Trò kinh doanh bệnh tật của các tập đoàn dược phẩm

Việc hãng dược khổng lồ laxoSmithKline (GSK) bị phạt 3 tỉ đô được coi là vụ lừa đảo y tế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ và nó đã vạch trần bộ mặt thật của những người nhân danh bảo vệ sức khoẻ con người nhưng thực chất là những kẻ buôn bán bệnh tật.

Phát biểu trên tạp chí Fortune trước khi về hưu vào năm 1976, Henry Gasden, giám đốc điều hành của Merck, một trong những tập đoàn dược phẩm lớn nhất thế giới, thổ lộ giấc mơ biến Merck thành một công ty sản xuất kẹo cao su như Wrigley, nghĩa là bán thuốc cho mọi người, không chỉ người bệnh mà cả… người khoẻ!

 

Trong phán quyết ngày 2/7, bộ Tư pháp Mỹ khẳng định GSK đã tiếp thị trên thị trường những loại thuốc chưa được cấp phép, che giấu những dữ liệu liên quan đến độ an toàn của các loại dược phẩm và có hành vi hối lộ liên quan tới chương trình Medicaid của Chính phủ Mỹ.

 

Mở rộng ranh giới bệnh

 

Năm 2003, trong một bài báo có tựa đề Nghệ thuật tạo ra một thân phận (tạm dịch từ The Art of Branding a Condition), Vince Parry, một trong những chuyên gia nổi tiếng về quảng cáo thuốc, đã tiết lộ bí quyết hợp tác với các hãng dược phẩm để thúc đẩy sự “tạo ra những rối loạn y học”. Chiến lược của Parry gồm ba bước: nâng cao tầm quan trọng của những triệu chứng bệnh tật, định nghĩa lại một thân phận đang hiện hữu và “phát triển một thân phận mới cho một nhu cầu thị trường chưa được khai thác”.

 

Bất công về tiêu thụ dược phẩm

 

Theo các nhà nghiên cứu, tâm điểm của chuyện “buôn bán bệnh tật” là nước Mỹ. Vì dù chỉ chiếm 5% dân số thế giới, người Mỹ tiêu thụ tới 50% thị trường thuốc kê đơn toàn cầu. Trong hai thập kỷ qua, người Mỹ chi cho thuốc men bằng hoặc nhiều hơn chi cho giáo dục đại học và mua xe hơi. Một nghiên cứu vào năm 2005 cho thấy người Mỹ thừa nhận họ sử dụng thuốc kê toa nhiều hơn gấp đôi kể từ năm 1992 - 2003.

 

Trong khi đó, ở nhiều nước đang phát triển, con người lại không có thuốc để dùng. Ở vùng hạ Sahara của châu Phi, 500 triệu người dân nghèo khổ đang đối mặt với những căn bệnh nhiệt đới hoàn toàn có thể phòng ngừa và chữa trị được như bệnh giun móc và sán máng.

Thật ra chiến lược làm ăn của Parry và các hãng dược phẩm không lạ bởi nó đã được Lynn Payer đề cập từ năm 1992 bằng thuật ngữ “buôn bán bệnh tật” (tạm dịch từ “disease-mongering”). Theo nhà báo y tế người Mỹ này, đây là một tiến trình gồm nhiều hình thức khác nhau nhằm gia tăng sự tiêu thụ dược phẩm trong đó có việc đưa ra những yếu tố nguy cơ mới về bệnh tật, biến những vấn đề sức khoẻ nhẹ thành vấn đề nghiêm trọng, mở rộng những định nghĩa bệnh tật sẵn có và tạo ra những dạng bệnh tật mới.

 

Trong nhiều thập kỷ, các hãng dược phẩm khai thác tối đa chiến lược “buôn bán bệnh tật” này: đỏ mặt trở thành dấu hiệu của chứng rối loạn lo âu xã hội, mãn kinh - sự thay đổi tự nhiên của cuộc sống - biến thành một tình trạng thiếu hụt hoóc-môn, những khó khăn tình dục đời thường bị nhào nặn thành rối loạn chức năng tình dục, phụ nữ trung niên được cảnh báo bởi một căn bệnh xương tiềm ẩn gọi là loãng xương, còn nam giới trung niên được cảnh báo về tình trạng tăng cholesterol máu.

