Y đức, nên hiểu thế nào?

Dân trí Hiện nay, đạo đức xã hội nói chung và đạo đức y tế, y đức, đang có “vấn đề”. Người thầy thuốc thường được học nhiều, xã hội trọng vọng, cho nên những bức xúc khi thầy thuốc vi phạm y đức, y đạo thường rất gay gắt.

Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam, 27/2, tòa soạn giới thiệu bài viết của TS.BS Trần Bá Thoại, một người công tác trong ngành y gần 40 năm, về vấn đề cực kỳ nhạy cảm trong xã hội hiện nay: Y đức..

Hippocrates và Hải Thượng Lãn Ông
Hippocrates và Hải Thượng Lãn Ông

Ngành y cực kỳ “nhạy cảm”

Y tế là một lãnh vực nhạy cảm vì 2 lẽ: (1) một là đối tượng y tế phục vụ là sức khỏe, tính mạng của con người và (2) hai là bệnh nhân là những người “khác thường”, theo phân tích ngôn từ tiếng Anh, bệnh là các từ ghép: dis-ease, dis-order, ab-normality, đều có hàm nghĩa là “khó ở”, “khác thường”.

Do đó, người dân rất dễ “bươi” ra thiếu sót, không hài lòng và chê bai nhân viên y tế mọi lúc mọi nơi: khám bệnh nhanh bị chê là khám ẩu, khám hơi chậm lại chê khám như rùa bò, kê toa dặn dò kỹ càng cũng bị chê “biết rồi khổ quá nói mãi”; nhưng khi có sự cố lại nói ngược “tôi là dân thường, đâu biết đàng” !!!......

Thầy thuốc là người trực tiếp “giải quyết” với người bệnh và thân nhân họ. Do đó, những chính sách bất cập của những người đầu ngành y tế người dân cũng “đổ lên đầu” luôn: quá tải, thiếu phương tiện, thuốc men, tài chánh….

Bản thân người thầy thuốc cũng chỉ là con người, con và người, nên cũng đầy đủ “hỷ, nộ, ái, ố” và đã có làm việc thì ít nhiều cũng có thể bị sai sót, khuyết điểm này nọ.

Y đức nên hiểu thế nào?

Hai điều kiện bắt buộc phải có của thầy thuốc đó là “chuyên” và “hồng”, tức chuyên môn và đạo đức.

* Đầu tiên phải có tay nghề tốt

Muốn chữa bệnh kịp thời, “chữa bệnh như chữa cháy”, thầy thuốc phải sớm chẩn đoán ra bệnh, hiểu rõ được căn bệnh, thông thạo các loại thuốc men và thủ thuật cần thiết….; nôm na là thầy thuốc phải có “học”, có trình độ chuyên môn cao.

Một số người, thậm chí là bậc lão niên trong ngành có quan niệm không đúng rằng: “Nếu như sai sót của thầy thuốc do yếu kém chuyên môn, không phát hiện được bệnh còn có thể châm chước, nhưng sai sót về tinh thần phục vụ, thái độ giao tiếp, ứng xử thì hoàn toàn không thể chấp nhận được mà phải có biện pháp xử lý nghiêm khắc”. Đa số thầy thuốc trẻ hiện nay không đồng ý với quan điểm này.

Hơn nữa, người thầy thuốc không đơn thuần hành nghề y để kiếm sống, mà còn để thực hiện sứ mệnh thiêng liêng là trị bệnh cứu người. Những sai sót của thầy thuốc, chủ quan hay khách quan đều có ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng con người…

Cho nên để chữa trị được bệnh, thầy thuốc bắt buộc phải có “kiến thức”: không biết, không thành thạo không được làm; không ai có thể chấp nhận việc “có nhiệt tình, dám nghĩ dám làm” như trong những công việc khác.

* Đạo đức cực kỳ quan trọng

Cũng như mọi công dân trong xã hội, người thầy thuốc cũng phải có đạo đức, họ cũng phải học “công dân giáo dục”, “đạo đức học”…nghĩa là học “làm người”. Con người là sản phẩm của xã hội, thiếu căn bản giáo dục cá nhân, gia đình, thiếu một nền tảng văn hóa, ứng xử từ xã hội, tất nhiên các thành viên xã hội, kể cả người thầy thuốc không thể hành xử “đúng mực” như cộng đồng mong đợi.

Ngoài ra, người thầy thuốc còn có một tiêu chuẩn đạo đức ngành nghề đặc biệt đó là Y đức, nghĩa là ngành y có những “quy chuẩn” đạo đức riêng biệt, người thầy thuốc phải chấp hành: “bệnh viện không có giờ nghỉ”, “cha chết, nhà cháy cũng không bỏ trực”, “làm ruộng ăn cơm nằm, chăn tằm ăn cơm đứng, y khoa đúng ăn cơm chạy”….

