Hai kẻ thù cũ và sự khởi đầu mới

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch và Đại sứ William H. Sullivan gặp nhau tại Hà Nội, tháng 5/1989.
>>Những khoảnh khắc đẹp trong dòng chảy 20 năm quan hệ Việt - Mỹ
>>"Mỹ là một trong những đối tác quan trọng nhất"

Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch (
Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch (phải) và Đại sứ William Sullivan tại Hà Nội năm 1989.
 
Bà Virginia B. Foote là Chủ tịch và đồng sáng lập Hội đồng Thương mại Mỹ - Việt. Tổ chức này được thành lập vào năm 1989 và đi vào hoạt động sau khi hiệp định thương mại song phương Việt - Mỹ (BTA) được ký kết và Việt Nam chính thức trở thành thành viên WTO.
 
Bà Foote hiện là Chủ tịch Trung tâm Quốc tế với các dự án nhân đạo của hội cựu chiến binh mỹ trong chiến tranh việt nam (VVAF) tại Việt Nam và tổ chức cựu binh quốc tế campuchia (VIC) ở Campuchia và tiếp tục làm công việc liên quan tới quan hệ Mỹ-Việt bao gồm Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP).
 
Bà Foote đã vinh dự được nhận Huân chương Hữu nghị của Chủ tịch nước Việt Nam năm 2007.
Dấu mốc 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ (1995-2015) chính là dịp để nhìn lại và nhớ đến những kiến trúc sư chính của chặng đường bình thường hóa quan hệ giữa hai nước và tôi nhớ tới Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch và lãnh đạo cũ của tôi, Đại sứ William Sullivan.

Sinh ra ở hai nửa đối nhau của Trái đất, ông Sullivan và ông Thạch lần đầu tiên gặp nhau với vai trò hai nhà ngoại giao đối lập trong cuộc xung đột kéo dài nhiều thập kỷ ở Đông Dương. Họ đã gặp nhau rất nhiều giờ ở Geneva và Paris và tại các cuộc họp bí mật ở Hà Nội, để đàm phán về hòa bình trong những năm 1960 và 1970. Hai người đàn ông tài năng, dí dỏm và có tầm nhìn này dần trở thành bạn bè của nhau, tạo dựng nên mối quan hệ mà về sau có thể trở thành cầu nối hòa bình giữa hai đất nước.

Trong thư chia buồn của Đại sứ Sullivan gửi bà Phạm Thị Phúc năm 1998, khi chồng bà mất, có đoạn viết: "Trong suốt thời gian 12 năm, khi hai nước còn trong chiến tranh, ông Thạch và tôi thỉnh thoảng vẫn duy trì liên lạc vì mục đích hòa bình. Vào những năm 1972-1973, trong các cuộc đàm phán tại Paris, cuối cùng, cả hai chúng tôi đã có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện Hiệp ước hòa bình.

Trong suốt thời gian đàm phán, chúng tôi đã trở thành những người bạn của nhau. Dựa trên tình bạn này, năm 1989, ông Thạch đã gợi ý hai chúng tôi sẽ cùng nỗ lực để hàn gắn hố ngăn cách giữa hai nước và tạo dựng nền móng cho tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Chúng tôi đã phấn đấu thành công cho mục tiêu này cho đến khi ông mất. Tôi sẽ luôn coi kỷ nguyên mới trong quan hệ Việt-Mỹ là tượng đài cho những công việc mà ông Thạch đã làm".

Sau khi chiến tranh kết thúc vào năm 1975, ông Sullivan chuyển sang hoạt động trong lĩnh vực đối ngoại khác và rồi nghỉ hưu. Vào giữa những năm 1980, ông tham gia Hội đồng quản trị của Trung tâm Quốc tế (IC) - một trong những viện nghiên cứu ở Washington, DC, nơi tôi đang làm việc. Ông đã trở thành lãnh đạo và người thầy của tôi.

Trong khoảng thời gian đó, Việt Nam bắt đầu thực hiện đường lối Đổi mới. Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch là một trong những người có vai trò cho thay đổi chính sách này. Mùa Thu năm 1988, ông Sullivan khá bất ngờ khi nhận được thông tin từ ông Thạch, qua Đại sứ Việt Nam tại London: "Tôi đã nhận được lời mời đến thăm Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch ở Hà Nội thông qua Đại sứ Việt Nam tại London. Tôi đã nói sẽ xem xét lời mời này".

