Trò ú tim của láng giềng gần

ASEAN không còn có thể ngồi yên khi mà các cường quốc đang sử dụng khối như một sân khấu để thể hiện những quan ngại an ninh của họ.

Hiện tại, ASEAN vẫn đang phải chứng kiến những động thái khẳng định quan điểm và các yêu sách chủ quyền đối với các lãnh thổ tranh chấp của Trung Quốc kể từ khi tranh chấp được đưa ra thảo luận công khai vào tháng 6/2010. Trung Quốc càng tiếp tục nhấn mạnh muốn kiểm soát tự do và an toàn hàng hải trên Biển Đông, họ càng gây ra nhiều quan ngại cho khu vực và cộng đồng quốc tế bởi ASEAN ngay từ đầu đã không chấp nhận các tuyên bố chủ quyền vô căn cứ của Trung Quốc.

Sau Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 21 diễn ra tại Phnom Penh vào tháng trước, các nhà lãnh đạo ASEAN đã dần mất hy vọng Trung Quốc sẽ sớm tham gia đàm phán một bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông mang tính ràng buộc. Tuy nhiên, hội nghị ASEAN+1 với Trung Quốc vẫn đã diễn ra suôn sẻ khi cả hai bên tỏ ra kiềm chế. Thủ tướng sắp mãn nhiệm Ôn Gia Bảo kêu gọi ASEAN thảo luận vấn đề xung đột trong khuôn khổ hiện có giữa ASEAN và Trung Quốc và không nên quốc tế hóa vấn đề.

Ông nhấn mạnh Bộ quy tắc ứng xử (COC) là "sự phát triển tự nhiên" của văn bản hướng dẫn các bên liên quan trong vấn đề Biển Đông đưa ra vào năm 2002 (DOC) - văn bản chính trị tuyên bố ý định và cam kết của tất cả các bên - Trung Quốc và ASEAN. Ngược lại, ASEAN khẳng định sự cần thiết phải đạt được COC càng sớm càng tốt để làm công cụ quản lý tranh chấp và hành vi của các bên tranh chấp trong tương lai.

Câu chuyện bắt đầu khi Thủ tướng Campuchia Hunsen chơi trò "bên miệng hố chiến tranh" với tuyên bố đầy tranh cãi rằng ASEAN đã thống nhất sẽ không quốc tế hóa xung đột Biển Đông trong những phút cuối cùng của cuộc họp giữa Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda và các nhà lãnh đạo đến từ 10 nước thành viên ASEAN. Một số nhà lãnh đạo ASEAN bao gồm cả nước trong tranh chấp và không trong tranh chấp tỏ ra không hài lòng và nói nó không được phản ánh trong các cuộc họp. Nhưng thay vì rút lại, Hun Sen chỉ đồng ý sửa đổi và vẫn đưa ra tuyên bố cuối cùng, nối dài 5 tháng lo lắng sau khi các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN không thể đưa ra thông cáo chung kết thúc hội nghị do một bất đồng tương tự.
 
Trò ú tim của láng giềng gần
 
Và mối lo đó đang đang biến thành mối quan ngại thực sự đối với các thành viên ASEAN bởi các động thái đơn phương gần đây nhất của Trung Quốc, bao gồm sử dụng hộ chiếu mới có in hình các khu vực tranh chấp bao gồm Arunachal Pradesh, Aksai Chin (trong tranh chấp với Ấn Độ) và Biển Đông. Tiếp đến là kế hoạch bắt đầu từ tháng này cảnh sát Hải Nam sẽ tuần tra và tìm kiếm các tàu đi vào phần lãnh thổ mà Trung Quốc tự nhận là của mình trong các khu vực tranh chấp hoặc thuộc chủ quyền của nước khác. Trước đó, Bắc Kinh còn ngang nhiên tuyên bố thành lập cái gọi là thành phố Tam Sa trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Trong một số lần phỏng vấn trên truyền thông gần đây, Tổng thư ký ASEAN sắp mãn nhiệm Surin Pitsuwan đã nghiêm túc cảnh báo tình hình Biển Đông có thể vượt khỏi tầm kiểm soát và trở thành vấn đề giống như vấn đề Palestine, tiềm ẩn nguy cơ gây xung đột sâu sắc hơn và phân cực khu vực và cộng đồng quốc tế. "Nó sẽ tạo nên một hiệu ứng hết sức rắc rối cho cả khu vực rộng lớn hơn, nó sẽ gây chia rẽ và tranh cãi với những hậu quả khó lường", ông nhắc lại nhiều lần trong bài phỏng vấn tại Bangkok.

