Phát hiện trẻ có bàn chân bẹt, phụ huynh không nên quá lo lắng

Chỉ 1-2% tình trạng bàn chân bẹt cần can thiệp

BSCK2 Trần Quang Khang, Trưởng khoa Phục hồi chức năng một bệnh viện ở TPHCM, cho biết thời gian gần đây, số lượng trẻ đến khám vì bàn chân bẹt và các bất thường hệ vận động tại bệnh viện gia tăng.

Nguyên nhân một phần do phụ huynh quan tâm hơn đến sức khỏe vận động của con, và bệnh viện đang thực hiện chương trình tầm soát miễn phí cho trẻ.

Theo BS Khang, trung bình mỗi tháng, khoa ông làm việc tiếp nhận khoảng 20 trường hợp. Tuy nhiên, số trẻ thực sự cần điều trị chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ.

"Dù nhiều phụ huynh rất lo lắng khi thấy con có lòng bàn chân phẳng, nhưng thực tế không phải trẻ nào cũng mắc bệnh. Điều quan trọng là phải đánh giá toàn diện chức năng vận động, dáng đi, tư thế và các triệu chứng đi kèm trước khi quyết định có cần can thiệp hay không", BS Khang chia sẻ.

Theo số liệu tổng hợp từ Bệnh viện Nhi đồng 2 và Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TPHCM, 95-97% trẻ có bàn chân bẹt là tình trạng sinh lý và không cần điều trị. Chỉ 1-2% trường hợp cần điều trị bảo tồn bằng đế chỉnh hình kết hợp vật lý trị liệu khi xuất hiện triệu chứng đau hoặc rối loạn chức năng vận động.

Tỷ lệ phải phẫu thuật bàn chân bẹt cũng rất thấp, chỉ khoảng 0,1% đến dưới 1%, chủ yếu ở những trường hợp bàn chân bẹt cứng hoặc có dị tật xương bẩm sinh.

Bàn chân bẹt thường được đánh giá chính xác nhất khi trẻ 3-7 tuổi. Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu trẻ thường xuyên té ngã, đau bàn chân, đau cổ chân hoặc đi lại kém vững.

Cảnh báo việc tự áp dụng các phương pháp truyền miệng

Chuyên gia nhận định, dù tỷ lệ can thiệp bàn chân bẹt không cao, nhiều gia đình bỏ lỡ "thời điểm vàng" để phát hiện bệnh lý, vì chủ quan hoặc tự tìm hiểu thông tin trên mạng. Không ít phụ huynh hoặc quá lo lắng, hoặc ngược lại cho rằng trẻ lớn lên sẽ tự hết mà không cần theo dõi.

Điển hình là trường hợp của một bé gái 8 tuổi, gần đây được đưa đến bệnh viện khám với tình trạng đi không vững, dáng đi gượng gạo và thường nghiêng người khi di chuyển. Ban đầu, người nhà cho rằng đây chỉ là đặc điểm vận động của trẻ, nên để các biểu hiện kéo dài và ảnh hưởng đến việc đi lại mới chịu đưa đi kiểm tra.

Qua thăm khám, trẻ được chẩn đoán mắc hội chứng bàn chân bẹt linh hoạt và được chỉ định sử dụng đế chỉnh hình trong khoảng 3 năm kết hợp chương trình tập vận động trị liệu nhằm tăng cường sức mạnh cơ, cải thiện độ linh hoạt của bàn chân và cổ chân, điều chỉnh dáng đi và hạn chế bệnh tiến triển.

Theo bác sĩ, việc phụ huynh tự mua đế chỉnh hình theo quảng cáo hoặc hướng dẫn trên mạng khi thấy con có bàn chân bẹt có thể khiến gia đình vừa tốn chi phí, vừa không giải quyết đúng vấn đề nếu trẻ chưa được chẩn đoán chính xác.

Bác sĩ khuyến cáo, bàn chân bẹt bệnh lý nếu để kéo dài có thể làm thay đổi phân bố lực khi đi lại, ảnh hưởng đến cổ chân, đầu gối, khớp háng và cột sống. Ngoài ra, trong quá trình thăm khám, bác sĩ có thể phát hiện nhiều bất thường khác như vẹo cột sống, chân vòng kiềng, chân chụm gối hoặc các rối loạn dáng đi liên quan đến bệnh lý thần kinh - cơ.

Thay vì tự đánh giá hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường về dáng đi, tư thế hoặc khả năng vận động. Đa số trường hợp được phát hiện sớm đều có tiên lượng tốt, nếu tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám định kỳ.