Quốc tế chung tay cùng Việt Nam trong “cuộc chiến” dai dẳng với bom mìn chưa nổ

Dân trí Ngoài những nỗ lực của Chính phủ và Bộ Quốc phòng Việt Nam, hoạt động rà phá giảm thiểu rủi ro bom mìn trong thời gian qua đã nhận được sự ủng hộ tích cực từ cộng đồng quốc tế, với mục tiêu tìm ra hướng đi đúng đắn cho “cuộc chiến” với bom đạn còn tồn dư sau hàng chục năm kể từ khi hòa bình lập lại.
>>Chân dung đội phá bom mìn toàn nữ tại Quảng Trị trên báo quốc tế
>>Mỹ hỗ trợ Việt Nam 15 triệu USD để rà phá bom mìn trong năm 2019
>>Mỹ - Việt Nam hợp tác nâng cao năng lực rà phá bom mìn

Quốc tế chung tay cùng Việt Nam trong “cuộc chiến” dai dẳng với bom mìn chưa nổ - 1

Cố vấn chiến lược của GICHD Rob White phát biểu tại hội thảo (Ảnh: Đức Hoàng)

Ngày 19/7, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam (VNMAC), Trung tâm Quốc tế Giơ-ne-vơ về khắc phục bom mìn nhân đạo GICHD (trụ sở tại Thụy Sĩ) và Trung tâm Quốc tế IC - tổ chức nhân đạo trụ sở tại Mỹ - đã tổ chức hội thảo về chủ đề khắc phục hậu quả bom mìn và vật nổ còn sót lại sau chiến tranh ở Việt Nam theo phương thức Quản lý rủi ro dài hạn. Tại hội thảo, các chuyên gia, quan chức trong nước và quốc tế đã nêu ra các ý kiến tham vấn về hướng đi mới của Việt Nam trong “cuộc chiến” với bom mìn trong lòng đất.

Một trong những hệ quả tất yếu của chiến tranh hiện đại là tàn tích vật liệu nổ sót lại ở khắp nơi và ảnh hưởng lâu dài tới chất lượng cuộc sống của người dân. Tại một số quốc gia châu Âu, châu Phi, châu Á, bom mìn tồn dư từ những 2 cuộc thế chiến hay xung đột vũ trang vẫn được tìm thấy mỗi ngày.

Tại Việt Nam, nơi chiến tranh đã khép lại hàng chục năm qua, một báo cáo năm 2014 chỉ ra rằng 63/63 tỉnh thành đều chịu ô nhiễm bởi bom đạn chùm và vật nổ. Diện tích bị ảnh hưởng bởi các vũ khí tồn dư chiếm 18,82% diện tích tự nhiên trên đất liền cả nước (tương đương 6,1 triệu ha).

Có 9.116/11.134 xã (phường/thị trấn) bị ô nhiễm bom mìn, vật nổ. Theo VNMAC, kể từ sau khi chiến tranh kết thúc, có khoảng 100.000 người đã thiệt mạng hoặc bị thương do những vũ khí, vật liệu nổ tàn dư trong lòng đất.

Từ khi hòa bình được lập lại tới nay, Việt Nam vẫn đang nỗ lực từng ngày từng giờ để khắc phục những hậu quả do bom mìn để lại. Trong suốt quá trình này, sự đồng hành của cộng đồng và tổ chức quốc tế là điều không thể thiếu góp phần tạo nên những thành tựu hiện tại.

Một trong những sự hợp tác tiêu biểu có thể nhắc tới chính là công trình nghiên cứu về rủi ro và nguy cơ tiềm tàng gặp phải với bom mìn và vật nổ từ năm 2006 giữa VNMAC và GICHD.

Cách tiếp cận mới với hoạt động rà phá bom mìn tồn dư

Theo GICHD, Việt Nam nên cần chuyển dần từ chiến lược "chủ động rà phá" sang chiến lược "ứng phó nguy cơ" với chương trình khắc phục bom mìn quốc gia.