Sau tuyên bố mang tính đột phá về việc rút quân đội không điều kiện khỏi Campuchia vào tháng 4/1989 của Việt Nam, ông Sullivan đã gửi thư cho ông Thạch: "Thưa Ngài, bạn của tôi! Cảm ơn ông đã mời tôi đến thăm Việt Nam vào một dịp thuận tiện. Tôi rất vui mừng chấp nhận lời mời này, đặc biệt là khi dường như hiện nay, những sự kiện có thể phát triển theo hướng có thể mang lại việc thiết lập quan hệ chính thức giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

Được sự đồng ý của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, chuyến đi Việt Nam của ông Sullivan đã được sắp xếp vào tháng 5/1989. Đó là một chuyến thăm đặc biệt. Ông Sullivan và ông Thạch chất vấn nhau những câu hỏi khó, dằn vặt với nỗi buồn của năm tháng và những cuộc đời bị đánh mất, cười với nhau rằng họ đã già.

Ông Thạch đã rất hào phóng dành thời gian cho chúng tôi, sắp xếp các cuộc gặp với các quan chức mà ông Sullivan đã biết. Chúng tôi đã gặp những nhân vật mới tại Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hội hữu nghị Việt-Mỹ (VUFO) và các cán bộ của Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Ông Thạch đã tổ chức tiệc chiêu đãi chính thức tại Nhà khách Chính phủ ở phố Ngô Quyền, nơi ông Sullivan và ông Henry Kissinger từng ở khi có công việc bí mật đến Hà Nội trước đây. Họ thảo luận về vụ đánh bom hồi Giáng sinh, về nhiều cuộc gặp giữa hai người ở Paris, về con cái...

Sullivan đã rất ngạc nhiên về thực trạng của Hà Nội và giận dữ hỏi ông Thạch: "Những người đàn ông lớn tuổi đã chiến đấu vì cái gì?". Ông Thạch đã lên lớp lại cho ông Sullivan về sự trái đạo lý của chiến tranh và lệnh cấm vận.

Trong lúc bữa tiệc đang diễn ra thì nguồn điện bị cắt khiến tất cả ngồi trong bóng tối chờ người phục vụ dò dẫm đi tìm nến. Ông Sullivan và ông Thạch gần như không dừng nghỉ. Trong bóng tối như hũ nút, chúng tôi lắng nghe họ tranh luận. Họ quyết tâm tìm ra một hướng đi cho tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa hai nước. Ông Sullivan thúc giục chúng tôi nên triển khai ý tưởng thiết lập một hội đồng thương mại và chương trình nghiên cứu sinh.

Tháng 9/1989, sau khi được thành lập, Hội đồng Thương mại Mỹ-Việt đã làm việc với chính quyền Mỹ, hai Thượng nghị sĩ John Kerry và John McCain cùng nhiều thành viên quan trọng khác của Quốc hội, giới học giả, doanh nhân và tổ chức phi chính phủ về nhu cầu bình thường hóa quan hệ giữa hai nước. Chúng tôi đã tham gia sâu vào các vấn đề MIA, các vấn đề hậu quả chiến tranh khác và cả sự khởi đầu của quan hệ kinh tế. Không có gì đáng ngạc nhiên khi sự phản đối cũng rất mạnh mẽ. Như ông Kissinger đã nói với ông Sullivan khi chúng tôi chạm mặt ông ta tại tòa nhà Quốc hội, "Bill, ông sẽ lại bị Việt Nam lừa đấy".

Đến tháng 4/1991, chính quyền Mỹ đã đưa ra cho Việt Nam đề xuất về một tiến trình bình thường hóa gồm bốn giai đoạn. Quá trình này sẽ không thể diễn ra nhanh chóng và có rất nhiều việc phải làm. Nhưng với tầm nhìn và sự miệt mài cống hiến của ông Thạch, cùng rất nhiều người khác, mối quan hệ giữa hai nước đã được xây dựng và tiến tới bình thường hóa vào năm 1995.

Nhờ mối liên hệ với nhau trong năm 1988, ông Thạch và ông Bill Sullivan đã giúp đóng vai trò trong sự đổi thay mang tính lịch sử đối với quan hệ hai nước. Mối quan hệ từ thời chiến tranh của hai ông đã là cầu nối đủ mạnh để giúp xây dựng một con đường mới mà chúng ta tiếp tục theo đuổi ngày hôm nay.
 
