Thuốc đông y: Còn lắm nỗi lo!

Dân trí Đông dược đa phần là từ nguồn gốc tự nhiên. Do đó, nhiều người quan niệm đông dược dễ được dung nạp, rất ít hoặc không có tác hại. Nhưng với những minh chứng hóa dược học, đông dược cũng có đầy đủ thuộc tính của thuốc điều trị, nghĩa là cũng có các loại quân, thần, tá, sứ và cũng có các tác dụng chính, phụ, độc hại, không mong muốn…. Hơn nữa, nguồn dược liệu, cách bảo quản…cũng đang có lắm vấn đề.

Thuốc đông y: Còn lắm nỗi lo! - 1

Thuốc Đông y có nguồn dược liệu tự nhiên

Trong khi đa số các loại thuốc Tây, đặc biệt kháng sinh, là những hợp chất được bào chế trong phòng thí nghiệm hãn hữu mới chiết xất từ dược liệu tự nhiên, thì Đông dược lại hoàn toàn sử dụng dẫn chất, chiết xuất từ cây, con, hóa chất tự nhiên.

Với nguồn dược liệu thiên nhiên như thế, khi dùng thuốc Đông y cần lưu ý hai vấn đề lớn là độc tính của các hóa chất có trong dược liệu và vệ sinh an toàn của nguồn dược liệu sử dụng để bào chế thuốc.

Về độc tính và liều lượng, chúng ta dễ dàng tra cứu sách vở y khoa hoặc trên internet. Nhưng về an toàn của nguồn dược liệu Đông y thì quá rộng và chưa được quản lý chặt chẽ.

Những cảnh báo khi dùng đông dược

* Dược liệu giả, thiếu phẩm chất và “bẩn”

Theo PGS.TS Phạm Vũ Khánh, Cục trưởng Cục Quản lý Y dược cổ truyền, Bộ Y tế: “Mỗi năm Việt Nam dùng khoảng 60.000 tấn dược liệu, trong đó 80% dược liệu là nhập khẩu, trong đó chỉ có 1.400 tấn dược liệu nhập khẩu là có nguồn gốc, xuất xứ”.

Tiến sĩ Nguyễn Đăng Lâm, Phó Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung Ương, cho biết, trong năm 2015, Viện phối hợp với Cục Y dược cổ truyền kiểm tra các công ty xuất nhập khẩu dược liệu trên toàn quốc, qua 109 mẫu kiểm nghiệm có đến 56 mẫu không đạt chất lượng, trong đó có 24 mẫu là dược liệu giả, chiếm đến 51%.

Theo ThS. BS Hoàng Khánh Toàn, Chủ nhiệm Khoa Y học Cổ truyền, Bệnh viện Quân y 108, tình trạng dược liệu bị nhầm lẫn và làm giả, không đúng với tên của nó trong dược điển khá phổ biến: Hoài sơn là rễ cây củ mài, nhưng hiện nay làm giả bằng củ mỡ, củ cọc; cao xương các loại động vật như trâu, bò, lợn được giả là cao hổ cốt; Túi mật của các động vật như lợn, trâu, bò, dê hoặc từ bàng quang hay ruột động vật buộc thành túi, bên trong có chứa cao thực vật giả danh là mật gấu khô được làm giả bằng.

Vì có nguồn gốc tự nhiên, các dược liệu thuốc đông y sau khi thu hoạch thường phải được bảo quản tránh hư hao, mốc ẩm, sâu bọ… và đây là khâu khiến dược liệu rất dễ nhiểm bẩn, nhiễm độc nhất. Ngoài hư hao, giảm phẩm chất do bảo quản kém, bản thân việc dùng nhiều loại hóa chất có hại vô tội vạ để bảo quản như lưu huỳnh, hàn the, thuốc trừ sâu, thuốc diệt kiến mối…cũng gây ra nhiễm độc dược thảo đáng kể.

* Thuốc bắc pha trộn thuốc tây

Cũng vì đông dược thường có tác dụng chậm, nên nhiều loại thuốc Đông y bị pha trộn thêm tân dược, đặc biệt là các loại thuốc giảm đau, chống viêm và corticoid, thậm chí bọn bất lương còn trộn cả các chất liệu dược phẩm không được sử dụng cho người.