Hai điều tâm sự

* Với những người trong ngành

Theo tôi, muốn là thầy thuốc tốt, chúng ta phải có đủ hai thành tố: có kiến thức tốt, được đào tạo chuyên môn bài bản và phải học môn “công dân giáo dục”, “nghĩa vụ luận”… để có lương tâm trong sang.

Y tế là một nghề, và làm thầy thuốc phải chấp nhận theo “nghiệp” y với những buồn, vui, lo toan và trách nhiệm. Chỉ cần thực hiện đúng, đầy đủ các lời thề y khoa chúng ta trịnh trọng đọc khi tốt nghiệp ra trường chắc chắn chúng ta sẽ được sự quý trọng của cộng đồng xã hội.

Y đức cao quí, nhưng không quá cao xa. Khi chúng ta bỏ thói hô hào, phát động, thi đua “dỏm” và bắt tay thật sự từ cái gốc là bản thân, gia đình và xã hội, thì chắc chắn đạo đức xã hội nói chung và y đức nói riêng sẽ được phục hồi và phát huy.

* Với cộng đồng xã hội

Thầy thuốc chúng tôi cũng là những con người bằng xương bằng thịt, nên cũng đầy đủ “hỷ, nộ, ái, ố” và hiện chúng tôi đang phải làm việc trong điều kiện chưa đủ chuẩn: tài chánh, ngân sách thiếu, bệnh viện chưa đủ giường, thuốc men, y cụ còn hạn chế .v.v…nên thiếu sót, khuyết điểm, sự hài lòng, đồng thuận không hoặc chưa cao.

Mong sao cộng đồng xã hội có cái nhìn công bằng hợp lý với nghề “nhạy cảm” của chúng tôi….

Xin gởi theo đây một câu chuyện “thường ngày” của ngành y tế….

ĐỪNG XÉT ĐOÁN VỘI

Vừa nhận được điện thoại, vị bác sĩ vội vã tới bệnh viện. Ông nhanh nhẹn khoác trang phục phẫu thuật và vào phòng mổ. Lúc đó, người cha của cậu bé sắp sửa được phẫu thuật đang ngồi đợi tại cửa phòng.

Vừa nhìn thấy bóng bác sĩ, người cha gay gắt phán: “Tại sao giờ này ông mới đến? Ông không hay biết con trai tôi rất nguy kịch sao? Ông có trách nhiệm nghề nghiệp không đấy?”.

Bác sĩ điềm tĩnh trả lời : “Thật xin lỗi, lúc này không phải ca tôi trực nên tôi không có mặt tại bệnh viện. Thế nhưng, biết tôi thành thạo phẫu thuật bệnh này, nên bệnh viện mời tôi đến; vừa nhận được điện báo tôi đến ngay đây. Lúc này tôi muốn tịnh tâm một chút để chuẩn bị phẫu thuật”.

Người cha giận dữ : “Tịnh tâm à?! Giả như con của ông đang nằm trong phòng cấp cứu thì ông có tịnh tâm được không? Nếu như con trai ông sắp chết, ông sẽ làm gì?”

Vị bác sĩ lại mỉm cười trả lời : “Tôi sẽ nói điều mà ông Gióp đã nói trong Kinh Thánh: ‘Thân trần truồng sinh từ bụi đất, tôi sẽ trở về bụi đất thân trần truồng. Chúa đã sinh ra, Chúa lại lấy đi, xin chúc tụng Chúa’. Những bác sĩ không có khả năng giữ lại mạng sống. Ông hãy đi và cầu nguyện cho con trai ông. Chúng ta sẽ nỗ lực hết mình và cậy trông vào ân sủng Thiên Chúa”.

“Khuyên lơn người khác khi mà bản thân mình chẳng dính dáng gì xem ra quá dễ dàng”. Người cha tiếp tục phàn nàn.

Cửa phòng phẫu thuật đóng lại. Vị bác sĩ rời phòng mổ sau gần ba tiếng liền trong đó, vẻ mặt ông giãn ra trong niềm hạnh phúc : “Cảm tạ Chúa, con trai ông đã được cứu sống. Nếu muốn biết thêm chi tiết, ông hãy hỏi thêm cô ý tá trợ giúp tôi”.

