Không quân Iran sắp có thêm 30 Su-35

Theo tạp chí Mỹ Military Watch, Bộ Quốc phòng Iran đang chi trả chi phí bảo dưỡng tại Nga trước khi các máy bay này được chuyển giao về nước.

Thông tin này xuất hiện sau khi các tài liệu công nghiệp quân sự Nga bị rò rỉ vào cuối năm ngoái, tiết lộ 16 chiếc Su-35 đang được sản xuất theo đơn đặt hàng từ Tehran vào thời điểm đó. Mặc dù trước đây nhà máy chỉ sản xuất trung bình khoảng 14 chiếc Su-35 mỗi năm, Tổng Giám đốc Tập đoàn Máy bay Thống nhất Vadim Badekha vào tháng 5/2025 đã xác nhận nỗ lực tăng cường sản lượng.

Dự kiến, Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga sẽ giảm số lượng Su-35 được giao trong 2 đến 3 năm tới để ưu tiên các hợp đồng của Iran.

Đơn hàng lớn và kế hoạch chuyển giao

Các "tài liệu mật" của chính phủ Nga được cho là bị rò rỉ vào cuối năm 2025 đã xác nhận Bộ Quốc phòng Iran mua 48 chiếc Su-35, sau khi các quan chức Tehran trước đó đã xác nhận đặt hàng một số lượng máy bay không được tiết lộ.

Máy bay huấn luyện Yak-130 đã bắt đầu được chuyển giao đến Cộng hòa Hồi giáo vào tháng 9/2023, dường như được thiết kế để hỗ trợ huấn luyện phi công trong nước song song với các chương trình huấn luyện tại Nga.

Tiêm kích Su-35 có khả năng sẽ bắt đầu có mặt tại quốc gia Trung Đông vào năm 2026, với một số nguồn tin cho rằng thiệt hại về hạ tầng tại căn cứ không quân Hamadan là yếu tố chính cản trở quá trình tiếp nhận máy bay mới. Các đơn vị kỹ thuật được cho là đang tiến hành tái thiết. Công tác bàn giao dự kiến sẽ đi kèm cung cấp các thiết bị mô phỏng tiên tiến.

Việc Tehran mua sắm Su-35 không phải là trường hợp cá biệt. Nguồn tin Nga vào ngày 4/6 xác nhận Tehran đã đặt mua 12 tiêm kích Su-30SM2 đã qua sử dụng thuộc các đơn vị tiền tuyến của Nga, dự kiến được giao hàng từ giữa năm 2027.

Mặc dù sử dụng động cơ chung và hệ thống điện tử hàng không tiên tiến tương tự, Su-30SM2 có chi phí thấp hơn nhiều, dễ bảo trì hơn và phù hợp hơn cho các hoạt động tấn công cũng như huấn luyện phi công Su-35.

Ngoài ra, có nhiều dấu hiệu cho thấy Tehran cũng đã đặt hàng các máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm Su-57 tiên tiến hơn, mặc dù lượng đơn đặt hàng tồn đọng đáng kể đồng nghĩa với việc bàn giao dự kiến sẽ không bắt đầu cho đến gần năm 2030.

Không quân Iran: Hiệu quả bất ngờ với máy bay cũ và tiềm năng mới

Tạp chí Mỹ nhận định, Tehran mua sắm các chiến đấu cơ đầu tiên thời hậu Chiến tranh Lạnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là khi xét đến hiệu quả sử dụng tiêm kích cũ hơn trong những cuộc xung đột với Mỹ và các đối tác chiến lược của nước này.

Cuối tháng 4, máy bay chiến đấu F-5E thế hệ thứ ba của Không quân Iran đã thực hiện thành công một cuộc ném bom vào căn cứ Buehring ở Kuwait, xuyên thủng hệ thống phòng không nhiều lớp của Mỹ và Kuwait, theo Military Watch Magazine.

Sau đó, vào đầu tháng 5, máy bay F-4E, nặng hơn và có tầm bay xa hơn F-5 nhưng cũng đã lỗi thời, được sử dụng để thực hiện một cuộc xâm nhập thành công vào Ả rập Xê út.

Chiến dịch này chỉ được biết đến vì nó dẫn đến một cuộc không chiến giữa tiêm kích F-4 và ít nhất một chiến đấu cơ F-16CJ của Không quân Mỹ, trong đó F-16 đã không bắn hạ được máy bay của Iran. Báo cáo kể trên làm dấy lên khả năng các máy bay loại này có thể đã thực hiện các cuộc tấn công xâm nhập rộng rãi hơn.

Trong các cuộc xung đột gần đây với Mỹ và các đối tác chiến lược ở Trung Đông, Không quân Iran đã chứng tỏ khả năng bảo toàn máy bay của mình bất chấp cường độ tấn công cao nhằm vào các căn cứ của họ, Military Watch Magazine nhận định.

Những thành công đạt được với các loại máy bay chiến đấu lỗi thời càng làm dấy lên khả năng việc bàn giao Su-35 sẽ cho phép Tehran tiến hành những cuộc tấn công quy mô lớn hơn nhiều nhằm vào các mục tiêu thù địch trên khắp Trung Đông.

Tầm bay vượt trội của Su-35, với bán kính tác chiến gần 2.000km, mang lại tiềm năng thực hiện các cuộc tấn công thâm nhập sâu vào không phận đối phương. Khả năng hoạt động từ các sân bay có đường cất hạ cánh ngắn hoặc dã chiến sẽ giúp phi đội ít bị tổn thương hơn.

Về nhiều mặt, Su-35 được cho là kém tiên tiến so với các đối thủ của Mỹ và Trung Quốc như F-35 và J-16, nhưng dòng tiêm kích của Nga này đã được "thử lửa" hơn bất kỳ loại tiêm kích nào khác trên thế giới thời hậu Chiến tranh Lạnh trong  nhiệm vụ không chiến phức tạp, và đã được hiện đại hóa từng bước, bao gồm cả việc tích hợp những tên lửa không đối không thế hệ mới.