Tiến sĩ Nguyễn Đăng Lâm, Phó Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung Ương, cơ quan của ông đã phát hiện nhiều thuốc đông dược có pha lẫn tân dược, gồm cả thuốc tễ, viên hoàn được chế biến sẵn, thuốc siro và cả trong từng thang thuốc. Cá biệt, xuất hiện thuốc đông dược trộn tới 3-4 loại tân dược.

“Các đông dược thường được pha trộn tân dược là thuốc giảm đau, thuốc chữa viêm thoái khớp, thuốc ho, thuốc tễ cho trẻ em…như dùng paracetamol pha trong thuốc cảm sốt; corticoid trộn trong thuốc khớp, hen, ăn uống kém; glibenclamid và metformin trộn vào thuốc đái tháo đường; sidenafil trộn vào đông dược bổ dương, tăng cường sinh lực cho nam giới”.

Việc pha trộn thuốc tây vào thuốc bắc này trước mắt sẽ dẫn đến sự tương tác thuốc rất khó xử lý vì không biết do dược chất nào và về lâu về dài sẽ gây hại khôn lường cho sức khỏe bệnh nhân.

* Thuốc bắc có độc tính, tác hại

Hiện nay, còn khá nhiều vị thuốc Đông y có những tác dụng phụ độc nhưng vẫn thỉnh thoảng được sử dụng:

+ Chu sa, khoáng sản tên là cinnabarit, có chứa sunfua thuỷ ngân thiên nhiên. Dù chu sa không được sử dụng trong Tây y, một số Đông y sĩ đôi khi vẫn dùng chu sa để chữa mất ngủ, động kinh, co giật, mê sảng, trẻ con quấy khóc đêm (khóc dạ đề)..... Vì chứa thủy ngân, chu sa có độc tính rất cao lên thần kinh và thận: rất nhiều bệnh nhân bị suy thận, rối loạn vận động vì dùng thuốc này.

+ Thuốc cam có chứa chì, Đông y ngày trước dùng để chữa bệnh cam tẩu mã (viêm loét miệng) bằng cách bôi trực tiếp lên các vết loét. Do không hiểu biết, một số người bôi thuốc cam để chữa bệnh tay - chân - miệng và gây nên nhiều vụ ngộ độc chì, có vụ đã tử vong.

+ Cây phụ tử hay cây ô đầu với chất độc aconite được sử dụng phối hợp với một số vị thuốc khác (thiên nam tinh, bán hạ, phòng phong, xuyên khung, bạch chỉ v.v) trong Đông y để chống co thắt, giảm đau, chống co giật, liệt mặt, chống sung huyết, đau nửa đầu.

+ Một dược thảo nổi tiếng vì gây ra “bệnh thận Trung Quốc” là cây thảo dược Aristolochia. Rễ nhóm cây này chứa hoạt chất là acid aristolocholic và isoaristolochic, được dùng để làm thuốc bổ, kích thích, điều kinh, gây nôn…Vào năm 1991-1992, có đến 70 phụ nữ là bệnh nhân tại một clinic Bỉ đã bị xơ thận kẽ và suy thận giai đoạn cuối do dùng thảo dược này.

+ Ngay nhiều thuốc thông thường nếu dùng sai liều lượng, liệu trình….cũng có thể gây độc cho người bệnh như các loại thuốc tây.

Đôi điều bàn luận

Đã là thuốc điều trị, tây hay đông, đều được phân thành 4 nhóm quân, thần, tá, sứ, theo chức năng, vai trò. Khi sử dụng thuốc bắt buộc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình 5 “đúng”: căn bệnh, dạng thuốc, liều lượng, liệu trình và cách đường dùng. Ngay cả thực phẩm chức năng, trung gian giữa thuốc và thức ăn, khi ra thị trường cũng có nhẵn mác, liều lượng.

Dược chất trong thuốc là chất lạ, ngoại lai nên cũng có thể không dung nạp và dị ứng. Do đó, đừng nghĩ đông dược là “thuốc từ cây trái” nên an toàn, vô hại.