Theo cố vấn chiến lược Rob White của GICHD, sự khác biệt giữa 2 phương thức này nằm ở cách thực thi và tiếp cận với bom mìn.

"Chủ động rà phá" là phương pháp khoanh vùng quy mô lớn với khu vực nghi nhiễm bom mìn từ đó tiến hành khảo sát kỹ thuật, điều tra thông tin rồi tìm kiếm vật nổ sót lại để rà phá. Theo GICHD, đây là chiến lược mà chính phủ Việt Nam đã sử dụng trong nhiều năm qua kể từ khi chiến tranh kết thúc và đạt được những thành công to lớn, cũng như mang lại những bài học có giá trị cho cộng đồng khắc phục hậu quả bom mìn quốc tế.

Mặc dù vậy, GICHD cho rằng phương thức này thường chỉ thích hợp với giai đoạn ngay sau khi chiến tranh kết thúc, đòi hỏi nguồn lực tập trung lớn nhằm loại bỏ nhanh những nguy cơ trước mắt và phục vụ cho những nhu cầu phát triển tối cần thiết.

Theo ông White, ngoài ra, phương thức "chủ động rà phá" khá tốn kém và dần trở nên ít thích hợp với điều kiện hiện tại khi tính đến bài toán giải quyết vấn đề sử dụng hiệu quả nguồn lực và đối phó tốt hơn với các mối đe dọa do bom mìn vật nổ còn sót lại ở Việt Nam. Chính vì vậy, GICHD cho rằng phương pháp "ứng phó rủi ro" bom mìn vật nổ nên được lựa chọn trong tương lai thay cho "chủ động rà phá". 

Phương pháp "ứng phó rủi ro" được thực hiện theo hướng nghiên cứu các tài liệu lưu trữ rồi mới tiến hành khoanh vùng các khu vực nhỏ có nguy cơ ảnh hưởng, tiến hành nghiên cứu, tìm kiếm và đưa ra giải pháp với từng loại bom mìn tìm được. Phương pháp này hướng đến việc xây dựng các chính sách quốc gia phù hợp nhằm giải quyết các yêu cầu của kế hoạch khắc phục bom mìn quốc gia dài hạn.

Theo GICHD, sẽ đến một thời điểm mà công tác rà phá bom mìn đại trà (dò tìm, khảo sát trên diện rộng) sẽ phải “nhường đường” cho chiến lược "ứng phó nguy cơ" với từng tình huống do lượng bom mình đã giảm đi và ngân sách tài trợ từ nước ngoài có thể ít dần. Khi Việt Nam chuyển sang chiến lược "ứng phó nguy cơ", một cơ chế nhằm giảm thiểu rủi ro bom mìn một cách bền vững nên được bắt đầu chuẩn bị dần dần trong bối cảnh công cuộc rà phá bom mìn ở Việt Nam sẽ tiếp tục diễn ra trong một thời gian dài trong tương lai. 

Sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế với cơ chế mới

Kể từ năm 2016, GICHD đã triển khai Dự án quản lý bom mìn, vật nổ còn sót lại, trong đó có hoạt động thí điểm công cụ quản lý rủi ro dài hạn trong công tác khắc phục bom mìn, hợp tác cùng IC và VNMAC.

Hoạt động này nhằm xây dựng cơ sở lý luận và thử nghiệm thực tiễn để có thể đề xuất với các cấp hoạch định chính sách của Chính phủ Việt Nam, đồng thời bổ sung lý luận xây dựng tiêu chuẩn khắc phục bom mìn quốc tế IMAS, cũng như làm bài học kinh nghiệm cho cộng đồng thế giới.

Một tiêu điểm của hoạt động hợp tác này chính là dự án mang tên Quản lý tàn tích Vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh (MORE). Đây là dự án nhằm nghiên cứu các rủi ro đi kèm với vật liệu nổ và các phương án xử lý để giảm thiểu rủi ro có sự tham gia của GICHD, tổ chức từ thiện Golden West (Mỹ) và tập đoàn nghiên cứu FENIX Insight (Mỹ).