Không chờ câu trả lời của người cha, vị bác sĩ nhanh chóng rời khỏi bệnh viện. Ngay khi nhìn thấy dáng dấp cô y tá xuất hiện, người cha nói ngay:

“Cha bác sĩ này thuộc loại người gì mà lại cao ngạo đến thế chứ! Thậm chí ông ta không thèm dành vài giây trả lời cho tôi biết cuộc mổ và hiện trạng con trai tôi ra sao”.

Cô y tá cúi xuống, tuôn trào nước mắt, trong xúc động, cô chậm rãi trả lời: “Con trai duy nhất của bác ấy mới qua đời hôm qua do một tai nạn. Hôm nay bác ấy đang lo tang sự cho cậu bé. Thế nhưng vừa nhận được điện báo của bệnh viện, bác ấy bỏ ngang công việc của mình để tới ngay để cứu con trai ông. Bây giờ thì bác ấy trở về tiếp tục lo hậu sự cho đứa con yêu quý của mình”.

Đừng kết án ai. Vì bạn không biết cuộc sống của họ thế nào cũng như điều gì đang diễn ra trong tâm hồn họ và những gì họ đang phải nỗ lực vượt qua.

Jac. Thế Hanh, OP

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

Tag : y đức
MỚI NHẤT
Tưởng béo lên, hoá ra u nang buồng trứng nặng 4kg
Tưởng béo lên, hoá ra u nang buồng trứng nặng 4kg

(Dân trí) - Ngày 24/2, bác sĩ Nguyễn Hữu Dự - giám đốc Bệnh viện phụ sản TP Cần Thơ cho biết, các bác sĩ của bệnh viện này vừa phẫu thuật thành công trường hợp bệnh nhân lớn tuổi có khối u nang buồng trứng nặng đến 4kg. Trước đó 5 tháng, bệnh nhân nghĩ mình mập lên nên không đi khám.

Thứ tư, 24/02/2016 - 02:07

Bé gái bị đôi đũa đâm xuyên lưỡi vì ăn ở sân chơi bóng
Bé gái bị đôi đũa đâm xuyên lưỡi vì ăn ở sân chơi bóng

(Dân trí) - Mang chén cơm ra sân, vừa ăn vừa xem đám trẻ trong xóm đá bóng, bé gái 9 tuổi đã bị va vào người khiến đôi đũa đâm xuyên lưỡi xuống sàn miệng. Bệnh nhi đã được phẫu thuật rút đũa và may mắn khi không bị xuyên trúng mạch máu.

Thứ tư, 24/02/2016 - 02:06

Bệnh nhi ói cả lít máu mỗi ngày do tổn thương động mạch hiếm gặp
Bệnh nhi ói cả lít máu mỗi ngày do tổn thương động mạch hiếm gặp

(Dân trí) - Sau nhiều lần ói ra cả lít máu bất tỉnh, bệnh nhân được phát hiện mắc tổn thương giả phình động mạch khứu cực hiếm gặp. Các bác sĩ đã tiến hành nút tắc bằng coils giúp bệnh nhân thoát khỏi nguy cơ liệt nửa người, mù mắt, tử vong.

Thứ tư, 24/02/2016 - 01:36

7 nguyên tắc cơ bản để phòng ung thư
7 nguyên tắc cơ bản để phòng ung thư

(Dân trí) - Tỷ lệ mắc ung thư đang gia tăng ở các nước đang phát triển. Ung thư có thể phòng ngừa bằng cách bỏ thuốc lá, rượu, dinh dưỡng hợp lý an toàn, tập thể dục đều đặn…Các bạn hãy tham khảo những lời khuyên hữu ích sau đây để có một cơ thể khỏe mạnh nhé!!

Thứ tư, 24/02/2016 - 11:39

Vì sao bác sĩ gia đình khó thu hút người bệnh?
Vì sao bác sĩ gia đình khó thu hút người bệnh?

(Dân trí) - Tại buổi mạn đàm với Bí thư Đinh La Thăng, GS Trần Đông A hiến kế phát triển mô hình bác sĩ gia đình sẽ giải quyết tận gốc tình trạng quá tải bệnh viện. Tuy nhiên, trên thực tế, mô hình này còn nhiều hạn chế, chưa thu hút được người bệnh.

Thứ tư, 24/02/2016 - 10:13

Phờ người vì thời tiết ẩm ương
Phờ người vì thời tiết ẩm ương

Sau những ngày nghỉ Tết là khoảng thời gian chị Ng.T.V.A (quận Tân Bình, TP HCM) phải quay như chong chóng. Không chỉ bận rộn với công việc kinh doanh những ngày đầu năm, chị còn mệt đứt hơi vì 3 đứa con nhỏ và cả chồng nữa thay nhau bệnh.

