Đề xuất di dời 3 di tích trong phạm vi đường từ sân bay Gia Bình đi Hà Nội

Hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho việc di chuyển di tích liên quan đến các dự án trong phạm vi thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội (đoạn qua tỉnh Bắc Ninh) đang được Bộ Tư pháp thẩm định.

Trong phạm vi triển khai các dự án có 3 di tích lịch sử - văn hóa, gồm đền Tân Trăn (xã Lâm Thao), đình Đông Côi (phường Thuận Thành) và đình Tam Sơn (xã Lương Tài), nằm trong khu vực phải thu hồi đất, giải phóng mặt bằng.

Quá trình nghiên cứu, rà soát phương án kỹ thuật và quy hoạch cho thấy việc điều chỉnh hướng tuyến hoặc thay đổi phương án đầu tư nhằm tránh hoàn toàn các di tích trên không khả thi; đồng thời ảnh hưởng đến yêu cầu về quốc phòng, an ninh, hiệu quả đầu tư cũng như tiến độ thực hiện dự án.

Theo dự thảo, việc di chuyển di tích chỉ được áp dụng khi không còn biện pháp thay thế nào khác. UBND tỉnh Bắc Ninh chịu trách nhiệm toàn diện về việc xác định số lượng, phạm vi, ranh giới các di tích.

Việc di chuyển di tích là trường hợp có tính chất cá biệt, phải được nghiên cứu, đánh giá đầy đủ về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật, khảo cổ; bảo đảm bảo tồn, lưu giữ tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan văn hóa của di tích và các giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.

Dự thảo cũng nhấn mạnh địa điểm di tích được di chuyển đến phải bảo đảm không gian, hạ tầng kỹ thuật, lối tiếp cận của người dân để tiếp tục duy trì sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân gắn với di tích, bảo đảm sự đồng thuận của cộng đồng dân cư.

Quá trình thực hiện di chuyển di tích phải bảo đảm công khai, minh bạch, có sự tham gia, đồng thuận của cộng đồng dân cư, tổ chức tôn giáo, tín ngưỡng và các chuyên gia, nhà khoa học có liên quan.

Về cơ chế, chính sách đặc thù, UBND tỉnh Bắc Ninh được phép di chuyển các di tích trên trong quá trình triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện dự án.

Việc di chuyển di tích được thực hiện trên cơ sở phương án do UBND tỉnh Bắc Ninh quyết định, bảo đảm bảo tồn tối đa yếu tố gốc cấu thành di tích.

Hồ sơ dự thảo cho thấy Nghị quyết số 256/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đã cho phép UBND tỉnh Bắc Ninh được phép di chuyển các di tích lịch sử - văn hóa (các cấp) trong quá trình triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện đầu tư dự án.  

Tuy nhiên, nghị quyết này chỉ cho phép di chuyển các di tích lịch sử văn hóa trong phạm vi của dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.

Việc tiếp tục cho phép di chuyển các di tích khác nằm ngoài phạm vi dự án là vấn đề thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (cơ quan soạn thảo) khẳng định việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho phép di chuyển di tích để bảo đảm có mặt bằng triển khai các dự án và bảo đảm tiến độ đồng bộ với dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình cần được xác định là trường hợp có tính chất cá biệt, cần thiết và cấp bách.

Chính phủ dự kiến trình dự án nghị quyết để Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét ngay sau khi hoàn thiện dự thảo, trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp gần nhất (trong năm 2026).