Lạc vào không gian Tết xưa ở 2 ngôi làng cổ nhất xứ Thanh

Làng Tiên Hòa, xã Hà Lĩnh, huyện Hà Trung cũ (nay là xã Tống Sơn, tỉnh Thanh Hóa) trước đây có tên nôm là Kẻ Khao, Khao Rú, Tiên Cảo. Đây là ngôi làng cổ, có hơn 600 hộ dân sinh sống quanh chân núi Viễn Vông. 

Theo người dân địa phương, vào khoảng giữa thế kỷ XVII để tránh lụt lội vào mùa mưa tháng 7 và tháng 8 hằng năm, một bộ phận người dân đã tập trung đến quanh chân núi Viễn Vông để tránh lụt lội nên làng được gọi là Tiên Hòa Sơn. Trải qua thời gian, đến nay, tại làng Tiên Hòa vẫn còn lưu giữ rất nhiều căn nhà xưa cũ. 

Từ xa xưa, làng Tiên Hòa đã dựa lưng vào núi đồi, quần cư theo thế “vành lược” từ thấp lên cao, tạo nên cấu trúc đặc trưng với các ngõ hạng nối nhau lên sườn núi. Đến nay, nơi đây vẫn còn 12 ngõ hạng, là những lối dẫn lên đỉnh núi Viễn Vông.

Người dân làng Tiên Hòa sống chủ yếu bằng nghề nông. Phần lớn thanh niên khỏe mạnh đi làm ăn xa, còn người già ở lại sinh sống trong những nếp nhà xưa. Nhịp sống nơi đây bình yên, không quá ồn ào, tấp nập.

Vào những ngày Tết, làng cổ Tiên Hòa khoác lên mình vẻ bình yên, an nhiên, không có cảnh hối hả, xô bồ. Dưới những nếp nhà xưa, người dân quây quần gói bánh chưng, dọn dẹp bàn thờ gia tiên và chuẩn bị những món ăn quen thuộc như dưa, hành muối, thịt lợn, giữ trọn nếp xưa truyền thống.

Ông Hoàng Đình Két (SN 1957) cho biết vào dịp Tết ở làng Tiên Hòa, người dân chủ yếu ghé thăm nhau, hỏi han sức khỏe rồi tập trung tại nhà thờ họ, đình làng để thắp hương tưởng nhớ tổ tiên.

“Trước sân đình có một bàn cờ. Mỗi dịp Tết, chúng tôi thường ra đình đánh cờ người, uống trà và trò chuyện cùng nhau. Nhìn chung, không khí trong làng rất bình yên, không quá ồn ào, náo nhiệt”, ông Két chia sẻ.

Làng Tiên Hòa hiện vẫn lưu giữ được giếng cổ. Theo người dân địa phương, trước đây, mỗi dịp Tết, nơi đây là điểm tập trung đông đúc để giặt giũ và lấy nước sinh hoạt.

Đại diện UBND xã Tống Sơn cho biết trước những giá trị văn hóa, kiến trúc của làng cổ, địa phương đang có kế hoạch sẽ mở rộng mô hình du lịch cộng đồng, trải nghiệm ở làng cổ, đặc biệt mỗi dịp Tết Nguyên đán.

Cũng là một trong những ngôi làng cổ ở xứ Thanh, làng cổ Đông Sơn, thành phố Thanh Hóa cũ, nay là phường Hàm Rồng, những ngày Tết Nguyên đán mang vẻ bình dị, mộc mạc, không ồn ào, náo nhiệt. Người dân nơi đây trang trí câu đối, cờ, hoa dọc các con ngõ cổ mang tên Nhân - Nghĩa - Trí - Dũng.

Nằm bên bờ sông Mã, làng Đông Sơn là một trong những làng cổ đẹp nhất Việt Nam. Ngôi làng được bao quanh bởi các dãy núi, rộng gần 4km2, có khoảng 400 hộ với hơn 1.300 nhân khẩu sinh sống.

Những ngày Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tại chùa Đông Sơn ở làng cổ thu hút đông đảo người dân đến tham quan và chụp ảnh. 

Từ ngày 25 tháng Chạp đến mùng 5 Tết hằng năm, UBND phường Hàm Rồng tổ chức chương trình “Tết xưa ở làng cổ Đông Sơn”.

Chương trình có các phiên chợ quê phục vụ nhu cầu mua sắm hàng hóa, nông sản, giao lưu văn hóa và thưởng thức ẩm thực. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ được tổ chức vào các tối cận Tết và trong dịp Tết cổ truyền, thu hút đông đảo người dân tham gia các hoạt động vui tươi, lành mạnh, bổ ích.

Là một trong những cao niên của làng cổ Đông Sơn, ông Lương Bá Phúc (79 tuổi) cho biết trước kia vào dịp Tết, người dân chủ yếu tập trung tại đình, chùa để chúc Tết, đánh cờ. Ngày nay, khi chứng kiến không gian Tết xưa được tái hiện, ông cảm thấy rất phấn khởi.

“Tết ở làng cổ bao giờ cũng bình dị, đậm hương vị truyền thống. Trải qua nhiều năm, chúng tôi vẫn gìn giữ nét đẹp ngày Tết, không quá ồn ào mà chủ yếu quây quần tại đình, chùa để chúc Tết”, ông Phúc chia sẻ.

Không gian thầy đồ cho chữ ngày xuân được tái hiện tại làng cổ Đông Sơn.