Ông Surin, với nhiệm kỳ 5 năm sẽ kết thúc vào tháng này, cũng nhắc lại rằng ASEAN phải phối hợp hành động và đứng về một bên, bằng không sẽ rất khó thể hiện tình đoàn kết và củng cố sức sức nặng đàm phán. ASEAN không còn có thể ngồi yên khi mà các cường quốc đang sử dụng khối như một sân khấu để thể hiện những quan ngại an ninh của họ. Trong khi ASEAN đã đóng góp cho sự phục hồi toàn cầu, duy trì thương mại, nâng cao sức tiêu thụ và thu hút đầu tư nước ngoài, lôi kéo được nhiều các tập đoàn kinh tế khổng lồ về khu vực, cả khối vẫn chưa thể đồng hành cùng nhau trên các vấn đề chính trị và an ninh quan trọng. "ASEAN phải đoàn kết và phải nói chung một tiếng nói", ông nhắc lại. "Bằng không, sẽ không ai tôn trọng hay nhìn nhận chúng ta một cách nghiêm túc".

Trong một cuộc gặp Pattaya hồi tháng 10 trước thềm Hội nghị thượng đỉnh ASEAN, các quan chức cấp cao ASEAN và Trung Quốc đã có nhiều cuộc tham vấn nhưng không đạt được quan điểm chung cần thiết. Cuộc họp kéo dài một ngày này trước đó được chờ đợi sẽ mở đầu cho các cuộc đàm phán COC trong tháng. Theo các quan chức tham dự, trưởng phái đoàn Trung Quốc Fu Ying đã rất cứng rắn đối với quan điểm của ASEAN về tranh chấp. Bà chỉ trích khối đã để các nước khác can thiệp cản trở các cuộc thảo luận và đàm phán giải quyết tranh chấp đang diễn ra.

Điều bà phàn nhiều nhất là vấn đề đang được thảo luận trên mọi khuôn khổ quốc tế bao gồm Liên hợp quốc, Phong trào không liên kết và Hội nghị Á - Âu. Bà cũng nói thêm, tại thời điểm đặc biệt này, Trung Quốc sẽ không thể hứa trước một hạn định cụ thể bắt đầu các cuộc đàm phán COC rất được trông đợi do cuộc chuyển giao lãnh đạo tại Trung Quốc diễn ra trong năm nay.

Các nhà lãnh đạo mới được bầu sẽ nhậm chức vào tháng 3 năm sau, điều đó có nghĩa hai bên sẽ phải cùng nhau tạo ra những điều kiện thuận lợi cho đàm phán COC trong 4 tháng tới.

Tại Pattaya (Thái Lan), Trung Quốc đã liệt kê 6 điểm mà nước này gọi là"lầm tưởng" chung trong các tuyên bố và báo cáo của ASEAN liên quan đến đàm phán COC. Theo đó, lầm tưởng đầu tiên là, Hội nghị thượng đỉnh Đông Á sẽ hòa bình nếu có COC; không có nó, mọi chuyện sẽ bế tắc. Thứ hai, COC chỉ nhằm điều chỉnh hành vi của Trung Quốc. Thứ ba, ASEAN sẽ sử dụng COC để củng cố tuyên bố chủ quyền của mình và đẩy Trung Quốc vào thế phải từ bỏ chủ quyền. Thứ tư, COC là sản phẩm của người ngoài cuộc và họ luôn kêu gọi Trung Quốc và ASEAN tiến hành soạn thảo. Thứ năm, COC là cuộc đàm phán giữa Trung Quốc và ASEAN 10 như khẳng định trong các Nguyên tắc chung đã đạt được về COC. Cuối cùng, COC sẽ không giới hạn vấn đề Biển Đông là chuyện của riêng ASEAN và Trung Quốc.