Chương trình đã được tổ chức thí điểm ở tỉnh Quảng Trị và đạt được những kết quả mà Golden West đánh giá là “cho thấy tầm nhìn vượt trội và niềm tin sẽ triển khai thành công và biến chương trình thành mô hình tiềm năng cho 62 tỉnh thành còn lại”.

Nhờ sự ủng hộ mạnh mẽ của Bộ Ngoại giao Mỹ, Golden West đã triển khai huấn luyện xử lý bom mìn theo chuẩn quốc tế IMAS cấp độ 1-3 cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, huấn luyện và cung cấp thiết bị dò tìm tiên tiến, cải tiến công tác hỗ trợ y tế hiện trường cho các lực lượng xử lý bom mìn.

Một trong những kỹ năng mà Golden West hỗ trợ và đào tạo cho kỹ thuật viên Việt Nam là cắt bom đạn nhằm phân tích các vật liệu nổ thu gom ở địa phương. Việc cắt bom, đạn đúng kỹ thuật với từng loại vũ khí khác nhau là rất cần thiết trong việc giúp Việt Nam nghiên cứu về đặc tính của các vật liệu nổ, từ đó đưa ra phương pháp xử lý chính xác và ít tốn kém cũng như tránh ô nhiễm kim loại và môi trường.

Kể từ khi bắt đầu chương trình hỗ trợ từ năm 2016, Golden West tới nay đánh giá rằng các đội bom mìn của Quảng Trị đã có sự thay đổi lớn về cách thức hoạt động, trang thiết bị và các hoạt động liên quan. Dự án đã thành công dù gặp nhiều khó khăn và không có bất cứ trường hợp nào thương vong trong quá trình cắt bom, mìn và nghiên cứu thuốc nổ.

Song song với đó, GICHD năm 2018 cũng đã hỗ trợ Việt Nam trong quá trình nghiên cứu quá trình già hóa của bom đạn nhằm đánh giá mối nguy hiểm gây ra bởi bom đạn và hiểu được nguy cơ còn sót lại khi các loại bom đạn tiếp tục già đi trong lòng đất. Đây là một công trình nghiên cứu có ý nghĩa vì với mỗi loại bom đạn và chất nổ, sẽ có đặc tính khác nhau và việc nắm được những tính năng chủ chốt giúp cho công cuộc xử lý bom mìn ở Việt Nam hiệu quả và giảm bớt rủi ro với người dân và môi trường xung quanh.

Những nghiên cứu trên nhằm giúp cho quá trình xử lý bom đạn của Việt Nam trở nên bền vững hơn, cũng như giúp các đội ngũ rà phá bom mìn trở nên tự tin, nắm vững kiến thức và chủ động hơn với các hoạt động trong tương lai. Điều này cũng phù hợp với định hướng chiến lược "ứng phó nguy cơ" mà GICHD khuyến nghị Việt Nam nên dần chuyển sang.

Tại hội thảo ngày 19/7, các chuyên gia trong và ngoài nước đã trình bày nhiều chủ đề được quan tâm về vấn đề rà phá bom mìn như phiên bản mới về tiêu chuẩn quốc tế trong quản lý rủi ro trong khắc phục bom mìn IMAS, các hoạt động của dự án MORE tại Việt Nam, công cụ và phương thức quản lý rủi ro bom mìn dài hạn, báo cáo nghiên cứu về già hóa bom đạn.

Tổng thư ký cơ quan khắc phục và hỗ trợ nạn nhân bom mìn Campuchia (CMAA) Prum Sophakmonkol cũng đã chia sẻ kinh nghiệm về quản lý rủi ro dài hạn liên quan tới bom mìn ở nước bạn và lắng nghe các chia sẻ từ phía Việt Nam.

Đức Hoàng

MỚI NHẤT
Quốc gia châu Phi “dở khóc dở cười” vì dự án đường sắt của Trung Quốc
Quốc gia châu Phi “dở khóc dở cười” vì dự án đường sắt của Trung Quốc

(Dân trí) - Dự án đường sắt tỷ USD do Trung Quốc rót vốn và xây dựng tại Kenya bỗng nhiên dừng lại, khiến quốc gia châu Phi phải loay hoay xử lý và tìm lối thoát cho mình.

