Nhồi máu cơ tim trẻ hóa, nhiều ca bệnh ở tuổi 30-40

Người trẻ phải can thiệp tim mạch ngày càng nhiều

GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân hội Tim mạch học Can Thiệp Việt Nam, Viện trưởng Viện Tim mạch (Bệnh viện 19-8) cho biết tỷ lệ người trẻ tuổi cần can thiệp tim mạch đang tăng rất nhanh.

Thông tin này được ông chia sẻ tại hội thảo "Tim mạch can thiệp Việt Nam hội nhập quốc tế: Từ làm chủ kỹ thuật đến kiến tạo triết lý mới trong can thiệp mạch vành phức tạp", diễn ra ngày 22/8.

"Bệnh viện ghi nhận nhiều ca nhồi máu cơ tim dưới 30 tuổi, thậm chí có những ca dưới 20 tuổi. Bệnh nhân dưới 50 tuổi chiếm khoảng 30%, và dưới 40 tuổi chiếm tới 15–20% tổng số ca can thiệp", GS Hùng nói.

Theo ông, thói quen, lối sống đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe tim mạch của người trẻ. Phần lớn ca tim mạch ở người trẻ được ghi nhận có liên quan đến thuốc lá, đi kèm với béo phì và yếu tố tiền sử gia đình.

Theo GS Hùng, bệnh nhân có thể chung sống hòa bình với bệnh động mạch vành mạn tính, nhưng một cơn nhồi máu cơ tim cấp có thể lập tức cướp đi mạng sống.

Dựa trên các ước tính lâm sàng thực tế, số ca nhồi máu cơ tim hoặc hội chứng mạch vành cấp xảy ra tại Việt Nam vào khoảng hơn 100.000 ca mỗi năm.

Vì thế, việc dự phòng nguy cơ là rất quan trọng. Theo đó, cần kiểm soát tốt toàn diện các yếu tố nguy cơ thông qua ăn uống lành mạnh, tập luyện đều đặn, giảm cân, bỏ hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.

Đồng thời phải kiểm soát tốt các bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường...

Khi có ca nhồi máu cơ tim xảy ra, việc đưa đến bệnh viện có chuyên khoa để can thiệp sớm là quyết định sống còn. Hiện nay, hầu hết các bệnh viện tuyến tỉnh tại Việt Nam đều đã có thể thực hiện can thiệp mạch vành cấp cứu (can thiệp thì đầu) theo tiêu chuẩn điều trị.

Xu hướng can thiệp chính xác và cá thể hóa

Theo GS Hùng, hội thảo do Hội Tim mạch học Việt Nam và Phân Hội Tim Mạch Học Can Thiệp Việt Nam chủ trì, tập trung vào một trong những lĩnh vực khó và phát triển nhanh nhất của tim mạch hiện đại: can thiệp động mạch vành khó và phức tạp (complex PCI).

Hội thảo tập trung vào những thách thức lớn của can thiệp mạch vành hiện đại như tổn thương tắc hoàn toàn mạn tính (CTO), tổn thương chia đôi, tổn thương vôi hóa nặng, bệnh nhiều nhánh và những tổn thương giải phẫu phức tạp. 

Tại sự kiện quy tụ hơn 200 chuyên gia tim mạch can thiệp hàng đầu Việt Nam, khu vực châu Á - Thái Bình Dương và quốc tế, các bác sĩ Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) đã thực hiện nhiều ca can thiệp phức tạp, truyền trực tiếp tới hội trường với sự theo dõi của hàng trăm chuyên gia, bác sĩ và đại biểu trong nước, quốc tế. 

Đây là lần đầu tiên các bác sĩ Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 thực hiện truyền trực tiếp can thiệp động mạch vành phức tạp trước một diễn đàn khoa học.

Theo GS Hùng, một ca can thiệp truyền hình trực tiếp đến các chuyên gia quốc tế không chỉ đòi hỏi bác sĩ thực hiện có kỹ năng can thiệp, mà còn yêu cầu cả một hệ thống vận hành đồng bộ: lựa chọn ca bệnh phù hợp, xây dựng chiến lược trước thủ thuật, chuẩn bị đầy đủ phương tiện, kiểm soát an toàn người bệnh và phối hợp giữa ê-kíp can thiệp, gây mê - hồi sức, điều dưỡng, kỹ thuật viên và hệ thống truyền dẫn.

Quan trọng hơn, mọi quyết định trong quá trình can thiệp đều được theo dõi và trao đổi trực tiếp với các chuyên gia đang có mặt tại hội trường.

