BrahMos và Su-57: Phép thử cho tham vọng nâng tầm hợp tác Nga - Ấn Độ

Các nhà phân tích cho biết Ấn Độ và Nga đang tìm cách đưa một trong những mối quan hệ quốc phòng lâu đời nhất châu Á vượt ra ngoài việc mua bán vũ khí, hướng tới một quan hệ đối tác công nghiệp dựa nhiều hơn vào công nghệ.  

Hoạt động sản xuất chung tên lửa và các đề nghị về máy bay chiến đấu đang trở thành những phép thử ban đầu cho những nâng cấp này.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi bắt tay và ôm nhau cuối tuần qua trước thềm hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi. Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ Piyush Goyal mô tả trên mạng xã hội: “Một mối quan hệ ngày càng bền chặt!”.

Các nhà phân tích cho rằng cuộc gặp cho thấy 2 nước đang điều chỉnh sâu hơn quan hệ quốc phòng, khi New Delhi và Moscow tìm hiểu khả năng tăng cường sản xuất chung, chuyển giao công nghệ và phát triển vũ khí hướng tới xuất khẩu.

Srikumar Menon, một cựu nhà ngoại giao Ấn Độ, cho rằng các cuộc thảo luận về hiện đại hóa tên lửa BrahMos, Su-30MKI và đề nghị chuyển giao công nghệ máy bay chiến đấu tàng hình Su-57 của Moscow cho Ấn Độ cho thấy “mức độ trưởng thành, chiều sâu về chiến lược ngày càng tăng” trong hợp tác quốc phòng Ấn Độ - Nga.

Trong nhiều thập niên, Ấn Độ phụ thuộc vào vũ khí và trang thiết bị Nga cho quân đội, từ xe tăng đến máy bay chiến đấu. Tuy nhiên, những năm gần đây, nước này đã tăng cường mua sắm từ các đối tác khác nhằm tiếp cận công nghệ mới, đồng thời giảm phụ thuộc vào Moscow trong bối cảnh nguồn cung từ Nga trở nên thiếu chắc chắn do cuộc chiến tại Ukraine.

“Các lệnh trừng phạt của phương Tây kể từ năm 2022 đã khiến Nga gặp khó khăn trong việc tiếp cận các linh kiện và công nghệ tiên tiến, qua đó ảnh hưởng đến nguồn cung quốc phòng cho Ấn Độ”, ông Menon nói.

Điều này đã thúc đẩy hai bên chuyển từ mô hình mua - bán sang sản xuất chung, chuyển giao công nghệ và nội địa hóa trong khuôn khổ chương trình “Sản xuất tại Ấn Độ” được triển khai từ năm 2014.

Thành công của BrahMos, sản phẩm hợp tác giữa Nga và Ấn Độ, trên thị trường xuất khẩu cho thấy rõ sự chuyển dịch này. Với tốc độ gấp 3 lần tốc độ âm thanh và có thể được phóng từ đất liền, trên biển, từ trên không hoặc từ dưới mặt nước, BrahMos đã tạo được vị trí riêng với các khách hàng tiềm năng.

Cuộc gặp cuối tuần qua của lãnh đạo 2 nước đã nâng “mức độ ưu tiên về chính trị đối với công việc phát triển BrahMos thế hệ tiếp theo”, Srinivaasan Balakrishnan, Giám đốc phụ trách quan hệ đối tác và gắn kết chiến lược tại Diễn đàn Các nhà nghiên cứu Ấn Độ, nhận định.

“Chúng tôi đang cùng sản xuất tên lửa BrahMos. Đã đến lúc nghĩ đến việc cải tiến những tên lửa này, bổ sung một số tính năng, giúp chúng có sức cạnh tranh hơn trên thị trường và hiệu quả hơn", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói hồi tuần trước.

Ông Balakrishnan cho biết các đề xuất nâng cấp bao gồm một biến thể BrahMos nhẹ hơn, nhỏ hơn dành cho máy bay Tejas của Ấn Độ, một phiên bản phóng từ tàu ngầm và một biến thể siêu vượt âm có khả năng đạt tốc độ gấp 5 lần tốc độ âm thanh.

“Bước tiếp theo nên là chuyển từ việc cùng sản xuất một vũ khí hiện có sang cùng phát triển thế hệ vũ khí tiếp theo. Nếu Moscow thực sự sẵn sàng tăng cường chia sẻ công nghệ, BrahMos có thể trở thành nền tảng cho một quan hệ đối tác công nghiệp quốc phòng Ấn Độ - Nga tham vọng hơn nhiều”, ông nói.

Một biểu tượng khác trong hợp tác quốc phòng Nga - Ấn là tiêm kích Su-30MKI, dòng máy bay mà Moscow cấp giấy phép cho New Delhi đồng sản xuất. Ấn Độ và Nga đang thảo luận về chương trình trị giá 11 tỷ USD nhằm nâng cấp phi đội Su-30MKI, hiện vẫn là lực lượng nòng cốt của không quân quốc gia Nam Á.

Ngoài ra, Nga cũng đề xuất cùng Ấn Độ cùng phát triển máy bay chiến đấu tàng hình Su-57.

Ấn Độ đang phát triển máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ thứ 5 của riêng mình, mang tên Máy bay chiến đấu hạng trung tiên tiến (AMCA), nhưng đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm động cơ đáng tin cậy.

Nga đưa ra đề xuất được mô tả là hấp dẫn, trong đó có điều khoản về chia sẻ công nghệ cho Ấn Độ để phối hợp sản xuất Su-57. Moscow đã nhiều lần thúc đẩy hướng hợp tác này, và đưa ra các điều khoản có lợi để thuyết phục Ấn Độ gật đầu đồng ý.