TPHCM 50 năm mang tên Bác: Khát vọng càng lớn, thách thức càng nhiều

Sau nửa thế kỷ thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, siêu đô thị của cả nước đang đứng trước ngưỡng cửa phát triển mới. Từ một cửa ngõ giao thương với dân số chỉ hơn 3,5 triệu người, TPHCM không ngừng đổi mới và trở thành trung tâm kinh tế năng động, giữ vị thế đầu tàu.

Trong dịp kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026), Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. Bản nghị quyết đã mở ra tầm nhìn chưa từng có với những mục tiêu, khát vọng đến năm 2075.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, các chuyên gia nhìn nhận, Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đã đặt những kỳ vọng lớn và là cú hích đột phá về thể chế để siêu đô thị 14 triệu dân tiếp tục duy trì vị thế đầu tàu, đóng góp lớn cho sự phát triển chung của cả nước. Tuy nhiên, hành trình để TPHCM vươn tầm thế giới theo những mục tiêu trong Nghị quyết 09 còn rất dài, đòi hỏi thành phố phải thích ứng với nhiều biến số trong tương lai.

“Nghị quyết 09 đã đặt ra được những nền móng, tư duy, cách tiếp cận trong nhìn nhận vai trò của TPHCM mới đối với sự phát triển của chính mình, đối với vùng, đối với đất nước. Đây là bản Nghị quyết có những nội dung mới, chưa từng có”, TS Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, chia sẻ.

Bản thiết kế cho khát vọng

Nhìn lại lịch sử phát triển của TPHCM, mỗi giai đoạn đều gắn với một cuộc mở rộng về tư duy. Theo từng chặng đường phát triển, Bộ Chính trị đều có những nghị quyết, chỉ đạo, định hướng mới cho trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ của cả nước.

Sau năm 1975, từ một địa phương mang bản sắc của đô thị thương mại, cửa ngõ giao thương, TPHCM trở thành trung tâm công nghiệp với những mô hình, cách tiếp cận mới. Từ thập niên 2010, thành phố tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ sang mô hình kinh tế dịch vụ, tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Với bản Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị, thành phố được đặt trong một vai trò rộng lớn hơn: trở thành hình mẫu phát triển của Việt Nam trong thế kỷ XXI.

Nghị quyết 09 đã đặt ra được nền móng, tư duy, cách tiếp cận trong nhìn nhận vai trò của TPHCM với những nội dung mới, chưa từng có.

TS Võ Trí Thành cho rằng, những cơ chế và định hướng mới của Nghị quyết 09 không phải là đích đến cuối cùng, nhưng đã tạo ra nền móng rất quan trọng cho TPHCM và cả nước. Đây là bản nghị quyết có nhiều nội dung mới, chưa từng có, thậm chí vượt lên cả những cơ chế đặc thù thành phố từng nhận được.

Điều khác biệt lớn nhất là mục tiêu của thành phố không còn dừng lại ở tăng trưởng kinh tế. Theo Nghị quyết của Bộ Chính trị, đến năm 2030, TPHCM phải trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và logistics có vị trí nổi trội ở Đông Nam Á. Đến năm 2045, thành phố hướng tới vai trò trung tâm của châu Á. Xa hơn, vào năm 2075, TPHCM được định vị là một đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại và phát triển ngang tầm các đô thị hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng phân tích, trong bối cảnh thế giới thay đổi nhanh chóng bởi công nghệ, địa chính trị, biến đổi khí hậu và các bất định toàn cầu, sẽ không có một bản thiết kế nào là hoàn hảo hay đủ đầy mãi mãi.

“Thế giới này luôn chuyển động, biến đổi, cuộc sống vẫn tiếp diễn, tính biến động rất cao, rủi ro cũng không nhỏ, cơ hội cũng rất lớn. TPHCM phải chấp nhận tư duy vừa làm vừa học, dám thử nghiệm, dám đổi mới; liên tục điều chỉnh để thích ứng với thực tiễn”, TS Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Đó cũng là tinh thần được thể hiện trong Nghị quyết 09 khi nhấn mạnh việc hoàn thiện thể chế đột phá, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, tạo điều kiện cho TPHCM tiên phong mở đường về mô hình phát triển và phương thức quản trị hiện đại.

Nếu trước đây thành phố được kỳ vọng là đầu tàu tăng trưởng, thì trong giai đoạn mới, kỳ vọng ấy được nâng lên một nấc thang khác: trở thành nơi thử nghiệm và lan tỏa mô hình phát triển mới cho cả nước.

