Thứ năm, 27/05/2021 - 22:17

Thuốc lá gây nghiện, tăng nguy cơ mắc Covid-19, ung thư, tim mạch

Dân trí

PGS.TS Lương Ngọc Khuê cảnh báo, hút thuốc lá (thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử) có thể tăng nguy cơ nhiễm Covid-19, tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp tim mạch, ung thư.

Chiều 27/5, chia sẻ tại buổi gặp mặt Nhân Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá 25-31/5/2021, PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Giám đốc Quỹ PCTH thuốc lá cho biết, Tổ chức Y tế thế giới (WHO)  cảnh báo người hút thuốc lá có khả năng mắc Covid-19 cao gấp 1,5 lần.

Thuốc lá gây nghiện, tăng nguy cơ mắc Covid-19, ung thư, tim mạch - 1
PGS.TS Lương Ngọc Khuê kêu gọi mọi người bỏ thuốc lá để giảm nguy cơ mắc Covid-19, giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, ung thư, hô hấp.

Hút thuốc lá cũng như hút thuốc lá thụ động làm tăng nguy cơ mắc và làm trầm trọng hơn các bệnh nền, khiến người mắc Covid - 19 có nguy cơ tử vong cao hơn.  Covid-19 tấn công và làm suy yếu phổi khiến những người hút thuốc lá có nguy cơ mắc cao hơn.

"Không có gì đáng ngạc nhiên khi các tổ chức và chuyên gia y tế công cộng hàng đầu lo ngại rằng những người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh nặng hơn nếu mắc Covid-19", PGS Khuê khẳng định.

Nhằm giảm tỷ lệ hút thuốc lá, giảm gánh nặng bệnh tật và tử vong trên toàn cầu do các bệnh liên quan đến thuốc lá, năm 2021 Tổ chức Y tế thế giới chọn chủ đề "Cam kết bỏ thuốc lá" cho Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5. Thông qua chủ đề này, Tổ chức Y tế thế giới kêu gọi các quốc gia tăng cường thực hiện các dịch vụ cai nghiện thuốc lá, khuyến khích người hút thuốc tiếp cận các dịch vụ cai nghiện thuốc lá theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới.

Tại Việt Nam, kết quả nghiên cứu "Tình hình sử dụng thuốc lá và thực hiện Luật PCTH thuốc lá" của  34 tỉnh/ thành phố năm 2020 cho thấy có xu hướng giảm tỷ lệ nam giới hút thuốc; giảm tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá tại nơi làm việc; giảm tỷ lệ tiếp xúc với khói thuốc tại cơ sở y tế giảm. Về tỷ lệ hiểu biết về tác hại của việc sử dụng thuốc lá cao với 95,5% người trưởng thành tin rằng hút thuốc lá sẽ gây ra các bệnh nguy hiểm.

Chỉ tính riêng trong 2019-2020 đã có gần 22.000 trường học, 3826 nhà máy 377 công ty xe khách thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc lá.

Theo PGS Khuê, với những tác hại nguy hiểm của thuốc lá, cũng như trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, đây là thời gian phù hợp nhất để người hút thuốc quyết tâm bỏ thuốc lá.

"Để hưởng ứng Ngày thế giới không thuốc lá 31/5 với chủ đề CAM KẾT BỎ THUỐC LÁ, tôi kêu gọi những người những ai chưa hút thì không hút thuốc lá, những người đang hút thì hãy bỏ thuốc. Bỏ thuốc lá là một trong những điều tốt nhất mà mọi người có thể làm cho sức khỏe của chính mình và những người thân yêu, đặc biệt trong thời điểm dịch Covid-19 như hiện nay", PGS Khuê nói.

Thuốc lá điện tử độc hại hơn cả thuốc lá thường

Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá cũng cảnh báo, ngoài thuốc lá truyền thống (thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi (thuốc lào) đang được quản lý theo quy định của Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL), trên thị trường đã đang xuất hiện các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới. Trong đó, phổ biến nhất là thuốc lá điện tử (Electronic Nicotine Delivery - ENDs) và thuốc lá làm nóng/nung nóng (HeatedTobacco Product - HTPs).

Cả hai loại sản phẩm thuốc lá điện tử này đều sử dụng thiết bị điện tử để làm nóng dung dịch hoặc nguyên liệu thuốc lá tạo ra làn hơi khói để người dùng hút vào.