 

Khó biết được chính xác các hãng dược phẩm đã bỏ túi bao nhiêu trong trò kinh doanh bệnh tật, nhưng chỉ riêng món thuốc hạ cholesterol máu là statin, hàng năm các đại gia như Bayer (Đức), AstraZeneca (Anh – Thuỵ Sĩ) và Pfizer (Mỹ) đã ẵm gọn 25 tỉ đôla Mỹ! Doanh số chắc chắn không dừng lại ở đây khi định nghĩa tăng cholesterol của viện Sức khoẻ quốc gia Hoa Kỳ được điều chỉnh xoành xoạch: dựa vào định nghĩa của năm 2001, nước Mỹ có 36 triệu người được cảnh báo tăng cholesterol và cần uống thuốc, nhưng với định nghĩa cập nhật năm 2004 con số đó tăng lên 40 triệu người! Có thêm nhiều bệnh nhân, các hãng dược phẩm càng có thêm tiền.

 

Tiếp thị nỗi sợ hãi và quảng cáo láo

FDA phát hiện thuốc chữa bệnh tiểu đường này của GSK che giấu số liệu an toàn.  
FDA phát hiện thuốc chữa bệnh tiểu đường này của GSK che giấu số liệu an toàn.  
 

Trong cuốn Buôn bán bệnh tật: Làm thế nào những công ty dược phẩm lớn nhất thế giới biến chúng ta thành bệnh nhân (Selling sickness: How the world’s biggest pharmaceutical companies are turning us all into patients), nhà báo Ray Moynihan và nhà nghiên cứu chính sách Alan Cassels cho biết, mặc dù có nhiều chiến dịch “buôn bán bệnh tật” khác nhau, nhưng nhìn chung người ta thường dùng cách tiếp thị nỗi sợ hãi đến người tiêu dùng.

 

Theo đó, nỗi sợ bị nhồi máu cơ tim được sử dụng để hù doạ phụ nữ khi cho rằng hội chứng tiền mãn kinh của họ cần phải áp dụng liệu pháp thay thế hoóc-môn. Tương tự, các bậc cha mẹ bị hù doạ rằng con cái họ có thể tự tử nếu những cơn trầm cảm nhẹ không được điều trị bởi những loại thuốc mạnh. Và nguy cơ chết sớm được dùng hù doạ cánh đàn ông nếu họ không sử dụng thuốc hạ cholesterol để điều trị tình trạng tăng cholesterol.

 

Theo Moynihan và Cassels, trong khi tung ra những chiến dịch hù doạ, các công ty dược phẩm cũng che giấu sự thật về các vấn đề sức khoẻ và sản phẩm thuốc. Đơn cử với tình trạng tăng cholesterol máu, ngày nay y học gần như thừa nhận rằng đây chỉ là một trong nhiều yếu tố có thể làm phát sinh bệnh tim mạch. Ấy vậy mà hầu như ai cũng chăm chú vào tình trạng tăng cholesterol vì đơn giản nó có thể được điều chỉnh bởi thuốc. Chuyên gia về lĩnh vực y tế công cộng và bệnh tim mạch, giáo sư nổi tiếng người Anh Shah Ebrahim, khẳng định những loại thuốc hạ cholesterol - nhóm statin - hiệu quả với những ai có sẵn vấn đề tim mạch. Còn những ai chưa có vấn đề này, nên áp dụng những giải pháp rẻ tiền và hiệu quả hơn như cải thiện chế độ ăn, siêng năng tập luyện và ngừng hút thuốc.

 

Thế nhưng khi quảng cáo thuốc đến người tiêu dùng, hầu như không hãng dược phẩm nào nói lên sự thật này chứ chưa nói đến chuyện công khai sự thật về tác dụng phụ của thuốc để mọi người nắm rõ. Năm 2001, Bayer phải thu hồi loại statin có tên Baycol khi sản phẩm này làm 52 người thiệt mạng và hơn 6 triệu người trên toàn thế giới đối mặt với tác dụng phụ tan cơ sau sử dụng thuốc. Có nhiều bằng chứng cho thấy Bayer biết rõ những nguy cơ trên, nhưng họ vẫn bỏ qua vì yếu tố lợi nhuận.

