AI là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn vai trò của nhà báo

Ngày 30/7, tại Đà Nẵng, Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam, tổ chức hội thảo “Quản lý và ứng dụng AI trong hoạt động báo chí: Xây dựng quy chế và chuẩn mực đạo đức”, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết của quá trình chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

Ông Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho biết AI, đặc biệt là AI tạo sinh (trí tuệ nhân tạo có khả năng tự động tạo ra nội dung và ý tưởng mới như văn bản, hình ảnh, âm thanh, video hay mã lập trình), đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với hoạt động báo chí. AI giúp tăng năng suất, mở rộng khả năng sáng tạo và hỗ trợ các tòa soạn đổi mới quy trình sản xuất nội dung.

“Tuy nhiên đi cùng với cơ hội là không ít thách thức. Đó là thông tin sai lệch, nội dung giả mạo, vấn đề bản quyền, tính minh bạch và trách nhiệm nghề nghiệp. Quan trọng hơn cả, đó là nguy cơ làm suy giảm niềm tin của công chúng nếu AI không được sử dụng đúng cách”, ông Dũng phát biểu.

Theo ông Dũng, trong bối cảnh đó, điều báo chí cần không chỉ là công nghệ mà còn là năng lực quản trị. AI chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được vận hành trong một khuôn khổ rõ ràng với quy trình kiểm soát chặt chẽ và những chuẩn mực đạo đức được tôn trọng.

Lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: “Vai trò của người đứng đầu cơ quan báo chí vì thế càng trở nên quan trọng trong việc xây dựng quy chế, tổ chức thực hiện và bảo đảm nội dung ứng dụng AI hướng tới mục tiêu cao nhất là phục vụ sự thật, phục vụ lợi ích công chúng và lợi ích của dân tộc”.

Tiến sĩ Lương Đông Sơn (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho rằng AI, đặc biệt là AI tạo sinh, đang đi nhanh vào hầu hết các khâu của quy trình báo chí, tìm kiếm và xử lý tư liệu, bóc băng, dịch thuật, phân tích dữ liệu, gợi ý tiêu đề, biên tập, sản xuất đồ họa và phân phối nội dung.

Theo Tiến sĩ Sơn, tốc độ ứng dụng đang vượt lên trước năng lực quản trị tại nhiều tòa soạn, làm xuất hiện những rủi ro mới về độ chính xác, nguồn tin, dữ liệu mật, quyền riêng tư, bản quyền, hình ảnh giả mạo, minh bạch và trách nhiệm nghề nghiệp.

“Trong bối cảnh Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025, Luật Báo chí năm 2025 và các đạo luật liên quan đã có hiệu lực, việc xây dựng quy chế sử dụng AI tại từng cơ quan báo chí không còn chỉ là một lựa chọn quản trị, mà trở thành yêu cầu cấp thiết để chuyển các nguyên tắc pháp luật và đạo đức thành quy trình vận hành cụ thể”, Tiến sĩ Lương Đông Sơn phát biểu.

Tại hội thảo, các đại biểu cho rằng sự xuất hiện của Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong quy trình sản xuất và phân phối nội dung báo chí. Công nghệ mở ra cơ hội tối ưu hóa nguồn lực, tự động hóa quy trình nghiệp vụ và thúc đẩy sáng tạo các sản phẩm đa nền tảng.

Tuy nhiên, AI cũng đặt các tòa soạn trước nhiều thách thức lớn, như rủi ro thông tin sai lệch và nội dung do AI tạo ra, nạn giả mạo tinh vi (Deepfake), vi phạm bản quyền và những vùng xám về đạo đức nghề nghiệp trên không gian số.

Trong bối cảnh đó, việc quản lý và ứng dụng AI một cách hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà đã trở thành yêu cầu quản trị chiến lược đối với mỗi cơ quan báo chí chính thống.