Gia đình công nhân khó chuyển bữa cơm sang đêm khuya vì giá điện theo giờ

Chiều 3/11, thảo luận về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đại biểu Bùi Văn Dũng, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đề nghị thận trọng với lộ trình áp dụng giá điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng. Theo ông, chính sách có thể khuyến khích dịch chuyển tiêu dùng, giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới điện, nhưng khả năng thích ứng của các gia đình rất khác nhau.

Khó chuyển giờ ăn, giờ học của con sang đêm khuya

Đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng điện vừa là đầu vào của nền kinh tế, vừa gắn với đời sống mỗi gia đình. Những thay đổi về giá điện đều tác động đến chi phí sản xuất, bữa cơm và khả năng chăm sóc người bệnh. Vì vậy, sửa luật cần giải quyết đồng thời yêu cầu đủ điện, thu hút đầu tư và phân chia chi phí công bằng.

Với giá điện sinh hoạt theo giờ, ông lưu ý điều kiện kỹ thuật của công tơ chưa đồng nghĩa mọi gia đình có thể thay đổi thời gian sử dụng điện.

"Một cơ sở sản xuất có thể sắp xếp ca máy; gia đình công nhân tan ca buổi chiều, khó chuyển bữa cơm, giờ học của con sang đêm khuya. Cùng một tín hiệu giá, khả năng thích ứng rất khác nhau", ông Dũng nói.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung các điều kiện thực hiện, gồm thí điểm, đánh giá tác động theo nhóm hộ, công khai cách tính, bảo đảm đo đếm chính xác và giải quyết khiếu nại.

Ông cũng đề xuất tính thử, gửi hai phương án hóa đơn theo dữ liệu thực tế để người dân so sánh; đồng thời làm rõ quan hệ giữa giá điện theo giờ và giá điện bậc thang. Theo đại biểu, đây là cách cụ thể hóa quyền được cung cấp thông tin của người tiêu dùng.

Đối với chính sách hỗ trợ tiền điện, ông Dũng đề nghị làm rõ tiêu chí đối tượng, trách nhiệm bảo đảm kinh phí, phương thức chi trả và thời điểm hỗ trợ tương ứng với lộ trình xóa bù chéo.

Những người thuê trọ, hộ khó khăn chưa đứng tên hợp đồng điện cũng cần được chú ý, tránh để thủ tục hành chính khiến hỗ trợ chỉ dừng ở chủ công tơ.

Thí điểm theo nhóm hộ trước khi nhân rộng

Cùng quan tâm đến tác động của chính sách, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho biết dự thảo bổ sung nội dung áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Ông nhìn nhận phát triển lưới điện thông minh là xu hướng cần thiết. Tuy nhiên, nếu thiếu tiêu chí kỹ thuật và minh bạch chi phí, chính sách có thể tạo gánh nặng mới cho khách hàng.

"Đối với giá điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng, cần thí điểm, đánh giá tác động theo nhóm hộ trước khi nhân rộng; công bố chi phí đầu tư hạ tầng và có giải pháp bảo vệ nhóm thu nhập thấp", ông Mai đề nghị.

Đại biểu cũng yêu cầu làm rõ trách nhiệm đầu tư, vận hành và kiểm định hệ thống đo đếm; bảo đảm khách hàng có khả năng đối soát hóa đơn và được giải quyết khiếu nại. Việc phát triển hệ thống cần gắn với an toàn, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu khách hàng.

Theo ông, chính sách lưới điện thông minh phải đi cùng lợi ích thực chất, minh bạch của người sử dụng điện.

Về nguyên tắc giá điện, đại biểu đề nghị công khai phương pháp xác định chi phí hợp lý, tránh tính trùng; gắn lợi nhuận với hiệu quả và mức độ rủi ro thực tế. Lộ trình xóa bỏ bù chéo cần đồng bộ với hỗ trợ đúng đối tượng, không để chính sách giá tác động bất hợp lý đến an sinh xã hội.

Công khai cách tính, có lộ trình phù hợp

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Khánh Hòa) tán thành chủ trương giá điện thực hiện theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước. Tuy nhiên, bà đề nghị nghiên cứu kỹ cơ chế điều chỉnh biểu giá, đặc biệt là giá điện theo thời gian sử dụng.

Theo bà Hương, việc điều chỉnh phải có lộ trình phù hợp, công khai phương pháp tính và quy định cơ chế xử lý minh bạch những tác động bất lợi đến đời sống, sinh hoạt, sản xuất, lao động của người dân.

Ở góc độ bảo vệ khách hàng, ông Dũng nhấn mạnh người mua điện cần được hưởng lợi từ tiết kiệm chi phí và hiệu quả quản trị. Một chính sách về điện, theo ông, phải quan tâm cả nhà đầu tư hàng nghìn tỷ đồng lẫn người dân phải cân nhắc từng khoản chi cuối tháng.

"Khi người dân hiểu vì sao phải trả, được bảo vệ lúc khó khăn và nhận được điện ổn định, cải cách mới có sức thuyết phục và bền vững", đại biểu nói.