 

Câu chuyện GSK tuần qua cũng là một minh chứng về trò quảng cáo láo. Qua điều tra, cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) phát hiện hãng dược phẩm này đã che giấu các số liệu về sự an toàn của thuốc chữa bệnh tiểu đường Avandia. Với hai loại thuốc chống trầm cảm Paxil và Wellbutrin, sự việc tồi tệ hơn nhiều: họ quảng cáo sử dụng Paxil cho trẻ em trong khi nghiên cứu sau đó cho thấy thuốc có nguy cơ khiến trẻ em muốn tự sát, còn với Wellbutrin dù thuốc chỉ chữa được bệnh trầm cảm nhưng lại được quảng cáo chữa cả chứng tăng cân và giảm ham muốn tình dục!

 

Theo Phan Sơn

Sài Gòn tiếp thị

Tag :
CÁC BÀI MỚI
Không thanh toán BHYT cho người TNGT có hơi bia rượu
Không thanh toán BHYT cho người TNGT có hơi bia rượu

(Dân trí) - Liên quan đến nhiều vướng mắc khi thanh toán BHYT cho người bị TNGT, liên Bộ Y tế và Công an đã họp bàn dự thảo thông tư liên tịch, trong đó, người tham gia giao thông khi bị tai nạn sẽ phải xét nghiệm nồng độ cồn trong máu.

Thứ bảy, 14/07/2012 - 10:03

Hậu quả ghê gớm vì uống “thần dược” gia truyền
Hậu quả ghê gớm vì uống “thần dược” gia truyền

Tin vào loại thuốc Đông y chữa bách bệnh, nhiều bệnh nhân bị biến chứng phải nhập viện cấp cứu.

Thứ bảy, 14/07/2012 - 07:32

Nhức đầu và ốm mệt sau tập thể dục
Nhức đầu và ốm mệt sau tập thể dục

(Dân trí) - Thưa bác sĩ, 6 tháng qua, bất cứ khi nào tôi tập thể dục quá 40 phút là đầu tôi lại bị đau nhức, thường xuyên cảm thấy trong người không khỏe, mệt mỏi. Tôi có dùng thuốc nhưng không đỡ. Rất mong nhận được lời khuyên của bác sĩ.

Thứ bảy, 14/07/2012 - 07:00

Bi hài chuyện quý bà “tự giải quyết nhu cầu“
Bi hài chuyện quý bà “tự giải quyết nhu cầu“

Đàn ông thủ dâm (TD) là bình thường, nhưng chuyện phụ nữ “tự sướng” thì lại rất ít người biết. Không những thế, họ còn nghĩ ra những cách TD “độc nhất vô nhị” và đầy nguy hiểm…

Thứ sáu, 13/07/2012 - 08:10

Lạc vào “mê hồn trận” thuốc kích dục nữ
Lạc vào “mê hồn trận” thuốc kích dục nữ

Xuất hiện nhan nhản trên các trang web với nhiều lời quảng cáo hấp dẫn, thuốc kích dục nữ được rao bán công khai với công dụng như “bùa tình” để làm nhanh quá trình "yêu” với cô gái mà đối tượng nhắm tới.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 07:15

Phương pháp điều trị mới lấy cảm hứng từ người khỏi AIDS đầu tiên
Phương pháp điều trị mới lấy cảm hứng từ người khỏi AIDS đầu tiên

(Dân trí) - Từ trường hợp Timothy Brown, người đã bị nhiễm HIV hơn một thập kỷ và được chữa khỏi nhờ cấy ghép tủy xương năm 2007, các bác sĩ đã tìm ra phương thức điều trị mới mang lại hy vọng cho nhiều người hơn.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 05:10

Một thợ giết mổ nguy kịch vì nhiễm liên cầu khuẩn lợn
Một thợ giết mổ nguy kịch vì nhiễm liên cầu khuẩn lợn

(Dân trí) - Được chuyển đến bệnh viện trong tình trạng nguy kịch vì suy đa cơ quan, rối loạn đông máu, xuất huyết dưới da, kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân T. dương tính với liên cầu khuẩn lợn.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 01:30

Cứu sống 1 học sinh tự tử bằng thuốc ngủ
Cứu sống 1 học sinh tự tử bằng thuốc ngủ