Thứ bảy, 20/07/2019 - 12:23

“Sát thủ diệt UAV” trên boong tàu chiến Mỹ nghi bắn rơi máy bay Iran
“Sát thủ diệt UAV” trên boong tàu chiến Mỹ nghi bắn rơi máy bay Iran

(Dân trí) - Lầu Năm Góc tuyên bố rằng tàu tấn công đổ bộ USS Boxer của Mỹ đã bắn rơi máy bay không người lái (UAV) của Iran bằng vũ khí tác chiến điện tử. “Sát thủ UAV” LMADIS được cho là vũ khí đứng sau vụ tấn công này.

Thứ bảy, 20/07/2019 - 11:05

Tổng thống Putin lên tiếng khi Mỹ - Iran “căng như dây đàn”
Tổng thống Putin lên tiếng khi Mỹ - Iran “căng như dây đàn”

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin đã bày tỏ sự quan ngại về tình hình đối đầu căng thẳng giữa Mỹ và Iran hiện nay tại vùng Vịnh.

Thứ bảy, 20/07/2019 - 10:27

Cuộc đụng độ nguy hiểm giữa tàu chiến Mỹ và trực thăng Iran trước khi UAV bị bắn rơi
Cuộc đụng độ nguy hiểm giữa tàu chiến Mỹ và trực thăng Iran trước khi UAV bị bắn rơi

(Dân trí) - Một nhà báo có mặt trên tàu tấn công đổ bộ Mỹ USS Boxer đã mô tả lại cuộc đụng độ đầy căng thẳng và nguy hiểm giữa tàu Mỹ và trực thăng Iran ngay trước khi Washington tuyên bố bắn rơi máy bay không người lái (UAV) của Tehran.

Thứ bảy, 20/07/2019 - 09:28

Video người đàn ông trèo lên cánh máy bay Nigeria để đi "chui"
Video người đàn ông trèo lên cánh máy bay Nigeria để đi "chui"

(Dân trí) - Một máy bay Nigeria đã bị chậm chuyến sau khi hành khách phát hiện và ghi lại khoảnh khắc một người đàn ông trèo lên cánh máy bay, đặt hành lý vào động cơ để đi "chui".

Thứ bảy, 20/07/2019 - 09:05

Ông Trump cảnh báo Iran phải trả giá đắt nếu làm điều “dại dột”
Ông Trump cảnh báo Iran phải trả giá đắt nếu làm điều “dại dột”

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho biết ông không lo ngại xung đột với Iran vì Mỹ sở hữu sức mạnh vượt trội trên thế giới.

Thứ bảy, 20/07/2019 - 08:48

Iran tung video tố Mỹ “nói dối trắng trợn” vụ bắn rơi máy bay không người lái
Iran tung video tố Mỹ “nói dối trắng trợn” vụ bắn rơi máy bay không người lái

(Dân trí) - Iran đã công bố đoạn video để bác bỏ tuyên bố của Mỹ về việc bắn rơi máy bay không người lái của Tehran tại eo biển Hormuz.

Thứ bảy, 20/07/2019 - 07:46

Ả rập Xê út cho quân Mỹ đồn trú lần đầu sau 16 năm giữa căng thẳng Trung Đông
Ả rập Xê út cho quân Mỹ đồn trú lần đầu sau 16 năm giữa căng thẳng Trung Đông

(Dân trí) - Ả rập Xê út đã quyết định cho quân đội Mỹ tới đồn trú tại quốc gia này lần đầu tiên kể từ năm 2003 trong một nỗ lực nhằm tăng cường an ninh khu vực.

Thứ bảy, 20/07/2019 - 07:45

Iran bắt tàu chở dầu Anh tại eo biển Hormuz
Iran bắt tàu chở dầu Anh tại eo biển Hormuz

(Dân trí) - Anh nói Iran đã bắt và chặn hai tàu chở dầu tại vùng Vịnh, đồng thời cảnh báo Tehran sẽ phải gánh chịu hậu quả nếu không trả lại các tàu này.