Ngày 14/11/1989, trong thư gửi ông Thạch của ông Sullivan có đoạn viết:
 
"Kính thưa Ngài, bạn cũ của tôi,
Chúng ta đều thất vọng vì thất bại của Hội nghị Paris về Campuchia dường như đã làm cản trở, ít ra là tạm thời, quá trình bình thường hóa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ... Nhưng chúng tôi rất vui mừng khi lần đầu tiên chương trình học giả thăm lẫn nhau đã được phê duyệt và người đầu tiên sẽ đến vào tháng 1/1990... Nhiều công ty lớn của Hoa Kỳ đã bày tỏ sự quan tâm của họ trong việc thiết lập một tổ chức nhằm chuẩn bị sẵn sàng khi tiến trình bình thường hóa diễn ra... Tôi hy vọng ông đồng ý".
 
Ông Thạch đã phúc thư ngắn gọn vào ngày 19/12/1989:
"Thưa ông Sullivan, tôi chắc chắn rằng, những nỗ lực này sẽ đóng góp vào quá trình bình thường hóa quan hệ giữa hai nước chúng ta".
 
Virginia B. Foote (Chủ tịch và Giám đốc điều hành, Bay Global Strategies, LLC)
Theo Thế giới và Việt Nam
MỚI NHẤT
Học giả Mỹ: “Trung Quốc gây hấn trên Biển Đông”
Học giả Mỹ: “Trung Quốc gây hấn trên Biển Đông”

(Dân trí) - Những lập luận của giới chức Trung Quốc, cũng như một số tờ báo ủng hộ Bắc Kinh rằng nước này chỉ đang bắt chước các nước khác trong việc xây đảo nhân tạo, bồi lấn trái phép trên Biển Đông là hoàn toàn sai, một học giả Mỹ vừa có bài viết chứng minh.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 08:33

Phần thưởng ấm lòng cho cậu bé hiếu học
Phần thưởng ấm lòng cho cậu bé hiếu học

Một bé trai hiếu học người Philippines nhận được sự giúp đỡ từ khắp thế giới sau khi bức ảnh chụp em ngồi trên vỉa hè, "hứng" ánh đèn hắt ra từ cửa hàng thức ăn nhanh McDonald's để làm bài tập được lan truyền trên mạng.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 08:30

Phi công Mỹ liên tục bị Trung Quốc cảnh báo khi bay trên Biển Đông
Phi công Mỹ liên tục bị Trung Quốc cảnh báo khi bay trên Biển Đông

(Dân trí) - Phi công lái trực thăng trên tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Lassen của Mỹ bị Trung Quốc chất vấn thường xuyên khi thực hiện nhiệm vụ tuần tra trên Biển Đông.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 08:12

Mỹ: Giám đốc OPM từ chức sau khi hàng triệu dữ liệu bị đánh cắp
Mỹ: Giám đốc OPM từ chức sau khi hàng triệu dữ liệu bị đánh cắp

Giám đốc Cơ quan Quản lý Nhân sự Mỹ (OPM) Katherine Archuleta đã từ chức sau khi xảy ra vụ việc các tin tặc ăn cắp số lượng lớn cơ sở dữ liệu của chính phủ khiến hàng triệu thông tin cá nhân của các nhân viên và nhà thầu liên bang bị mất.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 08:00

[ĐỒ HOẠ] Chi tiết kế hoạch tự cứu mình của Hy Lạp
[ĐỒ HOẠ] Chi tiết kế hoạch tự cứu mình của Hy Lạp

Ngày 9/7, chính phủ Hy Lạp đã đưa ra kế hoạch cải cách kinh tế theo hướng gần như đáp ứng toàn bộ yêu cầu của các chủ nợ để đổi lấy gói cứu trợ thứ 3 cũng như tránh bị vỡ nợ và thoát nguy cơ rời khỏi Eurozone.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 08:00

Lính dù Mỹ diễn tập ngoạn mục
Lính dù Mỹ diễn tập ngoạn mục

Các lính dù Mỹ thuộc Sư đoàn bộ binh 25 đã diễn tập đổ bộ từ một chiếc máy bay vận tải quân sự C-17 Globemaster xuống vùng Rockhampton, Australia.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 07:33

Báo chí châu Âu đánh giá ý nghĩa chuyến thăm Hoa Kỳ của Tổng Bí thư
Báo chí châu Âu đánh giá ý nghĩa chuyến thăm Hoa Kỳ của Tổng Bí thư