Thứ tư, 24/02/2016 - 10:00

Bé trai 6 tuổi bị rắn cắn vào đầu khi đang ngủ
Bé trai 6 tuổi bị rắn cắn vào đầu khi đang ngủ

(Dân trí) - Gương mặt của bé Tyler (sống tại Macksville, Hoa Kỳ) khi nhập viện đầy máu. Gia đình cho biết cậu bé 6 tuổi này đã bị rắn cắn khi đang ngủ.

Thứ tư, 24/02/2016 - 09:24

Bộ Y tế "chấm điểm" bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh
Bộ Y tế "chấm điểm" bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh

(Dân trí) - Ngày 23/2, Tại BV Sản Nhi Quảng Ninh, đoàn kiểm tra đã “chấm điểm” bệnh viện theo 83 tiêu chí mà Bộ Y tế đã ban hành. Kết quả cho thấy BV Sản Nhi Quảng Ninh là bệnh viện đạt số điểm cao nhất trong cả nước đến thời điểm này.

Thứ tư, 24/02/2016 - 08:39

Cá sấu cắn đứt gân tay bé 4 tuổi
Cá sấu cắn đứt gân tay bé 4 tuổi

(Dân trí) - Khi đang xem người nhà dọn chuồng cá sấu, một cháu bé 4 tuổi bất ngờ bị cá sấu cắn phải nhập viện cấp cứu.

Thứ tư, 24/02/2016 - 08:10

Đâu là gốc rễ phục hồi sinh lý bền vững?
Đâu là gốc rễ phục hồi sinh lý bền vững?

Đâu là nguyên nhân gốc rễ khiến khả năng sinh lý của nam giới trung niên “xuống dốc không phanh”? Có giải pháp nào giúp các quý ông lấy lại phong độ thời trai trẻ một cách bền vững?

Thứ tư, 24/02/2016 - 07:51

“Vật lạ” trong áo bé trai 8 tuổi là chíp điện tử
“Vật lạ” trong áo bé trai 8 tuổi là chíp điện tử

(Dân trí) - Chiều 23/2, nguồn tin từ công an quận Ninh Kiều, cho biết, sáng cùng ngày lực lượng chức năng đã đem “vật lạ” được lấy từ áo thun của cháu Trương Ngọc Minh (8 tuổi, ngụ phường Xuân Khánh) để các chuyên gia ngành điện tử tìm hiểu.

Thứ tư, 24/02/2016 - 07:32

Những bệnh nào dễ mắc sau Tết?
Những bệnh nào dễ mắc sau Tết?

Rượu, các loại đồ nhậu, bánh kẹo… là những thực phẩm không thể thiếu trong ngày Tết ở mỗi gia đình Việt Nam. Khi ăn quá nhiều thực phẩm chứa chất béo và lạm dụng các đồ uống chứa chất kích thích sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh như gan nhiễm mỡ, mỡ máu cao, ngộ độc thực phẩm…

Thứ tư, 24/02/2016 - 06:24

ĐÁNG QUAN TÂM
Bé 3 tuổi khó thở và ho nhiều suốt cả tuần vì hóc hạt dưa
Bé 3 tuổi khó thở và ho nhiều suốt cả tuần vì hóc hạt dưa

(Dân trí) - Chiều 23/2, tin từ Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Trung ương Huế cho biết ông vừa mổ nội soi thành công lấy dị vật hạt dưa từ phế quản của một cháu bé.

Thứ ba, 23/02/2016 - 09:38

Quý ông bị bẻ gãy “của quý” khi lâm trận vì ghen
Quý ông bị bẻ gãy “của quý” khi lâm trận vì ghen

(Dân trí) - Ngày 23/2, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Tiền Giang cho biết, các bác sĩ của đơn vị này vừa phẫu thuật thành công “của quý” của một bệnh nhân do bị bẻ gãy.

Thứ ba, 23/02/2016 - 06:36

40 tác phẩm được trao giải “Y tế Nghệ An - 70 năm một chặng đường”
40 tác phẩm được trao giải “Y tế Nghệ An - 70 năm một chặng đường”

(Dân trí) - Sau 1 năm phát động, Giải báo chí viết về đề tài "Ngành Y tế Nghệ An - 70 năm một chặng đường" do Ngành Y tế Nghệ An phối hợp cùng Hội Nhà báo Nghệ An tổ chức đã nhận được 146 tác phẩm báo chí, thuộc 5 thể loại của đông đảo tác giả dự thi.