Theo Viện trưởng Viện Tim mạch, những năm qua, tim mạch can thiệp Việt Nam đã có những bước tiến rất nhanh.

Việt Nam đã tiếp nhận và làm chủ nhiều kỹ thuật can thiệp tiên tiến, kể cả những kỹ thuật dành cho các tổn thương động mạch vành khó và phức tạp. Từ chỗ tiếp nhận kỹ thuật từ các trung tâm lớn trên thế giới, tim mạch can thiệp Việt Nam đang từng bước chuyển sang giai đoạn làm chủ kỹ thuật, chuẩn hóa thực hành, đào tạo thế hệ kế cận và chủ động tham gia vào các diễn đàn học thuật quốc tế.

"Các ca can thiệp tim mạch được truyền trực tiếp hôm nay không đơn thuần là trình diễn kỹ thuật. Đây là một hình thức đào tạo chuyên sâu của tim mạch can thiệp hiện đại, trong đó có thảo luận trực tiếp giữa các chuyên gia.

Hội nhập quốc tế không chỉ là cử bác sĩ ra nước ngoài học tập hay mời chuyên gia quốc tế đến Việt Nam. Một bước hội nhập cao hơn là khi chúng ta có thể cùng ngồi với các đồng nghiệp quốc tế, cùng thảo luận một ca bệnh, cùng đưa ra quyết định và tự tin chia sẻ cách chúng ta đang thực hành tại Việt Nam", GS Hùng nói.

Một xu hướng quan trọng khác được nhấn mạnh tại hội nghị là sự chuyển dịch từ can thiệp chủ yếu dựa trên hình ảnh chụp mạch sang can thiệp mạch vành chính xác (Precision PCI).

Thay vì chỉ dựa vào hình ảnh hai chiều trên phim chụp mạch, bác sĩ có thêm dữ liệu để quyết định can thiệp ở đâu, chuẩn bị tổn thương bằng cách nào, lựa chọn kích thước thiết bị ra sao và kết quả cuối cùng đã thực sự tối ưu hay chưa. 

Các phương tiện hình ảnh trong lòng mạch như siêu âm trong lòng mạch (IVUS) và các công nghệ hình ảnh có độ phân giải cao cho phép bác sĩ đánh giá chính xác kích thước mạch, đặc điểm mảng xơ vữa, mức độ và phân bố vôi hóa, lựa chọn kích thước thiết bị, kiểm tra độ áp sát và nở của stent, đồng thời phát hiện sớm những kết quả chưa tối ưu mà chụp mạch thông thường có thể bỏ sót.

Không phải cứ hẹp mạch vành là đặt stent

Theo GS Hùng, triết lý can thiệp tim mạch hiện nay đặt lợi ích lâu dài của bệnh nhân lên trên hết. Xu hướng can thiệp hiện nay không chỉ nhằm đạt thành công kỹ thuật tức thời mà phải tính toán một chiến lược lâu dài cho tương lai của người bệnh. 

Theo GS Hùng, triết lý của can thiệp mạch vành hiện đại đang thay đổi rất nhanh. Mục tiêu cuối cùng không phải là đặt được bao nhiêu stent hay thực hiện được một kỹ thuật phức tạp đến mức nào.

"Điều quan trọng là lựa chọn được chiến lược tối ưu cho từng người bệnh, giải quyết tốt tổn thương nhưng đồng thời hạn chế tối đa những gì không cần thiết phải để lại trong lòng mạch", GS Hùng nói.

Ông nhấn mạnh, trong can thiệp tim mạch, "chỗ cần đặt mới đặt", không phải cứ mạch vành hẹp là đặt stent mà cần phối hợp nhiều phương án trên một bệnh nhân. Bác sĩ sẽ đánh giá những vị trí nào cần đặt stent; vị trí nào nên ưu tiên sử dụng bóng phủ thuốc để nong mạch; chiến lược can thiệp khác nhau giữa người trẻ và người lớn tuổi...

Trước đây, các ca bệnh phức tạp (mạch vành bị vôi hóa, tắc nghẽn mạn tính hoàn toàn - CTO, tổn thương tại vị trí hiểm hóc như thân chung, hẹp nhiều nhánh hoặc bệnh nhân có thể trạng quá yếu) thường phải mổ mở.

Hiện nay, các tiến bộ công nghệ đã cho phép can thiệp nội mạch thành công cho cả những trường hợp này, mở ra cơ hội sống cho những bệnh nhân quá yếu không thể phẫu thuật hoặc những người từ chối mổ phanh.