Với những quan niệm như vậy ăn sâu trong suy nghĩ của Trung Quốc, thật khó có thể tìm ra cách nào để ASEAN có thể thay đổi những nhận định đó trong vòng vài tháng. Hiện tại, ASEAN vẫn đang phải chứng kiến những động thái khẳng định quan điểm và các yêu sách chủ quyền đối với các lãnh thổ tranh chấp của Trung Quốc kể từ khi tranh chấp được đưa ra thảo luận công khai vào tháng 6/2010. Trung Quốc càng tiếp tục nhấn mạnh muốn kiểm soát tự do và an toàn hàng hải trên Biển Đông, họ càng gây ra nhiều quan ngại cho khu vực và cộng đồng quốc tế bởi ASEAN ngay từ đầu đã không chấp nhận các tuyên bố chủ quyền vô căn cứ của Trung Quốc.

Nếu tranh chấp không sớm được giải quyết, nó sẽ tạo hiệu ứng domino mở rộng thêm hố sâu ngăn cách giữa Trung Quốc và ASEAN. Điều nguy hiểm nhất là khi Trung Quốc tự thấy mình ngày càng bị dồn vào góc khi ASEAN đang nhận được sự tham gia và hỗ trợ của Mỹ và cộng đồng thế giới và họ luôn nhấn mạnh tôn trọng các luật pháp quốc tế như Công ước Luật biển quốc tế LHQ. Chừng nào Trung Quốc và giới lãnh đạo còn cảm thấy họ đang bị sỉ nhục và là nạn nhân trong cuộc xung đột, họ sẽ tìm ra mọi cái cớ để "bảo vệ" mình. Như vậy, giàn lãnh đạo mới ở Bắc Kinh sẽ khó có không gian để tạo ra những thay đổi lớn. Hơn nữa, sự gia tăng của chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc được thể hiện qua các trang truyền thông xã hội và một bộ phận các nhà hoạch định chính sách an ninh đã hạn chế các lựa chọn chính sách tích cực hơn của Trung Quốc.

Theo Trâm Anh
Tuần Việt Nam/Nation Multimedia
MỚI NHẤT
Chìm thuyền ngoài khơi Hy Lạp, 27 người chết và mất tích
Chìm thuyền ngoài khơi Hy Lạp, 27 người chết và mất tích

(Dân trí) - 18 người di cư đã chết và 9 người khác mất tích khi một chiếc thuyền bị chìm ở ngoài khơi bờ biển Hy Lạp.

Chủ nhật, 16/12/2012 - 07:39

LHQ công bố kiến nghị mở rộng thềm lục địa của Trung Quốc
LHQ công bố kiến nghị mở rộng thềm lục địa của Trung Quốc

(Dân trí) - Liên hợp quốc (LHQ) đã cho công bố tài liệu do Trung Quốc đệ trình liên quan tới việc mở rộng thêm thềm lục địa của nước này ở biển Hoa Đông, động thái đang khiến Mỹ hết sức lo lắng.

Chủ nhật, 16/12/2012 - 07:29

Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton ngất xỉu
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton ngất xỉu

(Dân trí) – Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Ngoại trưởng Hillary Clinton bị chấn thương sau khi xỉu tại nhà và được bác sĩ khuyến cáo phải tạm thời nghỉ việc trong tuần tới.

Chủ nhật, 16/12/2012 - 07:09

Trung Quốc khánh thành tuyến đường sắt cao tốc dài nhất thế giới
Trung Quốc khánh thành tuyến đường sắt cao tốc dài nhất thế giới

(Dân trí) - Tuyến đường sắt cao tốc dài nhất thế giới Bắc Kinh-Quảng Đông sẽ chính thức khánh thành vào ngày 26/12 này, đúng vào dịp sinh nhật cố chủ tịch Mao Trạch Đông, báo chí Trung Quốc hôm nay đưa tin.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 10:10

Trung Quốc trình LHQ khiếu nại về Biển Hoa Đông
Trung Quốc trình LHQ khiếu nại về Biển Hoa Đông

(Dân trí) - Theo Đài Tiếng nói nước Nga, ngày 14/12, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết nước này đã chính thức trình các tài liệu chi tiết lên Liên hợp quốc khẳng định tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với khu vực biển đảo trên Biển Hoa Đông.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 09:41

Nữ giáo viên xinh như thiên thần che đạn cho học sinh trong vụ thảm sát
Nữ giáo viên xinh như thiên thần che đạn cho học sinh trong vụ thảm sát