Phóng viên TTXVN tại Bỉ cho biết ngày 10/7 mạng tin châu Âu Euro Presse Image đã đăng bài bình luận về chuyến thăm Hoa Kỳ của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 06:15

Philippines: Trung Quốc "khoe mẽ" công trình đảo cải tạo ở Biển Đông
Philippines: Trung Quốc "khoe mẽ" công trình đảo cải tạo ở Biển Đông

Quy mô xây dựng của Trung Quốc trên các đảo nhân tạo được thấy rõ ràng nhất trên 17 bức ảnh mà chính thủy thủ của nước này chụp ở bãi Chữ Thập.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 06:03

Pháp - phao cứu đắm cuối cùng của Hy Lạp?
Pháp - phao cứu đắm cuối cùng của Hy Lạp?

Tờ Le Figaro đưa tin, một nhóm 10 người thuộc Bộ Tài chính Pháp đã có mặt ở Athens để giúp Chính phủ Hy Lạp soạn ra các đề xuất phút chót, nhằm tránh nguy cơ phải rời khỏi khu vực đồng Euro.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 05:33

Quân đội Trung Quốc sẽ truy tố một sỹ quan cấp cao tham nhũng
Quân đội Trung Quốc sẽ truy tố một sỹ quan cấp cao tham nhũng

Theo Tân Hoa xã, Bộ Quốc phòng Trung Quốc ngày 10/7 cho biết quân đội nước này sẽ truy tố thêm một cựu sỹ quan cấp cao vì bị cáo buộc tham nhũng.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 04:00

Nga -Trung - Mỹ đua vũ khí tấn công từ ngoài Trái Đất
Nga -Trung - Mỹ đua vũ khí tấn công từ ngoài Trái Đất

Ngoài việc phát triển vũ khí chống vệ tinh, các cường quốc quân sự còn tham vọng phát triển loại vũ khí tấn công mới từ căn cứ bên ngoài Trái Đất.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 03:00

Động thái mới của Nhật Bản trong việc xuất khẩu vũ khí
Động thái mới của Nhật Bản trong việc xuất khẩu vũ khí

Nguồn tin từ chính phủ Nhật Bản cho biết, Tokyo bắt đầu đàm phán để trở thành một thành viên trong tập đoàn sản xuất tên lửa của NATO.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 02:00

ĐÁNG QUAN TÂM
"Thế hệ Phú nhị đại" của Trung Quốc đốt tiền không ghê tay
"Thế hệ Phú nhị đại" của Trung Quốc đốt tiền không ghê tay

Thời gian gần đây, cụm từ “Phú nhị đại” hay “Thế hệ siêu giàu thứ hai” đang là một cụm từ nóng ở Trung Quốc, chỉ các cậu ấm cô chiêu của các chủ công ty, tập đoàn hay quan chức cao cấp chính phủ.

Thứ bảy, 11/07/2015 - 12:12

Nhân chứng MH17 vẫn nhớ cảnh xác người rơi xuống mái nhà
Nhân chứng MH17 vẫn nhớ cảnh xác người rơi xuống mái nhà

Theo Daily Mail, ngày hôm đó (17/7/2014), không chỉ có các mảnh vỡ mà nhiều xác người cũng rơi xuống. Rất nhiều trong số 298 nạn nhân của thảm họa MH17 đã rơi xuống các cánh đồng, các con phố trong làng, các khu vườn...

Thứ sáu, 10/07/2015 - 11:00

Hai vụ nổ súng gây chấn động miền nam nước Đức, 2 người chết
Hai vụ nổ súng gây chấn động miền nam nước Đức, 2 người chết

(Dân trí) - Một thanh niên 18 tuổi hôm nay 10/7 đã bị bắt sau khi bắn chết một phụ nữ cao tuổi và một người đi xe đạp gần thành phố Ansbach ở bang Bavaria, miền nam nước Đức.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 09:10

Kỳ 1: Lộ trình vũ khí hóa
Kỳ 1: Lộ trình vũ khí hóa

Trong bối cảnh nước láng giềng Pakistan đang sở hữu máy bay không người lái (UAV) vũ trang được Trung Quốc hỗ trợ phát triển, Ấn Độ đã quyết tâm đẩy nhanh chương trình xây dựng một phi đội UAV tác chiến của riêng mình.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 09:00

Tổng thống Nga Putin muốn chinh phục môn yoga
Tổng thống Nga Putin muốn chinh phục môn yoga

Nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin, người có đai đen môn judo, chia sẻ với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi rằng, ông sẽ thử tập yoga dù cảm thấy nhiều động tác của môn này "rất khó".