Thứ bảy, 20/07/2019 - 07:02

Video máy bay Boeing chở 47 người lao xuống Thái Bình Dương
Video máy bay Boeing chở 47 người lao xuống Thái Bình Dương

(Dân trí) - Một đoạn video quay từ buồng lái đã ghi lại khoảnh khắc máy bay Boeing 737 của hãng hàng không Air Niugini chở 47 người lao xuống Thái Bình Dương.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 09:52

Thủ tướng Đức lên tiếng về sức khỏe sau 3 lần run lẩy bẩy
Thủ tướng Đức lên tiếng về sức khỏe sau 3 lần run lẩy bẩy

(Dân trí) - Thủ tướng Đức Angela Merkel đã lên tiếng làm rõ nghi vấn về vấn đề sức khỏe sau khi bà được nhìn thấy run lẩy bẩy tại 3 sự kiện ngoài trời trong vòng một tháng.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 08:26

S-300 và S-400 có đánh bại máy bay tàng hình Mỹ?
S-300 và S-400 có đánh bại máy bay tàng hình Mỹ?

Trong khi dư luận thế giới quan tâm nhiều đến sự kiện Nga cung cấp hệ thống tên lửa phòng không S-400 cho Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ loại Thổ Nhĩ Kỳ ra khỏi chương trình F-35, tạp chí The National Interest đặt vấn đề: Liệu các hệ thống S-300 và S-400 có thể đánh bại chiến đấu cơ tàng hình của Mỹ khi lâm trận hay không?

Thứ sáu, 19/07/2019 - 07:57

ĐÁNG QUAN TÂM
Đô đốc Mỹ nói Trung Quốc phớt lờ đề xuất liên lạc khủng hoảng ở Biển Đông
Đô đốc Mỹ nói Trung Quốc phớt lờ đề xuất liên lạc khủng hoảng ở Biển Đông

(Dân trí) - Một chỉ huy cấp cao của quân đội Mỹ đã chỉ trích Bắc Kinh chuyện “khoe cơ bắp” ở Biển Đông và không phản hồi kêu gọi của Washington nhằm thiết lập một cơ chế liên lạc khủng hoảng.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 06:06

Mỹ lo Trung Quốc biến khu nghỉ dưỡng tại Campuchia thành căn cứ quân sự
Mỹ lo Trung Quốc biến khu nghỉ dưỡng tại Campuchia thành căn cứ quân sự

(Dân trí) - Giới quan sát tại Mỹ lo ngại rằng dự án khu nghỉ dưỡng đồ sộ do Trung Quốc xây dựng tại Campuchia có thể trở thành căn cứ hải quân phục vụ cho mục đích của Bắc Kinh tại khu vực này, báo Bloomberg của Mỹ đưa tin.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 04:51

Tàu khu trục Nga bắn trúng tên lửa trong tập trận hải quân ở Crimea
Tàu khu trục Nga bắn trúng tên lửa trong tập trận hải quân ở Crimea

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Nga đã công bố một video cho thấy tàu khu trục "Đô đốc Makarov" đã bắn tên lửa tiêu diệt mục tiêu trong cuộc tập trận hải quân trên Biển Đen.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 03:24

Người đàn ông Hàn Quốc tự thiêu trước Đại sứ quán Nhật
Người đàn ông Hàn Quốc tự thiêu trước Đại sứ quán Nhật

(Dân trí) - Một người đàn ông Hàn Quốc hôm nay đã tử vong sau khi tự thiêu trước Đại sứ quán Nhật Bản ở thủ đô Seoul, trong bối cảnh các tranh cãi chính trị và thương mại giữa hai “ông lớn” ở Đông Bắc Á đang leo thang tới mức đáng lo ngại.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 02:36

Iran nói Mỹ bắn nhầm chính máy bay không người lái của mình
Iran nói Mỹ bắn nhầm chính máy bay không người lái của mình

(Dân trí) - Quan chức Iran bác tin Mỹ bắn rơi máy bay không người lái của nước này, đồng thời cho biết Washington có thể bắn chính máy bay không người lái của mình.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 02:22

Chính sách của ông Trump tác động thế nào đến thế giới ?
Chính sách của ông Trump tác động thế nào đến thế giới ?