Hiện nay, dược liệu Đông y đa phần nhập từ Trung Quốc. Nguồn gốc, xuất xứ, cách bảo quản đang có nhiều gian dối, bất cập. Tình trạng thuốc giả danh, “treo đầu dê bán thịt chó” nhan nhản khắp nơi: mật gấu, cao hổ cốt, cao khỉ…đa phần là dỏm!

Cần tránh bỏ, không dùng những loại đông dược đã lỗi thời, “độc nhiều hơn lợi” như châu sa mễ, thuốc cam, mật gấu, mật cá trắm…Những “thuốc” này đã gây độc, suy thận thậm chí cả chết người.

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

MỚI NHẤT
Suýt chết vì tự rút thanh gỗ găm vào bụng
Suýt chết vì tự rút thanh gỗ găm vào bụng

Một công nhân bị thanh gỗ đâm vào bụng rồi tự ý rút ra dẫn đến mất máu suýt chết vừa được các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân 115 TP HCM cứu kịp.

Chủ nhật, 24/09/2017 - 05:41

Hà Nam: Số ca mắc sốt xuất huyết tiếp tục tăng
Hà Nam: Số ca mắc sốt xuất huyết tiếp tục tăng

(Dân trí) - Sau khi công bố dịch sốt xuất huyết, đến nay, trên địa bàn tỉnh Hà Nam ghi nhận hơn 600 trường hợp mắc/nghi mắc sốt xuất huyết. Mặc dù số ca bệnh ngoại lai (người làm việc ở ngoài địa phương) đã giảm, nhưng số ca bệnh nội địa (chỉ ở trong tỉnh Hà Nam) lại tiếp tục tăng.

Chủ nhật, 24/09/2017 - 02:38

Làm sao để da trắng?
Làm sao để da trắng?

Dù hiện tại, khuynh hướng làm nâu làn da đang có vẻ thịnh nhưng với đa phần, sở hữu làn da trắng nõn nà vẫn là sự mơ ước. Vậy có những phương cách nào để được làn da trắng như mong muốn không?

Thứ bảy, 23/09/2017 - 03:10

Chỉ cần 30 phút mỗi ngày làm việc này, bạn sẽ phòng được bệnh tim
Chỉ cần 30 phút mỗi ngày làm việc này, bạn sẽ phòng được bệnh tim

(Dân trí) - Các nhà nghiên cứu hàng đầu Canada vừa công bố kết quả một nghiên cứu quy mô với 130.000 người ở 17 quốc gia tham gia.

Thứ bảy, 23/09/2017 - 01:32

Nên làm gì khi nghĩ mình bị cúm?
Nên làm gì khi nghĩ mình bị cúm?

(Dân trí) - Có câu thành ngữ “Cảm thì cho ăn, sốt thì bỏ đói”. Nhưng nếu bạn từng bị cúm bạn mới biết tài nấu nướng của vợ giúp bạn vượt qua như thế nào.

Thứ bảy, 23/09/2017 - 11:14

Video: Khăn tắm bẩn hơn bạn nghĩ!
Video: Khăn tắm bẩn hơn bạn nghĩ!

(Dân trí) - Do đặc trưng ẩm ướt, các loại khăn luôn là môi trường lý tưởng cho các loại vi khuẩn phát triển. Vậy phải làm gì để bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ lây bệnh tật này?

Thứ bảy, 23/09/2017 - 09:07

Cảnh báo: Ô nhiễm không khí gây bệnh thận
Cảnh báo: Ô nhiễm không khí gây bệnh thận

(Dân trí) - Theo một nghiên cứu của American Society of Nephrology trên 2,5 triệu người trong hơn 8 năm cho thấy những người sống ở các khu vực ô nhiễm cao sẽ có nguy cơ mắc bệnh thận.

Thứ bảy, 23/09/2017 - 07:24

Liên tục tai biến trong phẫu thuật thẩm mỹ
Liên tục tai biến trong phẫu thuật thẩm mỹ

Các cơ quan quản lý cần xử lý mạnh tay các cơ sở phẫu thuật thẩm mỹ chui.

Thứ bảy, 23/09/2017 - 05:25

Phát hiện gần 10 tấn hàu giống nhập lậu từ Trung Quốc
Phát hiện gần 10 tấn hàu giống nhập lậu từ Trung Quốc

(Dân trí) - Trong lúc tuần tra kiểm soát lực lượng Biên phòng đã phát hiện một chiếc bè gỗ vận chuyển tới gần 10 tấn hàu giống không nguồn gốc.