Họ đã hy sinh bản thân mình để cứu những em nhỏ. 3 “nữ anh hùng” đã không ngại ngần đối mặt với tên ác quỷ để bảo vệ những học sinh mà họ coi như những đứa con thân yêu của mình.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 08:00

Xe tăng tự chế "độc" chưa từng thấy
Xe tăng tự chế "độc" chưa từng thấy

Quân nổi dậy Syria tự chế tạo xe tăng nhằm phục vụ cho cuộc chiến của mình, chiếc xe thực chất là chiếc ô tô được bọc thép bên ngoài và được trang bị camera cùng súng máy.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 05:41

Sự hấp dẫn của Biển Đông
Sự hấp dẫn của Biển Đông

Hai năm qua là khoảng thời gian Biển Đông liên tục “dậy sóng” và điều này dường như khiến thế giới dự đoán về cuộc chiến năng lượng trong tương lai gần trên khu vực giàu tài nguyên dầu và khí đốt này.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 03:47

Chế tạo “tổ kén” thoát “ngày tận thế”
Chế tạo “tổ kén” thoát “ngày tận thế”

(Dân trí) - Một nông dân kiêm nhà sáng chế ở tỉnh Hà Bắc, miền bắc Trung Quốc vừa “trình làng” một loạt “tổ kén” mà anh hi vọng có thể là tài sản vô giá trong trường hợp xảy ra thảm họa “tận thế” 21/12.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 03:09

Lãnh đạo thế giới bàng hoàng trước vụ xả súng tại Mỹ
Lãnh đạo thế giới bàng hoàng trước vụ xả súng tại Mỹ

(Dân trí) - Các nhà lãnh đạo thế giới đều bày tỏ sự bàng hoàng và đau buồn trước vụ xả súng khiến 20 em nhỏ và 6 giáo viên tại một trường học ở Mỹ thiệt mạng vào ngày 14/12. Đây là một trong những vụ xả súng đẫm máu nhất tại trường học ở Mỹ.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 01:11

Cảnh sát truy tìm kẻ dọa nổ súng ở đền thờ Hồi giáo tại Mỹ
Cảnh sát truy tìm kẻ dọa nổ súng ở đền thờ Hồi giáo tại Mỹ

(Dân trí) - Cảnh sát California hiện đang tìm kiếm người đàn ông được cho là đã vào một đền thờ Hồi giáo ở bang này, tuyên bố có súng và đe dọa giết tất cả mọi người.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 12:41

NASA tiếp tục bác bỏ tin đồn "Ngày tận thế"
NASA tiếp tục bác bỏ tin đồn "Ngày tận thế"

Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa công bố một đoạn video để giải thích vì sao thế giới sẽ không diệt vong vào ngày 21/12 tới.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 12:23

ĐÁNG QUAN TÂM
Tổng thống Venezuela đã nói chuyện được với gia đình
Tổng thống Venezuela đã nói chuyện được với gia đình

(Dân trí) – Bộ trưởng thông tin Venezuela cho biết Tổng thống Chavez đã nói chuyện với người thân trong gia đình và tiến trình phục hồi hậu phẫu ung thư của ông hiện "khả quan".

Thứ bảy, 15/12/2012 - 11:10

Cận cảnh vụ thảm sát kinh hoàng tại Mỹ
Cận cảnh vụ thảm sát kinh hoàng tại Mỹ

(Dân trí) - Cả thành phố Newtown ở bang Connecticut đã choáng váng trước vụ xả súng đẫm máu ở trường tiểu học Sandy Hook, khi 26 người, trong đó có 20 em nhỏ bị giết hại. Tay súng cũng đã thiệt mạng.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 09:59

Vụ thảm sát tại trường học Mỹ: Hung thủ trước đó đã giết chết mẹ
Vụ thảm sát tại trường học Mỹ: Hung thủ trước đó đã giết chết mẹ

(Dân trí) - Giới chức trách Mỹ đã xác định được hung thủ của vụ xả súng kinh hoàng vào một trường tiểu học, làm 20 trẻ em và 6 người lớn thiệt mạng, là thanh niên mới 20 tuổi. Được biết hung thủ trước đó đã giết mẹ tại nhà.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 09:36

Mỹ, Đức triển khai tên lửa Patriot tới Thổ Nhĩ Kỳ
Mỹ, Đức triển khai tên lửa Patriot tới Thổ Nhĩ Kỳ