TS Trần Du Lịch cho biết, Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đề ra mục tiêu TPHCM cần đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 10% trong giai đoạn 2026-2045. Mục tiêu này thể hiện khát vọng và quyết tâm chính trị nhằm vượt qua "bẫy thu nhập trung bình", trong bối cảnh thời kỳ "dân số vàng" của Việt Nam chỉ còn khoảng ba kỳ kế hoạch 5 năm.

“Mục tiêu này là sứ mệnh đối với TPHCM trước giai đoạn dân số già. Nếu không đạt được, thành phố sẽ không thể hiện thực hóa mục tiêu thoát bẫy thu nhập trung bình”, TS Trần Du Lịch nhấn mạnh.

Theo chuyên gia, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số ổn định trong nhiều năm, việc bảo đảm hài hòa giữa kinh tế, tiến bộ, công bằng xã hội và môi trường đang là thách thức to lớn đối với TPHCM. Mô hình tăng trưởng kinh tế của thành phố cần chuyển dịch theo hướng ứng dụng công nghệ cao - đổi mới sáng tạo; xây dựng đồng bộ hạ tầng chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo TS Trần Du Lịch, chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số đang là cơ hội, nhưng cũng là thách thức trong bối cảnh toàn cầu hóa đang bị phân mảng, các vấn đề địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp. Việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) thế hệ mới đòi hỏi các quốc gia đang phát triển phải có lợi thế cạnh tranh vượt trội về thể chế, môi trường đầu tư và hệ sinh thái khởi nghiệp.

“Thu hút FDI thế hệ mới phải đặt mục tiêu chuyển giao công nghệ và nội địa hóa tri thức lên hàng đầu. Thành phố cần triển khai thành công Trung tâm Tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ”, TS Trần Du Lịch phân tích.

Bên cạnh thay đổi về thể chế và hạ tầng, quá trình hình thành và phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế cũng đòi hỏi sự tham gia của các định chế tài chính trong nước với vai trò kết nối dòng vốn. Sự xuất hiện của những định chế tài chính đủ năng lực sẽ giúp kết nối doanh nghiệp trong nước với thị trường vốn toàn cầu.

Tháng 8/2025, TPHCM chính thức khai trương Tòa tháp Saigon Marina IFC tại số 2 Tôn Đức Thắng, phường Sài Gòn. Tòa tháp là một cấu phần quan trọng của Trung tâm Tài chính quốc tế tại TPHCM trong tương lai; là điểm hẹn của các tập đoàn đa quốc gia và định chế tài chính, nơi có văn phòng hạng A+, trung tâm hội nghị quốc tế, lãnh sự quán và chuỗi tiện ích cao cấp.

Trong quá trình xây dựng và phát triển của TPHCM, HDBank - một trong những ngân hàng thương mại cổ phần lâu đời của Việt Nam và là ngân hàng duy nhất mang tên TPHCM - đã lớn lên cùng thành phố, đồng hành với nhiều dấu mốc phát triển quan trọng của đô thị năng động bậc nhất cả nước.

Nếu giai đoạn trước là hành trình mở rộng quy mô, thì giai đoạn 2025-2026 đánh dấu bước phát triển mới của HDBank với ba trụ cột: tăng trưởng tài chính, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Kết thúc năm 2025, tổng tài sản hợp nhất của HDBank vượt 931.000 tỷ đồng, tăng hơn 33%; lợi nhuận trước thuế đạt hơn 21.300 tỷ đồng; ROE đạt 25,3%, thuộc nhóm cao nhất hệ thống. Song song với tăng trưởng, HDBank đang đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái tài chính số.

Một dấu mốc chiến lược khác là việc HDBank hiện diện tại Saigon Marina IFC - trung tâm của khu vực được định hướng phát triển thành Trung tâm Tài chính Quốc tế của TPHCM. Cùng với Galaxy Innovation Hub tại Khu Công nghệ cao, đây là những mảnh ghép quan trọng trong chiến lược kết nối tài chính, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.

Sau khi tiếp nhận DongA Bank theo chủ trương tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng, HDBank đã chuyển đổi ngân hàng này thành Vikki Digital Bank. Không chỉ mở ra một mô hình ngân hàng số thế hệ mới, đây còn là sự tiếp nối một thương hiệu ngân hàng từng gắn bó với sự phát triển của TPHCM hơn ba thập kỷ, trên nền tảng công nghệ và tư duy đổi mới.