BS Vũ Anh Dũng - Phó trưởng Khoa Hồi sức cấp cứu BVĐK số 1 tỉnh Lào Cai cho biết, bệnh viện vừa cứu sống 1 học sinh dùng thuốc ngủ tự tử.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 11:48

Bộ Y tế chỉ đạo kiểm tra vụ “Lật tẩy chiêu đẩy giá thuốc”
Bộ Y tế chỉ đạo kiểm tra vụ “Lật tẩy chiêu đẩy giá thuốc”

Thừa lệnh bộ trưởng Bộ Y tế, phó Văn phòng Bộ Y tế Phạm Thanh Bình vừa ký văn bản gửi Thanh tra Bộ Y tế đề nghị đơn vị này làm đầu mối, phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra thông tin báo chí nêu và báo cáo chậm nhất ngày 15/7.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 10:56

Rớt tinh hoàn vì bị xe buýt tông
Rớt tinh hoàn vì bị xe buýt tông

Một vụ tai nạn hy hữu xảy ra trên địa bàn quận Bình Tân- TPHCM giữa xe buýt và xe máy. Người thanh niên bị xe buýt kéo lê một đoạn khiến hai tinh hoàn rớt trên đường.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 10:01

Cách chức Giám đốc Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Yên
Cách chức Giám đốc Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Yên

(Dân trí) - Tối ngày 11/7, cơ quan chức năng tỉnh Phú Yên cho biết: Ông Phạm Đình Cự, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên, vừa ký quyết định số 1008/QĐ-UBND buộc ông Bùi Trần Ngọc thôi điều hành Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Yên.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 09:40

Nước mía “siêu sạch”: Thấy mà hãi!
Nước mía “siêu sạch”: Thấy mà hãi!

(Dân trí) - Những ngày oi bức như thế này, thưởng thức một cốc nước mía thì thật tuyệt. Nhưng nếu nhìn thấy những cảnh dưới đây, chắc chắn bạn sẽ thà nhịn còn hơn uống những cốc nước ngọt mát lịm này.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 09:27

CÙNG CHUYÊN MỤC
Sợ cưa chân, bệnh nhân “hai chân chết khô”... đòi trốn viện
Sợ cưa chân, bệnh nhân “hai chân chết khô”... đòi trốn viện

Sợ bị bác sĩ dùng dao chặt mất hai chân, chị Ka Rưng đã nhiều lần đòi đưa chồng trốn viện về nhà nằm chờ chết cho được toàn thây.

Thứ sáu, 13/07/2012 - 02:00

Cặp song sinh chào đời ở 2 nước khác nhau
Cặp song sinh chào đời ở 2 nước khác nhau

(Dân trí) - Thông thường những cặp song sinh chào đời cách nhau chỉ vài phút. Thế nhưng điều kỳ lạ đã xảy ra đối với 2 bé Dylan Joseph và Hannah Rose Fox khi cả 2 đều được sinh ra ở 2 địa điểm và thời điểm khác nhau.

Thứ năm, 12/07/2012 - 05:15

Sai sót chết người, bác sĩ chỉ bị khiển trách
Sai sót chết người, bác sĩ chỉ bị khiển trách

(Dân trí) - Liên quan đến vụ sản phụ Dương Thị Ni (SN 1988, ở xóm Cầu, xã Quảng Thuận, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) tử vong tại bệnh viện, hai bác sĩ trong kíp mổ Khoa Sản, Bệnh viện Đa khoa TP Đồng Hới chỉ nhận hình thức kỷ luật khiển trách.

Thứ năm, 12/07/2012 - 04:01

Tự mình làm hỏng "cửa sổ tâm hồn"
Tự mình làm hỏng "cửa sổ tâm hồn"

Chị Nguyễn Thanh L. (22 tuổi ở Nghệ An) bị lác mắt từ nhỏ, được đi mổ đã khỏi nhưng từ đó rất hay bị đau mắt đỏ. Chị L. đã ra hiệu thuốc mua polydexa về nhỏ và khỏi nên từ đó mỗi khi đau mắt là lại nhỏ thuốc này.

