Người Việt đang béo phì

Ra ngõ gặp “su mô”

Từ ngày sinh đứa con đầu lòng, chị Nguyễn Thị Tươi (Thanh Xuân, Hà Nội) lên cân nhanh đến chóng mặt. Khi mang thai, chị lên từ 50kg tăng lên 70kg. Những tưởng sau sinh, cân nặng sẽ giảm nhưng giờ chị đã lên tới 75kg và chị đang phải rất vất vả đến cân nặng không vùn vụt lên tiếp.

Cùng trong tình trạng như chị là bà mẹ chồng rồi cậu con trai mới 5 tuổi của chị cũng múp míp, chị phải tính toán bữa ăn rất kỹ, vừa đủ cung cấp dinh dưỡng cho con để “hãm phanh” cân nặng của bé như lời cảnh báo của các bác sĩ dinh dưỡng.

Thừa cân không chỉ là nỗi ám ảnh rất trong gia đình chị Tươi mà ngay trong khu tập thể nhà chị, số người dư cân không phải là hiếm. Gặp nhau mọi người đều bàn về các phương pháp tập luyện, ăn uống nhưng hiệu quả chẳng được là bao.

Khác với chị Tươi bị béo phì sau khi mang thai, chị Nguyễn Thị Huyền (Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc), năm nay mới 21 tuổi mà đã gần 80kg. Huyền bị béo phì từ khi còn nhỏ. Lên cấp hai, chiều cao mới đạt 1m50 nhưng cân nặng của Huyền đã là 60kg.

Đặc biệt, tình trạng béo phì, thừa cân ở lứa tuổi trung niên đang ở mức báo động. Theo kết quả khảo sát của Viện Dinh dưỡng quốc gia, 2/3 số người béo phì, thừa cân ở độ tuổi 45 trở lên. Thực tế, hàng ngày không khó khăn gì để nhìn thấy những phụ nữ trung niên thừa cân, ục ịch.

Ở trẻ em, tình trạng béo phì cũng ở mức đáng ngại. Theo kết quả điều tra của Viện dinh dưỡng, có 4,9% số trẻ từ 4 - 6 tuổi tại Hà Nội bị thừa cân, béo phì. Ở TPHCM, tỉ lệ này còn cao hơn rất nhiều. Có 6% trẻ dưới 5 tuổi và đến 22,7% trẻ đang học cấp I bị thừa cân, béo phì.

Theo TS Lê Công Khẩn chính thói quen sử dụng thực phẩm chưa cân đối của người Việt Nam là nguyên nhân của tình trạng béo phì, thừa cân. Hiện nay, đa số người Việt Nam đang ăn nhiều chất mỡ, ăn các loại thức ăn nhanh, thức ăn sẵn có nhiều muối, ăn nhà hàng với quá nhiều chất béo no. Một thói quen rất hại cho sức khỏe là ăn mỡ mà chưa có thói quen ăn dầu thực vật, trong đó dầu oliu - loại dầu tan trong nước rất tốt cho sức khỏe lại không được mọi người quan tâm.

Hầu hết các thức ăn của người Việt Nam đều chưa hợp lý. Ăn muối quá nhiều từ 18-22gr/ngày, trong khi khuyến cáo chỉ nên ăn dưới 6gr muối/ngày. Ăn nhiều thịt 80gr/người/ngày, ít ăn cá chỉ có 50gr/người/ngày, trong khi người Nhật chỉ ăn 40-60gr thịt/ngày, cá ăn nhiều hơn 70-80gr/ngày. Ăn cá có lợi cho sức khỏe hơn vì cá có chứa nhiều các axít béo không no chống lại các bệnh tim mạch, huyết áp.

Thói quen ăn nhiều cơm của người Việt Nam cũng cần phải thay đổi, trung bình mỗi người đang ăn trên 350gr gạo/ngày, so với khuyến nghị chỉ nên ăn khoảng 300gr gạo/ngày và kết hợp với các thực phẩm khác. Do ăn nhiều gạo đã làm đường trong máu tăng. Uống rượu, bia, hút thuốc lá, ít vận động... cũng là những nguyên nhân không nhỏ gây nên tình trạng thừa cân béo phì.

Ngoài chế độ ăn, một trong những nguyên nhân làm tình trạng béo phì tăng nhanh, không có xu hướng giảm là thói quen lười vận động của người Việt Nam. Làm việc trong phòng ốc máy lạnh, được sự hỗ trợ của các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại… rồi phương tiện di chuyển chạy bằng động cơ đã làm không ít người lười vận động.

Không chỉ người lớn, mà trẻ em cũng vậy, chỉ vận động trong những tiết học ít ỏi ở nhà trường. Ngoài thời gian lên lớp, học sinh đều lướt web, chơi điện tử, đọc truyện, xem ti vi… chỉ một số lượng rất nhỏ tham gia các vận động thể lực như chạy, đi bộ, đi xe đạp, chơi thể dục thể thao…

…Và sinh bệnh tật

Béo phì là yếu tố nguy cơ của một loạt căn bệnh liên quan như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn bilance mỡ, xơ vữa động mạch... Có đến 15,8% trẻ dưới 10 tuổi, 32,9% người trưởng thành bị thừa cân sinh ra triệu chứng tăng huyết áp; 2,9% trẻ cấp I và 9% người trưởng thành bị thừa cân có liên quan đến rối loạn đường huyết.

Đáng nói là bệnh tiểu đường tuýp 2 ở trẻ đang có xu hướng gia tăng, do chế độ ăn giàu năng lượng, chất béo nhưng lại lười vận động gây tình trạng thừa cân khiến tuyến tuỵ bị quá tải. Hệ quả là nguy cơ bị các bệnh  tim, thận, tuần hoàn máu và các chứng loạn thị cũng tăng lên.

Với những người béo phì, ngoài những bệnh lý kể trên còn có nguy cơ bị các bệnh xương khớp, thoái hoá khớp, đau cột sống… do cơ thể phải đỡ một khối lượng quá nặng.

Không những vậy, béo phì còn ảnh hưởng nhiều đến yếu tố thẩm mỹ, thậm chí gây những áp lực, ức chế về tâm lý, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống, sinh hoạt của người bệnh. 

Hồng Hải