Ngân hàng số hướng tới thế hệ khách hàng trẻ, người dùng số và hộ kinh doanh, góp phần hình thành một nhịp sống tài chính số hiện đại, năng động, từ TPHCM lan tỏa tới nhiều địa phương trên cả nước.

Nếu TPHCM đang từng bước định vị mình là trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam, thì sự tham gia của các định chế tài chính trong nước như HDBank cho thấy quá trình ấy không chỉ được thúc đẩy bằng cơ chế, chính sách, mà còn bằng cầu nối cụ thể giữa doanh nghiệp Việt Nam với dòng vốn, công nghệ, chuẩn mực quản trị và mạng lưới nhà đầu tư toàn cầu.

Tăng trưởng không còn là thước đo duy nhất

TS Trần Du Lịch phân tích, nếu GRDP TPHCM tăng bình quân 10% trong giai đoạn 2026-2035, quy mô kinh tế của TPHCM năm 2025 là 119,5 tỷ USD, năm 2030 là 193 tỷ USD và năm 2035 sẽ là 310 tỷ USD. Theo kịch bản này, GRDP của thành phố năm 2035 sẽ bằng GDP cả nước trong năm 2016, 2017.

Nếu tăng trưởng đúng dự liệu, GRDP bình quân đầu người của TPHCM sẽ đạt mức 20.000 USD, đủ để vượt bẫy thu nhập trung bình (giả định dân số TPHCM thời điểm đó 15,5 triệu người).

Theo chuyên gia, trọng tâm của quá trình chuyển đổi để TPHCM đạt được những mục tiêu trên không chỉ nằm ở công nghệ, mà trước hết là chính sách và thể chế. Thành phố đang đứng trước thời cơ thuận lợi khi điểm nghẽn cố hữu là thể chế và hạ tầng giao thông đang được tháo gỡ một cách mạnh mẽ.

TPHCM đang đứng trước thời cơ thuận lợi khi điểm nghẽn cố hữu là thể chế và hạ tầng giao thông đang được tháo gỡ một cách mạnh mẽ.

Theo TS Trần Du Lịch, để duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tiếp, TPHCM không chỉ cần thêm nguồn lực mà quan trọng hơn là phải đổi mới tư duy về mô hình tăng trưởng. Chuyên gia cho rằng thành phố cần tập trung vào bốn trụ cột để tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Trước hết là xây dựng niềm tin dài hạn thông qua một nền quản trị hiện đại và thể chế đủ sức dẫn dắt đổi mới sáng tạo. Thành phố cần sớm hoàn thiện bộ máy phù hợp với Luật Đô thị đặc biệt, đưa các chủ trương lớn như Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị vào thực tiễn; mạnh dạn thí điểm các cơ chế vượt trội theo mô hình "sandbox chính sách" đối với những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ tài chính (fintech), kinh tế nền tảng hay Trung tâm Tài chính quốc tế. 

Trụ cột thứ hai là phát triển đồng bộ hạ tầng chiến lược. TPHCM cần ưu tiên hoàn thiện hệ thống giao thông kết nối với cảng biển, sân bay, cảng cạn (ICD); xây dựng mạng lưới logistics vùng và liên vùng, đồng thời bảo đảm tiến độ phát triển hệ thống đường sắt đô thị trong giai đoạn 2026-2035.

Song song với hạ tầng giao thông là hạ tầng số, chuyển đổi số và hệ thống năng lượng tái tạo, những nền tảng không thể thiếu của một nền kinh tế xanh và hiện đại.

Ở trụ cột thứ ba, TS Trần Du Lịch đề xuất tái cấu trúc không gian phát triển và các ngành kinh tế theo hướng công nghệ cao. Thành phố cần ưu tiên lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn như công nghiệp bán dẫn, thiết kế chip, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, logistics thông minh và dịch vụ tài chính.

Các khu công nghệ cao, trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), vườn ươm khởi nghiệp phải thực sự trở thành hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và trường đại học. 

Trụ cột cuối cùng là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Thành phố cũng cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu; xây dựng cơ chế đủ sức cạnh tranh để thu hút chuyên gia quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài và nhân tài trong nước.

Xa hơn, hạ tầng số, dữ liệu mở, chính quyền số và dịch vụ công trực tuyến phải được xem là hạ tầng thiết yếu, có vai trò tương đương điện, nước và giao thông trong một đô thị hiện đại.