Thứ sáu, 22/09/2017 - 05:40

2 nữ sinh lớp 7 "dùng chung" bạn trai, người mang thai, người mắc sùi mào gà
2 nữ sinh lớp 7 "dùng chung" bạn trai, người mang thai, người mắc sùi mào gà

Hai bé gái học lớp 7 yêu chung bạn trai hơn 1 tuổi. Cả 2 thống nhất, mỗi người ngủ với bạn trai một ngày. Khi gia đình phát hiện, thì một bé mang thai 7 tuần, bé còn lại bị sùi mào gà.

Thứ sáu, 22/09/2017 - 03:25

Đọc sách trong ánh sáng yếu có hại mắt không?
Đọc sách trong ánh sáng yếu có hại mắt không?

(Dân trí) - Một số quan niệm phổ biến mà nhiều người tin là đúng lại không hoàn toàn đúng dưới cái nhìn của y học hoặc khoa học. Đây là một số trong những sai lầm mà chúng ta vẫn thường nghe thấy, và đã được chứng minh là không hoàn toàn đúng.

Thứ sáu, 22/09/2017 - 01:29

Cách phòng ngừa 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ
Cách phòng ngừa 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ

(Dân trí) - Cái chết có thể không tránh được, nhưng ta có thể chặn trước nó. Khám sức khỏe định kỳ và kể với bác sĩ mọi triệu chứng mới xuất hiện là rất quan trọng trong việc phát hiện bệnh và đánh giá các yếu tố nguy cơ. Những lựa chọn đơn giản về lối sống có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn trong việc đảm bảo cuộc sống khỏe mạnh và đầy đủ hơn.

Thứ sáu, 22/09/2017 - 11:22

ĐÁNG QUAN TÂM
Cà phê rang - Loại nào tốt cho sức khỏe hơn?
Cà phê rang - Loại nào tốt cho sức khỏe hơn?

(Dân trí) - Mỗi sáng bạn có thể uống một tách cà phê nhưng bạn có biết cà phê rang đậm (dark roast) hay rang nhạt (light roast) sẽ tốt hơn cho sức khoẻ của mình?

Thứ sáu, 22/09/2017 - 05:57

Bệnh viện thẩm mỹ Asean -  Dr. Preecha và cái "bắt tay" quan trọng
Bệnh viện thẩm mỹ Asean - Dr. Preecha và cái "bắt tay" quan trọng

Ngày 23/9 tại 190 Trường Chinh –-Hà Nội sẽ diễn ra 1 sự kiện quan trọng của ngành thẩm mỹ Việt Nam. Đó chính là cái "bắt tay" quan trọng trong ngành thẩm mỹ: Bệnh viện thẩm mỹ Asean (Việt Nam) và Giáo sư Dr.Preecha huyền thoại phẫu thuật thẩm mỹ số 1 Thái Lan.

Thứ sáu, 22/09/2017 - 05:27

Mất ngủ - Bốc hỏa: "Bóng đen" đè nặng tâm lý
Mất ngủ - Bốc hỏa: "Bóng đen" đè nặng tâm lý

Phụ nữ đều phải trải qua thời kì tiền mãn kinh- mãn kinh. Thời kì tiền mãn kinh bắt đầu bằng những cơn bốc hoả, đó là những cảm giác rất khó chịu mà chị em nào cũng muốn xua tan càng nhanh càng tốt. Làm sao để hoá giải chúng?

Thứ sáu, 22/09/2017 - 04:27

Phát hiện 40 con heo lở mồm long móng chuẩn bị lên bàn ăn
Phát hiện 40 con heo lở mồm long móng chuẩn bị lên bàn ăn

(Dân trí) - Bất ngờ kiểm tra cơ sở giết mổ không phép, lực lượng chức năng tỉnh Đồng Nai phát hiện có 20 kg thịt heo và 40 con heo sống có dấu hiệu mắc bệnh lở mồm, long móng chuẩn bị được giết mổ để đưa đi tiêu thụ.

Thứ sáu, 22/09/2017 - 04:13

Bao lâu nữa người Việt cao đủ chuẩn?
Bao lâu nữa người Việt cao đủ chuẩn?