Kết quả cầm quyền của ông Trump có tác động mạnh tới thế giới. Nhưng nước Mỹ không phải là cả thế giới. Ông Trump cũng không thể làm mọi chuyện một mình. Vậy, làm thế nào để ông Trump can dự nhiều hơn vào cái chung của thế giới?

Thứ sáu, 19/07/2019 - 02:12

Bố nạn nhân Trung Quốc đòi xác con trong phiên tòa chấn động nước Mỹ
Bố nạn nhân Trung Quốc đòi xác con trong phiên tòa chấn động nước Mỹ

(Dân trí) - Một người đàn ông Mỹ ngày 18/7 đã bị kết án tù chung thân vì tội cưỡng hiếp và chặt đầu một nữ học giả Trung Quốc. Trong phiên tòa xét xử hôm qua, bố nạn nhân đã khẩn cầu thủ phạm hãy nói cho ông biết xác con gái ông đang ở đâu.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 12:21

“Chảo lửa” vùng Vịnh thêm căng thẳng sau vụ Mỹ bắn rơi máy bay Iran
“Chảo lửa” vùng Vịnh thêm căng thẳng sau vụ Mỹ bắn rơi máy bay Iran

(Dân trí) - Cả Washington và Tehran đều được cho là có những tính toán riêng trong vụ máy bay không người lái Iran bị bắn rơi khi tới gần tàu chiến Mỹ tại eo biển Hormuz.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 11:51

Quan hệ Nga-Mỹ lại nóng lên vì “cuộc chiến visa”
Quan hệ Nga-Mỹ lại nóng lên vì “cuộc chiến visa”

Quan hệ Nga - Mỹ tiếp tục nóng lên khi hai bên đổ lỗi cho nhau không cấp thị thực cho một loạt các nhà ngoại giao hai nước.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 10:50

Người hâm mộ bàng hoàng vụ cháy xưởng phim hoạt hình nổi tiếng làm 33 người chết ở Nhật
Người hâm mộ bàng hoàng vụ cháy xưởng phim hoạt hình nổi tiếng làm 33 người chết ở Nhật

(Dân trí) - Người dân Nhật Bản và những người hâm mộ phim hoạt hình khắp thế giới đã bày tỏ sự bàng hoàng, đau xót về vụ cháy xưởng phim hoạt hình nổi tiếng ở Kyoto, Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của 33 người. Nghi phạm được cho là đã dùng xăng phóng hỏa tòa nhà trong khi 74 người đang làm việc bên trong.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 08:53

Dọa giết cả máy bay, nữ hành khách bị phạt 105.000 USD và cấm bay trọn đời
Dọa giết cả máy bay, nữ hành khách bị phạt 105.000 USD và cấm bay trọn đời

(Dân trí) - Một nữ hành khách đã có hành vi gây rối khiến máy bay của hãng Jet2 (Anh) chuyển hướng và phải huy động cả máy bay chiến đấu của Anh hỗ trợ. Người này đã nhận một hóa đơn nộp phạt 105.000 USD và bị hãng hàng không cấm bay trọn đời.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 08:36

Hàng loạt công ty ồ ạt rời đi, Trung Quốc “trải thảm đỏ” giữ chân
Hàng loạt công ty ồ ạt rời đi, Trung Quốc “trải thảm đỏ” giữ chân

(Dân trí) - Bắc Kinh đang chạy đua để giữ chân các doanh nghiệp nước ngoài tại Trung Quốc bằng cách thuyết phục họ rằng lợi ích của việc ở lại sẽ vượt trội hơn so với tác động từ đòn áp thuế của Mỹ.

Thứ sáu, 19/07/2019 - 08:31