người dân thực hiện các thủ tục hành chính, ổn định cuộc sống và mưu sinh.

Tương tự, Công an phường Bà Rịa cũng tổ chức trao giấy khai sinh và hỗ trợ hoàn tất thủ tục cấp căn cước cho 6 công dân thuộc diện nhân khẩu đặc biệt. Trong số này, có những hoàn cảnh hết sức éo le: Người khiếm thính, người bị cha mẹ bỏ rơi từ nhỏ, và cả những người đã ngoài 80 tuổi.

Đáng chú ý, trong quá trình thực hiện kế hoạch 2568, Công an xã Kim Long đã gặp bà Văn Thị Phương (52 tuổi) - người không có giấy tờ tùy thân, mưu sinh bằng nhiều nghề tự do tại địa phương.

Qua xác minh, bà Phương cho biết rời quê ở tỉnh Thừa Thiên - Huế (nay là TP Huế) từ khi hơn 20 tuổi. Do hoàn cảnh khó khăn, gia đình thay đổi nơi cư trú nên bà Phương mất liên lạc với người thân.

Khi làm việc với Thượng úy Trần Quốc Trung, người phụ nữ này chỉ nhớ cha tên Hạnh, mẹ tên Thương và có 4 người em trai. Từ những thông tin ít ỏi, Thượng úy Trung liên hệ công an các địa phương tại TP Huế để xác minh.

Sau hơn một tháng xác minh, lực lượng chức năng đã tìm được gia đình bà Phương và kết nối đoàn tụ vào sáng 17/4.

Người thân của bà Phương cho biết, suốt 30 năm qua, gia đình tìm kiếm bà khắp nơi, nhưng đều không có kết quả. Gia đình bày tỏ sự biết ơn sâu sắc với lực lượng Công an xã Kim Long đã hỗ trợ, giúp họ tìm lại người thân sau nhiều năm xa cách.

Chung tay tìm lại cuộc đời

Thượng tá Hồ Thị Lãnh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06, Công an TPHCM), cho biết, đến nay lực lượng đã rà soát hơn 3.000 trường hợp “trắng” giấy tờ. Qua đó, đã cấp 1.841 giấy khai sinh và 1.129 thẻ căn cước; còn 1.294 trường hợp đang hoàn tất thủ tục.

Theo Thượng tá Hồ Thị Lãnh, đây là công việc khó khăn, Công an TPHCM phải phối hợp với công an nhiều tỉnh, thành để xác minh nên cần thời gian.

“Có những trường hợp người tâm thần không có giấy tờ, không có thông tin, lực lượng công an phải phối hợp với Sở Tư pháp nghiên cứu kỹ quy định hiện hành để áp dụng cấp giấy khai sinh, căn cước phù hợp”, Phó phòng PC06 cho biết.

Theo Công an TPHCM, khó khăn lớn nhất không nằm ở thủ tục mà là tạo dựng niềm tin với người dân. Nhiều trường hợp do hoàn cảnh xô đẩy đã sống khép kín, mặc cảm, ngại tiếp xúc.

Vì vậy, lực lượng cảnh sát khu vực phải kiên trì “mưa dầm thấm lâu”, đến từng mái ấm để thăm hỏi, lắng nghe, từ đó người dân đã dần mở lòng, cung cấp thông tin phục vụ công tác xác minh.

Trong bối cảnh TPHCM là đô thị có lượng lớn người nhập cư, việc xác minh lai lịch đối với những trường hợp thất lạc 30-40 năm là hành trình vô cùng gian nan. Có trường hợp, lực lượng chức năng phải lần theo dấu vết về tận vùng sâu, vùng xa, đối chiếu từng hồ sơ, từng trang sổ lưu trữ cũ để tìm lại tên tuổi, gốc gác cho người dân.

Công an TPHCM cũng khuyến nghị các tổ chức xã hội, cơ sở lưu trú, mái ấm và người dân nếu phát hiện trường hợp “vô danh” cần chủ động liên hệ với công an cấp xã nơi cư trú hoặc gọi đường dây nóng 0693187111 (Phòng PC06) để được hỗ trợ.

Theo Công an TPHCM, hành trình tìm lại danh tính cho những nhân khẩu "đặc biệt" sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu sự chung tay của cộng đồng. Mỗi cuộc gọi từ người dân có thể là khởi đầu cho một cuộc đời mới - hành trình ấy không thể thiếu sự chung tay của cộng đồng.