Đáng nói, đang có những quảng bá gây nhầm lẫn cho người sử dụng rằng các sản phẩm thuốc lá mới là sản phẩm ít hại hơn so với các sản phẩm thuốc lá điếu thông thường và là sản phẩm giúp cai nghiện thuốc lá thông thường.

Trong khi đó, theo báo cáo của Liên minh Kiểm soát thuốc lá Đông Nam Á (SEATCA) Đa phần thuốc lá điện tử có chứa nicotine, là chất gây nghiện cao, độc hại, gây bệnh tim mạch, hô hấp, tiêu hóa, ngộ độc. Tổ chức Y tế thế giới cũng khẳng định hiện không có bằng chứng quốc tế chứng minh thuốc lá điện tử giúp cai nghiện thuốc.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, thuốc lá điện tử có chứa nicotine là chất gây nghiện cao. Thành phần của dung dịch thuốc lá điện tử còn có glycerin, propylene glycol và trên 15,500 các loại hương liệu có nhiều chất độc. Propylene glycol có thể tạo thành propylene oxide, một chất gây ung thư khi được đun nóng và hóa hơi. Glycerin khi được đun nóng và hóa hơi tạo thành acrolein, gây kích ứng đường hô hấp trên.

Các chất độc hại được tìm thấy trong sol khí của thuốc lá điện tử như Ethylene Glycol, Diethylene Glycol, aldehydes, hydrocacbon thơm đa vòng (PAHs), hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) nhưtoluene, nitrosamine, hydrocarbon thơm đa vòng, chất đặc biệt gây ung thư nitrosamines, acrolein, Formaldehyde, Hydrooxycarbonyls, Acetaldehyde, Polycyclic Aromatic Hydrocarbons, phân tử Ultrafine,... Trong đó có những hợp chất đặc biệt nguy hiểm không tìm thấy trong thuốc lá thông thường như glyoxal. Một số kim loại như chì, bạc, crom, nikel, formaldehyde có hàm lượng tương đương hoặc cao hơn so với thuốc lá thông thường. Vì vậy thuốc lá điện tử gây hại cho người sử dụng và những người xung quanh.

Các hạt siêu mịn trong sol khí có khả năng đi sâu vào phổi và có thể gây nguy cơ mắc các bệnh không thường gặp ở những người hút thuốc lá thông thường. Các dấu ấn sinh học của việc phơi nhiễm nicotine đã được tìm thấy ở những người không sử dụng thuốc lá tiếp xúc với sol khí từ thuốc lá điện tử chỉ ra rằng khói thải của thuốc lá điện tử có thể gây rủi ro cho những người xung quanh.

Vì thế, sử dụng thuốc lá điện tử vẫn có hại cho sức khỏe của cả người hút và người xung quanh tương tự như thuốc lá thông thường:

"Các sản phẩm thuốc lá mới có nguy cơ gây nghiện nicotine, gây ra các bệnh như ung thư, nhất là ung thư phổi (thông qua tăng sinh tế bào, mất cân bằng oxy hóa, gây chết tế bào và đột biến DNA), vòm họng, phổi tắc nghẽn, tăng nguy cơ gây huyết khối, bệnh tim mạch, đột quỵ. Phơi nhiễm nicotine tác động bất lợi cho sức khỏe bà mẹ và bào thai trong thời kì thai nghén, gây ra đẻ non, thai chết lưu, tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch, gây hậu quả nghiêm trọng kéo dài đối với sự phát triển não bộ bào thai, trẻ em và vị thành niên", Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá khẳng định.

Sử dụng thuốc lá điện tử gây bệnh cấp và mãn tính nguy hiểm nghiêm trọng hơn thuốc lá thông thường, thuốc lá điện tử còn có tác hại, mà chưa phát hiện thấy ở thuốc lá điếu thông thường, là liên quan đến hội chứng tổn thương phổi cấp (EVALI); nhồi máu cơ tim.

Theo số liệu của Trung tâm kiểm soát bệnh tật Mỹ (CDC), ghi nhận trong một vài năm trở lại đây tính đến ngày 18/2/2020, chỉ riêng ở Mỹ đã có 68 ca tử vong và 2.807 trường hợp mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp phải nhập viện do sử dụng thuốc lá điện tử. Tại Việt Nam cũng đã phát hiện một số trường hợp tương tự.

Tú Anh

Từ khóa:
Đáng quan tâm