Theo TS Võ Trí Thành, với mục tiêu trở thành siêu đô thị toàn cầu, tăng trưởng kinh tế không còn là tiêu chí duy nhất. Tăng trưởng chỉ là một nội dung trong bức tranh phát triển của một đô thị quốc tế.

“Sự phát triển có nghĩa rộng hơn rất nhiều so với tăng trưởng, liên quan đến kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, cách quản trị quốc gia, quản trị siêu đô thị. Trên thế giới, khái niệm phát triển gắn với nhiều nội dung gồm kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, quản trị, sự bền vững, khả năng sáng tạo và sức chống chịu, khả năng tự chủ chiến lược”, chuyên gia phân tích.

TS Võ Trí Thành nhìn nhận, đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong Nghị quyết 09 khi xác định người dân là trung tâm của mọi chính sách phát triển, lấy sự hài lòng và hạnh phúc của người dân làm thước đo hiệu quả lãnh đạo.

Với việc vạch ra tầm nhìn 100 năm cho TPHCM, tăng trưởng không còn là điều duy nhất cần bàn tới. Thành phố cần trở thành hình mẫu phát triển với tổng hòa nhiều mục tiêu.

“Khát vọng càng lớn, thách thức càng nhiều” là điều được TS Võ Trí Thành chia sẻ tổng quan về những thử thách TPHCM phải đối diện trong quá trình hiện thực hóa các mục tiêu lớn trong Nghị quyết 09. Ngay trong bản nghị quyết, Bộ Chính trị đã chỉ rõ các điểm nghẽn tồn tại nhiều năm qua như thể chế, hạ tầng, nguồn lực và quản trị đô thị chưa được tháo gỡ triệt để; chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế.

Theo vị chuyên gia, với những mục tiêu, kỳ vọng được nêu rõ trong Nghị quyết 09, trách nhiệm, khó khăn đối với TPHCM là không nhỏ thời gian tới. Với nguồn lực có hạn, sự khó đoán định của thế giới, siêu đô thị TPHCM có thể gặp những “cơn gió ngược” trên chặng đường phát triển. Những điều này buộc thành phố phải vừa làm vừa học hỏi, thử nghiệm, thay đổi trước những biến số có thể xảy ra.

Để hiện thực hóa khát vọng đó, bên cạnh vai trò dẫn dắt của Đảng bộ và chính quyền, thành phố cũng cần sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp - lực lượng trực tiếp tạo ra của cải, việc làm, đổi mới công nghệ và sức cạnh tranh cho nền kinh tế. Nhiều doanh nghiệp được hình thành trong những năm đầu đổi mới đã trưởng thành cùng thành phố, trở thành một phần của hành trình phát triển ấy. HDBank là một trong những ví dụ tiêu biểu.

Hơn ba thập kỷ qua, HDBank nhiều lần chuyển mình, mở rộng quy mô và hệ sinh thái hoạt động. Nhưng có một điều vẫn không thay đổi là tên gọi HDBank luôn gắn với TPHCM - nơi khởi nguồn, cũng là lời nhắc về trách nhiệm đồng hành cùng sự phát triển của thành phố.

“TPHCM là nơi HDBank khởi đầu hành trình của mình. Hôm nay, chúng tôi mong muốn tiếp tục đồng hành cùng sự phát triển của thành phố, cùng kiến tạo những giá trị mới cho cộng đồng và từng bước đưa một ngân hàng Việt Nam tự tin vươn ra khu vực và thế giới”, lãnh đạo HDBank chia sẻ.

Sau 36 năm phát triển, HDBank hôm nay đã trở thành một trong những ngân hàng dẫn đầu Việt Nam với 380 điểm giao dịch ngân hàng, 28.000 điểm giao dịch tài chính cùng hệ sinh thái ngân hàng số hiện đại, phục vụ khoảng 25 triệu khách hàng.

Từ niềm tự hào mang tên TPHCM, HDBank đang tiếp tục viết tiếp hành trình của mình bằng tinh thần đổi mới, hội nhập và khát vọng vươn xa. Đó cũng là cách ngân hàng lan tỏa những giá trị của thành phố mang tên Bác - năng động, tiên phong, nhân văn - đồng thời góp phần khẳng định vị thế của một định chế tài chính Việt Nam trên hành trình hội nhập khu vực và quốc tế.