Thứ sáu, 10/07/2015 - 08:00

Chủ tịch Tập Cận Bình hạ lệnh dạy “con quan” Trung Quốc cách tiêu tiền
Chủ tịch Tập Cận Bình hạ lệnh dạy “con quan” Trung Quốc cách tiêu tiền

(Dân trí) - Trong bối cảnh công chúng Trung Quốc chán ngán với lối sống xa hoa của các “cậu ấm, cô chiêu”, Chủ tịch Tập Cận Bình đã ra lệnh gửi khoảng 70 “con ông, cháu cha” tới các trung tâm, học hỏi về giá trị của đồng tiền.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 05:21

Cảnh sát biển Hàn Quốc cứu 5 ngư dân Việt Nam trôi dạt nhiều giờ trên biển
Cảnh sát biển Hàn Quốc cứu 5 ngư dân Việt Nam trôi dạt nhiều giờ trên biển

(Dân trí) - Lực lượng cảnh sát biển Hàn Quốc ngày 10/7 đã cứu được 8 ngư dân, trong đó có 5 người Việt Nam, trôi dạt suốt 1 ngày trong lãnh hải Hàn Quốc, sau khi tàu của họ bị chìm, hãng thông tấn Yonhap đưa tin.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 04:29

Mỹ: Hàng chục hành khách đứng nhìn thanh niên bị đâm hơn 30 nhát
Mỹ: Hàng chục hành khách đứng nhìn thanh niên bị đâm hơn 30 nhát

(Dân trí) - Một thanh niên tại Mỹ bị sát hại dã man trên tàu điện ngầm Washington hôm 4/7, với khoảng 30-40 nhát dao đâm giữa lúc cả chục người xung quanh đứng nhìn. Vụ việc đang khiến dư luận Mỹ tranh luận mạnh mẽ về việc liệu các nhân chứng có nên can thiệp.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 04:23

Bangladesh: Giẫm đạp giành quần áo miễn phí, 23 người thiệt mạng
Bangladesh: Giẫm đạp giành quần áo miễn phí, 23 người thiệt mạng

(Dân trí) - Ít nhất 23 người đã thiệt mạng và hơn 50 người bị thương trong một vụ giẫm đạp xảy ra ngày 10/7 khi đang cố gắng chen nhau nhận quần áo miễn phí tại một nhà máy ở thành phố Mymensingh, miền Bắc Bangladesh.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 04:10

Chuyện về cựu Tổng thống Bill Clinton ăn phở Việt và "lẩy" Kiều
Chuyện về cựu Tổng thống Bill Clinton ăn phở Việt và "lẩy" Kiều

(Dân trí) - Trong chuyến thăm Việt Nam vào năm 2000, cựu Tổng thống Bill Clinton đã mượn hình ảnh trong hai câu thơ Truyện Kiều để nói về quan hệ Việt-Mỹ tại bữa tiệc chiêu đãi ở Phủ Chủ tịch, nguyên Phó Thủ tướng, nguyên Bộ Trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm kể lại.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 03:32

Người biểu tình Thổ Nhĩ Kỳ đập phá sứ quán Thái Lan
Người biểu tình Thổ Nhĩ Kỳ đập phá sứ quán Thái Lan

(Dân trí) - Người biểu tình Thổ Nhĩ Kỳ ngày 10/7 đập phá sứ quán Thái Lan tại thủ đô Istanbul nhằm phản đối quyết định của Bangkok về việc gửi trả hàng chục người tộc Duy Ngô Nhĩ về Trung Quốc.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 03:26

Nhật Bản cân nhắc tham gia liên doanh tên lửa của NATO
Nhật Bản cân nhắc tham gia liên doanh tên lửa của NATO

(Dân trí) - Tokyo đang để mắt đến việc tham gia một liên doanh phát triển tên lửa SeaSparrow của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Động thái này được Hải quân Mỹ khuyến khích vì nó có thể mở đường cho Nhật trong các mối hợp tác tương tự ở châu Á.

Thứ sáu, 10/07/2015 - 03:20