Thứ năm, 12/07/2012 - 04:01

Cả nhà “luýnh quýnh” chăm sóc 4 bé gái sinh non
Cả nhà “luýnh quýnh” chăm sóc 4 bé gái sinh non

(Dân trí) - Hơn 3 tuần sau ngày chào đời tại bệnh viện Từ Dũ, 4 bé gái sinh non đã xuất viện về nhà. “Đứa này mới oe oe thì đứa kia cũng giật mình tỉnh giấc khóc theo, vợ chồng tôi luôn chân luôn tay mệt bơ phờ.”

Thứ năm, 12/07/2012 - 03:56

100% phòng khám Trung Quốc vi phạm
100% phòng khám Trung Quốc vi phạm

(Dân trí) - Cả 7 phòng khám Trung Quốc tại TPHCM đều khám chữa bệnh vượt quá phạm vi chuyên môn cho phép, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, quảng cáo không đúng sự thật… trong đó, 4 cơ sở vi phạm nặng nhất bị Sở Y tế thành phố quyết định rút giấy phép hành nghề.

Thứ năm, 12/07/2012 - 02:00

Bánh Choco Pie gây dị ứng có trên thị trường Việt Nam?
Bánh Choco Pie gây dị ứng có trên thị trường Việt Nam?

(Dân trí) - Trước thông tin cảnh báo của Cơ quan Thanh tra thực phẩm Canada về sản phẩm Choco Pie có chứa hạnh nhân có thể gây dị ứng, nhiều người tiêu dùng lo lắng bởi Choco Pie là loại bánh được nhiều người lựa chọn, liêu loại bánh này có trên thị trường VN?

Thứ năm, 12/07/2012 - 10:13

Bội chi quỹ BHYT: Bệnh viện mệt, bệnh nhân thiệt!
Bội chi quỹ BHYT: Bệnh viện mệt, bệnh nhân thiệt!

Dù năm 2012 chỉ mới qua một nửa, nhưng quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) TPHCM đang báo động mất cân đối, thậm chí có nguy cơ vỡ quỹ vào cuối năm. Trong khi cơ quan chức năng có biện pháp chấn chỉnh thì một số bệnh viện đã ráo riết siết... bệnh nhân!

Thứ năm, 12/07/2012 - 08:49

Phòng khám Trung Quốc tung “sách nổ” ra đường
Phòng khám Trung Quốc tung “sách nổ” ra đường

Sáng 11/7, hàng ngàn quyển sách “Sổ tay y học” có nội dung quảng bá cho Phòng khám Đông y Hiện Đại (phường 13, QTân Bình - TPHCM) được phát tràn lan ở các ngã tư khu vực trung tâm TP Thủ Dầu Một, Bình Dương.

Thứ năm, 12/07/2012 - 07:57

Gần 15 năm “đeo” khối u to như quả bưởi trên mặt
Gần 15 năm “đeo” khối u to như quả bưởi trên mặt

(Dân trí) - Gần 15 năm nay, bệnh nhân phải mang khối u nặng hơn 1kg trên mặt vì nhiều bệnh viện tỉnh, trung ương lắc đầu trước căn bệnh hiểm nghèo. Mới đây, BV Việt Đức khẳng định sẽ mổ được khối u ác tính này cho bệnh nhân.

Thứ năm, 12/07/2012 - 07:39

Hơn 100.000 người nghèo được cấp thẻ BHYT
Hơn 100.000 người nghèo được cấp thẻ BHYT

(Dân trí) - Với mục tiêu an sinh xã hội, chăm lo sức khỏe cộng đồng, trong 6 tháng đầu năm thành phố đã cấp hơn 100.000 thẻ Bảo hiểm Y tế cho người nghèo.

Thứ năm, 12/07/2012 - 06:27

Bé 2 tháng tuổi bị cho uống nhầm chất diệt khuẩn
Bé 2 tháng tuổi bị cho uống nhầm chất diệt khuẩn

(Dân trí) - Sau khi chích ngừa thấy cơ thể trẻ nóng, quấy khóc người mẹ lấy thuốc hạ sốt cho con uống. Thuốc vừa trôi xuống họng trẻ đã nôn ói dữ dội, cơ thể tím tái, khó thở… cả gia đình tá hỏa khi nhận ra loại “thuốc” trẻ mới uống là chất diệt khuẩn.

Thứ năm, 12/07/2012 - 05:08