Ba Lan cảnh báo rút lại danh hiệu cao quý từng trao cho Tổng thống Ukraine

Quyết định của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đặt tên một đơn vị tinh nhuệ thuộc Lực lượng Tác chiến Đặc biệt theo tên thành viên của Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) đã vấp phải làn sóng chỉ trích và phản ứng chính trị tại Ba Lan. Giới chức Ba Lan thậm chí còn muốn xem xét việc tước bỏ danh hiệu cao quý của Ba Lan đã trao cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Sắc lệnh của Ukraine có hiệu lực từ ngày 26/5 và được ban hành “nhằm khôi phục các truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia”, ông Zelensky cho biết.

Động thái này đã gây phản ứng mạnh tại Ba Lan, nơi UPA bị cáo buộc thực hiện các cuộc thảm sát Volyn giai đoạn 1943-1944, một trong những chương đau buồn nhất trong lịch sử quan hệ Ba Lan - Ukraine.

Diễn ra tại các vùng lãnh thổ do phe phát xít chiếm đóng, thuộc miền Tây Ukraine ngày nay, các thành viên UPA bị cáo buộc đã sát hại nhiều người Ba Lan. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các cuộc trả đũa sau đó.

Ba Lan coi các vụ việc này là hành vi diệt chủng, trong khi Ukraine cho rằng đây là một phần của cuộc xung đột rộng lớn mà cả 2 bên đều phải chịu trách nhiệm. 

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki ngày 29/5 cảnh báo ông sẽ tìm cách tước bỏ phần thưởng cấp nhà nước cao quý nhất của Ba Lan đã trao cho ông Zelensky vì quyết định này. “Tôi nhìn nhận quyết định này một cách rất tiêu cực", ông nói thêm.

Cựu Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda đã trao Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan, cho ông Zelensky trong chuyến thăm Warsaw năm 2023.

Ông Nawrocki nhấn mạnh rằng việc hỗ trợ Ukraine vẫn là mục tiêu chiến lược của Ba Lan. Tuy nhiên, Hội đồng Huân chương Đại bàng Trắng, cơ quan cố vấn giám sát phần thưởng cấp nhà nước lâu đời và cao quý nhất của Ba Lan, sẽ họp vào ngày 8/6.

“Tôi đã đề xuất đưa việc thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng của Tổng thống Zelensky vào chương trình nghị sự", ông nói.

Thêm vào đó, Đại sứ Ukraine tại Ba Lan Vasyl Bodnar đã được triệu tập tới Bộ Ngoại giao Ba Lan ngày 28/5, nơi Thứ trưởng Ngoại giao Marcin Bosacki chính thức phản đối quyết định của ông Zelensky. Ông Bosacki cho rằng động thái trên đã động chạm đến một vấn đề đặc biệt nhạy cảm đối với Ba Lan.

Cựu Tổng thống Ba Lan Lech Walesa cũng không đồng tình với quyết định này, cho biết ông đã tháo chiếc ghim cờ Ukraine trên ve áo để phản đối.

Ông Walesa là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ Ukraine kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt, thường xuyên ủng hộ nỗ lực hội nhập châu Âu của Kiev và công khai thể hiện sự đoàn kết với Ukraine.

Trong khi đó, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk kêu gọi 2 nước không để các tranh cãi lịch sử làm tổn hại quan hệ hiện tại. “Nếu chúng ta cãi nhau về quá khứ, ai đó khác sẽ giành lấy tương lai. Tổng thống Ukraine cuối cùng cũng nên hiểu điều đó. Người Ba Lan cũng vậy", ông Tusk viết ngày 29/5.

Tại Kiev, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi nói với báo giới rằng ông lấy làm tiếc trước phản ứng tiêu cực từ phía Ba Lan đối với việc đặt tên đơn vị quân đội theo UPA. Ông khẳng định Ukraine không có ý xúc phạm Ba Lan.

Trong khi đó, một người phát ngôn Văn phòng Tổng thống Ukraine nhấn mạnh rằng Ukraine biết ơn sự ủng hộ của Ba Lan trong cuộc xung đột kéo dài 4 năm qua.