(Dân trí) – Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta đã ra lệnh triển khai hai dàn phóng tên lửa Patriot tới Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi Quốc hội Đức cũng đã chính thức thông qua quyết định tương tự, động thái được NATO lập tức bày tỏ hoan nghênh.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 08:08

Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Israel bất ngờ từ chức
Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Israel bất ngờ từ chức

(Dân trí) - Phó Thủ tướng, Ngoại trưởng Israel Avigdor Lieberman đã bất ngờ công bố quyết định từ chức, sau khi bị Trưởng công tố Yehuda Weinstein tống đạt cáo buộc gian lận và bội tín.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 07:38

Xả súng kinh hoàng tại trường tiểu học Mỹ, ít nhất 27 người chết
Xả súng kinh hoàng tại trường tiểu học Mỹ, ít nhất 27 người chết

(Dân trí) – Một vụ xả súng kinh hoàng đã xảy ra sáng qua (tối 14/12 theo giờ Việt Nam) tại một trường tiểu học ở bang Connecticut của Mỹ làm ít nhất 27 người, trong đó có 20 trẻ em, thiệt mạng.

Thứ bảy, 15/12/2012 - 07:29

Nga tiết lộ đang phát triển tên lửa đạn đạo có sức vươn toàn cầu
Nga tiết lộ đang phát triển tên lửa đạn đạo có sức vươn toàn cầu

(Dân trí) - Quân đội Nga hôm nay 14/12 cho hay nước này đang phát triển một tên lửa đạn đạo liên lục địa mới, có sức vươn khắp toàn cầu và sẽ thay thế cho tên lửa tầm xa Topol-M và Yars hiện nay.

Thứ sáu, 14/12/2012 - 04:35

Mỹ sắp triển khai tên lửa, binh sỹ tới Thổ Nhĩ Kỳ
Mỹ sắp triển khai tên lửa, binh sỹ tới Thổ Nhĩ Kỳ

(Dân trí) - Tờ New York Times hôm nay đưa tin, Mỹ có kế hoạch gửi 2 hệ thống tên lửa đánh chặn Patriot và 400 quân nhân tới Thổ Nhĩ Kỳ nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công của Syria.

Thứ sáu, 14/12/2012 - 04:19

Ảnh lãnh đạo Triều Tiên đích thân chỉ huy vụ phóng tên lửa
Ảnh lãnh đạo Triều Tiên đích thân chỉ huy vụ phóng tên lửa

(Dân trí) - Triều Tiên hôm nay đã đăng tải một loạt hình ảnh nhà lãnh đạo Kim Jong-un đích thân chỉ huy và giám sát toàn bộ vụ phóng tên lửa đưa vệ tinh vào quỹ đạo hôm 12/12 vừa qua.

Thứ sáu, 14/12/2012 - 03:24

Trung Quốc: Tấn công bằng dao tại trường học, 22 em nhỏ bị thương
Trung Quốc: Tấn công bằng dao tại trường học, 22 em nhỏ bị thương

(Dân trí) - Một người đàn ông đã dùng dao tấn công và làm bị thương 22 em nhỏ và một người lớn ở trường tiểu học ở tỉnh Hà Nam, miền trung Trung Quốc vào ngày hôm nay 14/11.

Thứ sáu, 14/12/2012 - 03:08

Nga thừa nhận phe nổi dậy có thể đánh bại Tổng thống Syria
Nga thừa nhận phe nổi dậy có thể đánh bại Tổng thống Syria

(Dân trí) - Thứ trưởng ngoại giao phụ trách Trung Đông của Nga hôm qua thừa nhận chính quyền của Tổng thống Syria Assad đang mất dần quyền kiểm soát trong nước và có thể bị lực lượng nổi dậy đánh bại.

Thứ sáu, 14/12/2012 - 12:54

Thị trưởng gốc Việt đầu tiên ở Mỹ nhậm chức
Thị trưởng gốc Việt đầu tiên ở Mỹ nhậm chức

(Dân trí) - Trí Tạ, người gốc Việt đầu tiên đắc cử thị trưởng thành phố Westminster, nơi “khai sinh” của Little Sài Gòn tại Mỹ, đã nhậm chức vào tối ngày 12/12 vừa qua.

Thứ sáu, 14/12/2012 - 12:33