50 năm nữa chiều cao của người Việt vẫn không thể đạt chuẩn nếu không thay đổi chế độ dinh dưỡng, vận động.

Thứ sáu, 22/09/2017 - 04:06

Học sinh Hà Nội thích thú với tờ rơi bắt mắt tuyên truyền sốt xuất huyết
Học sinh Hà Nội thích thú với tờ rơi bắt mắt tuyên truyền sốt xuất huyết

Ngay khi bắt đầu năm học mới 2017, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc đã thiết kế tờ rơi đặc biệt hướng dẫn cách phòng chống sốt xuất huyết (SXH) và phát tới nhiều trường tiểu học tại Hà Nội. Món quà ý nghĩa này được các em học sinh và nhà trường hào hứng tiếp nhận.

Thứ sáu, 22/09/2017 - 04:00

Bộ trưởng Y tế: Sẽ thí điểm giám sát bán thuốc theo đơn
Bộ trưởng Y tế: Sẽ thí điểm giám sát bán thuốc theo đơn

(Dân trí) - Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn thị Kim Tiến, việc sử dụng kháng sinh bừa bãi là một trong những nguyên nhân gia tăng tình trạng kháng thuốc. Sắp tới Bộ Y tế sẽ thí điểm giám sát bằng hệ thống camera tại nhà thuốc và đưa tiêu chí bán thuốc kháng sinh theo đơn vào tiêu chuẩn nhà thuốc đạt Thực hành tốt (GPP).

Thứ năm, 21/09/2017 - 08:13

Vụ tử vong chạy thận ở Hòa Bình: Hai bên sẽ đưa nhau ra tòa?
Vụ tử vong chạy thận ở Hòa Bình: Hai bên sẽ đưa nhau ra tòa?

(Dân trí) - Tại cuộc đối thoại lần 2, phía bệnh viện đã đưa ra mức bồi thường thấp hơn từ 10-50% so với yêu cầu của gia đình bệnh nhân và phía gia đình bệnh nhân không đồng ý. Đôi bên cùng nhắc tới việc sẽ ra tòa nếu không thống nhất được với nhau.

Thứ năm, 21/09/2017 - 08:09

Hơn 4% dân số trên 40 tuổi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính
Hơn 4% dân số trên 40 tuổi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

(Dân trí) - Đó là con số được đưa ra tại buổi họp báo công bố chương trình “Vì một lá phổi khỏe” diễn ra tại Đà Nẵng, chiều 21/9 do Cục Quản lý khám chữa bệnh, Hội Hô Hấp Việt Nam (VNRS) và Hội Lao và Bệnh phổi Việt Nam (VATLD) trong khuôn khổ đồng hành cùng “Chương trình quốc gia về bệnh suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính” của Bộ Y Tế tổ chức.

Thứ năm, 21/09/2017 - 04:18

Hoa quả sấy khô có tốt cho sức khỏe?
Hoa quả sấy khô có tốt cho sức khỏe?

(Dân trí) - Câu trả lời là có. Tuy nhiên, chúng ta cần phải sử dụng một cách hợp lý để không ảnh hưởng đến sức khỏe.

Thứ năm, 21/09/2017 - 03:08

Xem những hình ảnh này, bạn sẽ luôn nhớ rửa tay trước khi ăn
Xem những hình ảnh này, bạn sẽ luôn nhớ rửa tay trước khi ăn

(Dân trí) - Chúng ta đều biết rằng rửa tay trước khi ăn rất quan trọng. Vậy nhưng có bao nhiêu người trong chúng ta thực hiện việc này? Một giáo viên đã làm một thử nghiệm ấn tượng trên bánh mỳ, buộc chúng ta không bao giờ được quên điều này.

Thứ năm, 21/09/2017 - 11:10

Mờ ám thuốc vào bệnh viện từ công ty “ma”?
Mờ ám thuốc vào bệnh viện từ công ty “ma”?

Có ít nhất 6 bệnh viện tại TPHCM đã trúng thầu các loại thuốc của Công ty Health 2000 Inc Canada, nơi đang được điều tra với nghi vấn là công ty dược phẩm “ma” trong vụ án VN Pharma.

Thứ năm, 21/09/2017 - 10:49