Thứ ba, 23/02/2016 - 05:23

Chỉ có 5% cha mẹ tin tưởng vắc xin miễn phí
Chỉ có 5% cha mẹ tin tưởng vắc xin miễn phí

Hiện tạit rên địa bàn TP.HCM chỉ có khoảng 5% các bậc cha, mẹ tin tưởng vào vắc xin miễnphí, trong khi đó có đến 39% phụ huynh tin tưởng vào vắc xin dịch vụ, và 42% phụ huynh cho rằng chất lượng giữa vắc xin dịch vụ và vấc xin miễn phí như nhau.

Thứ ba, 23/02/2016 - 03:11

Uống rượu thế nào thì tốt cho tim?
Uống rượu thế nào thì tốt cho tim?

(Dân trí) - Theo các nhà khoa học Na Uy và Thuỵ Điển, để giảm nguy cơ đau tim và suy tim, chỉ nên uống hơn 5 ly rượu mỗi tháng.

Thứ ba, 23/02/2016 - 02:00

Gãy “súng” gần một năm mới được phát hiện
Gãy “súng” gần một năm mới được phát hiện

Trung tâm Nam học (Bệnh viện Việt Đức, Hà Nội) vừa tiếp nhận một bệnh nhân gãy “súng” nhưng sau nhiều tháng mới được phát hiện và tới bệnh viện điều trị.

Thứ ba, 23/02/2016 - 01:28

Bệnh viện Chợ Rẫy đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất
Bệnh viện Chợ Rẫy đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất

(Dân trí) - Sau 115 năm xây dựng và phát triển, bệnh viện Chợ Rẫy đã có nhiều đóng góp quan trọng cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân, phát triển y tế nước nhà. Ghi nhận sự nỗ lực trên, Chủ tịch nước đã quyết định trao tặng bệnh viện Huân chương Lao động hạng Nhất.

Thứ ba, 23/02/2016 - 01:06

Trị suy dinh dưỡng bằng... vi khuẩn
Trị suy dinh dưỡng bằng... vi khuẩn

(Dân trí) - Điều chỉnh loại vi khuẩn sống trong ruột có thể là một cách mới để điều trị cho hàng triệu trẻ em bị suy dinh dưỡng mạn tính. Nghiên cứu mới đây cho thấy hệ vi khuẩn hợp lý ở đường ruột sẽ giúp đưa phần lớn số trẻ thoát khỏi tình trạng suy dinh dưỡng do chế độ ăn đơn điệu

Thứ ba, 23/02/2016 - 12:26

Nhà bạn đang ăn uống bằng nước gì?
Nhà bạn đang ăn uống bằng nước gì?

Trong công nghiệp: nhà máy xí nghiệp mọc lên khắp nơi, trong nông nghiệp: thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật ngày được sử dụng bừa bãi, ở ngành dịch vụ: đô thị hóa mạnh mẽ….tất cả dẫn đến ô nhiễm môi trường trong đó có cả nguồn nước ăn uống, sinh hoạt.

Thứ ba, 23/02/2016 - 12:14

Chủ tịch Quốc hội: Thủ tục hành chính cay nghiệt, độc ác lắm!
Chủ tịch Quốc hội: Thủ tục hành chính cay nghiệt, độc ác lắm!

(Dân trí) - Góp ý vào dự án Luật Dược (sửa đổi) sáng nay 23/2, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng thẳng thắn: “Thủ tục hành chính bây giờ cay nghiệt, độc ác lắm. Vì sao? Vì phải có tiền người ta mới cấp nên phải giảm tối đa thủ tục hành chính. Tự do kinh doanh mà sao nghề chữa bệnh, cứu người lại gây cản trở như vậy”.

Thứ ba, 23/02/2016 - 11:59

Bộ y tế yêu cầu điều tra nhu cầu vắc xin dịch vụ
Bộ y tế yêu cầu điều tra nhu cầu vắc xin dịch vụ

(Dân trí) - Để tránh tình trạng khan hiếm vắc xin dịch vụ như mọi năm do không ước tính được nhu cầu từ ban đầu, không đặt được vắc xin, Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị khẩn trương tổng hợp nhu cầu vắc xin dịch vụ để đặt hàng, dự trù vắc xin.

Thứ ba, 23/02/2016 - 10:44

50% dân số thế giới sẽ bị cận thị vào 2050
50% dân số thế giới sẽ bị cận thị vào 2050

(Dân trí) - Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Ophthalmology, một nửa dân số thế giới (gần 5 tỷ người) sẽ bị cận thị vào năm 2050, với 1/5 trong số này (1 tỷ người) bị tăng đáng kể nguy cơ mù lòa nếu xu hướng hiện nay vẫn tiếp diễn.

Thứ ba, 23/02/2016 - 10:07